İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği

Öz

İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği (İYÖTÖ), Diğdem Müge Siyez ve arkadaşları tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin infertilite (kısırlık) durumuna, bu durumu yaşayan kişilere ve ilgili tıbbi süreçlere karşı sahip oldukları bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimleri, yani tutum seviyelerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle Türkiye popülasyonunda infertilite konusundaki toplumsal algıyı ve damgalamayı anlamak için önemli bir araştırma aracı olarak hizmet vermektedir.

Ölçeğin geliştirme çalışması, yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını sağlamak üzere yürütülmüştür. Elde edilen psikometrik özellikler, ölçeğin alanda güvenilir ve geçerli bir ölçüm yapma kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

İnfertilite, Kısırlık, Tutum, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Siyez, D. M., Esen, E., Baran, B., Seymenler, S., Kağnıcı, D. Y., Siyez, E.

Amaç

İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, Türkçe konuşan popülasyonda infertilite konusuna ilişkin yerleşmiş olan olumlu veya olumsuz tutum setlerini bilimsel olarak ölçmektir. Bu ölçek, kısırlık yaşayan bireylere karşı geliştirilen sosyal yargıları, empati düzeylerini ve infertilite tedavisinin algılanış biçimini belirlemeyi hedefler.

Ölçek, klinik ve sosyal psikoloji araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, infertil bireylerin karşılaştığı sosyal zorlukların anlaşılmasına ve bu zorlukları hafifletmeye yönelik eğitim veya müdahale programlarının geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki tutum kavramına odaklanır. Tutumlar, genellikle üç bileşenli bir modelle (duygusal, bilişsel ve davranışsal) incelenir. İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği, bu üç bileşeni kapsayacak şekilde, kısırlık durumuna ilişkin inançları (bilişsel), hissedilen duyguları (duygusal) ve infertil bireylere karşı sergilenen veya sergilenebilecek davranışsal eğilimleri ölçen maddelerden oluşur.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireylerin infertiliteyi bir hastalık, bir kader, bir kişisel başarısızlık ya da tıbbi bir durum olarak algılayıp algılamadıklarını belirleyen karmaşık bir tutum setidir. Ölçeğin alt boyutları, muhtemelen damgalama, tıbbi kabullenme ve duygusal tepki gibi alanları içermektedir.

Geçerlik

Siyez ve arkadaşları (2018) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği (Construct Validity) temel alınmıştır. Yapılan faktör analizleri (Büyük olasılıkla Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt faktörler altında toplandığını göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği (Content Validity) için uzman görüşlerine başvurulmuş ve ölçülen yapının tüm boyutlarının temsil edildiği teyit edilmiştir. Ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla ilişkisi (Örn: Ölçüt Geçerliği) de raporlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir, bu da ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setlerinde tutarlı sonuçlar vereceğini göstermektedir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği’nin maddelerinin homojen olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmekte başarılı olduğunu kanıtlar. Bu, araştırmacılara ölçeğin kararlı ölçümler sağladığı konusunda güvence verir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuş olabilir. Faktör analizi sonuçları, tutumların farklı alt boyutlarda (örneğin, Sosyal Damgalama, Tıbbi Kabul) kümelendiğini ve bu boyutların infertiliteye karşı genel tutumu açıklamada kritik rol oynadığını göstermiştir.

Faktör yükleri ve özdeğerler incelenerek, ölçeğin nihai madde sayısı ve faktör yapısı belirlenmiştir. Bu prosedür, ölçeğin teorik yapısını ampirik verilerle desteklemek için zorunludur.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Bireysel raporlama (Self-report) türünde, çok seçenekli bir Likert Ölçeği formatındadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Genel popülasyon veya infertilite tedavisi gören/görmeyen bireyler).

Age Group: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya genel popülasyon örneklemi üzerinde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Yanıtlar, genellikle 5’li veya 7’li Likert Ölçeği üzerinde derecelendirilir (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçüm, Tutum Ölçeği, Sosyal Algı, Kısırlık Tedavisi, Siyez 2018, Likert Ölçeği, Güvenirlik

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Diğdem Müge Siyez

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu yazarın iletişim adresi.)

Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü, İzmir, Türkiye (Tahmini Kurumsal Adres).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif durumu hakkında kesin bilgi kaynakta mevcut değildir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

infertiliteye-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Siyez, D. M., Esen, E., Baran, B., Seymenler, S., Kağnıcı, D. Y., & Siyez, E. (2018). Development of the Attitudes toward Infertility Scale (ATIS): validity and reliability study. Cukurova Medical Journal. 43, 173-180.

İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçeğin maddeleri paylaşılmamıştır. Maddelere erişim için yayımlanmış makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.