İmam Mâtürîdî’nin İzdüşümü Ölçeği

Özet

Bu çalışma, Hatice Merve Çalışkan Başer tarafından 2019 yılında geliştirilen İmam Mâtürîdî’nin İzdüşümü Ölçeği‘ni tanıtmaktadır. Ölçek, bireylerin dini inanç ve düşünce sistemlerinin, Sünniliğin önemli kelam ekollerinden biri olan Mâtürîdîlik prensipleriyle ne ölçüde örtüştüğünü ölçmeyi amaçlayan bir geliştirme ürünüdür. Ölçek, özellikle teolojik ve felsefi konulara dair bireysel tutumları ve inançları belirleyerek, İmam Mâtürîdî’nin akılcı metodolojisinin modern bireydeki yansımalarını incelemek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İmam Mâtürîdî, Mâtürîdîlik, İslam Kelamı, Psikolojik Ölçek, Dini İnanç, İzdüşüm, Ölçek Geliştirme, Teoloji.

Yazarlar

Hatice Merve ÇALIŞKAN BAŞER

[quads id=5]

Amaç

İmam Mâtürîdî’nin İzdüşümü Ölçeği’nin temel amacı, akademik çalışmalar ve dini psikoloji araştırmaları için güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sağlamaktır. Ölçek, katılımcıların dini düşünce ve felsefelerinin, İmam Mâtürîdî‘nin öğretileri çerçevesinde ne kadar içselleştirildiğini ve uygulandığını nicel olarak tespit etmeyi hedefler.

Bu geliştirme çalışması, özellikle ilahiyat ve sosyal bilimler alanlarında, Mâtürîdî teolojisinin çağdaş algılanışını ve bireysel inançlar üzerindeki etkisini bilimsel yöntemlerle araştırmaya olanak tanımaktadır. Ölçek, dini tutumların ve inançların derinlemesine analiz edilmesi için kritik bir araçtır.

Yapı

Ölçek, Mâtürîdîlik ekolünün merkezinde yer alan epistemolojik ve kelami kavramları ölçmektedir. Bu yapı, genellikle Akıl-Nakil İlişkisi, İnsan İradesi ve Sorumluluğu, Allah’ın Sıfatları ve Teşbih/Tenzih gibi temel boyutları içermektedir. Ölçek, bireyin dini meselelerde rasyonel düşünceye verdiği ağırlığı ve kader anlayışını Mâtürîdî perspektiften değerlendirir.

Ölçek, bireyin teolojik konulara dair tutumunu bir “izdüşüm” olarak ele alır; yani, Mâtürîdî düşüncenin bireyin zihinsel şemalarına ve günlük inanç pratiklerine ne kadar yansıdığını ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, orijinal makalede detaylı olarak sunulmuştur. Bu, genellikle yapı geçerliği (faktör analizi ile) ve içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) yöntemlerini içerir. Kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, geliştirme sürecinin, ölçeğin amaçlanan teolojik yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak üzere tasarlandığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını ve ölçüm sonuçlarının zaman içinde istikrarını göstermek için yapılmıştır. Akademik bir geliştirme çalışması olarak, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Ancak, bu özet verisinde sayısal değerler mevcut değildir. Detaylı güvenirlik istatistiklerine, Mîzânü’l-Hak İslami İlimler Dergisi’nde yayımlanan orijinal makaleden ulaşılabilir.

Faktör Analizi

İmam Mâtürîdî’nin İzdüşümü Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ölçme potansiyeline sahip olduğundan, faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu analiz, ölçeğin hangi alt boyutlardan oluştuğunu netleştirmek ve maddelerin bu boyutlar altında nasıl gruplandığını belirlemek için kullanılmıştır. Keşfedici (EFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) teknikleri, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumunu kontrol etmek amacıyla uygulanmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum ve İnanç Ölçüm Envanteri)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Kesin derecelendirme basamakları orijinal makalede detaylandırılmıştır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Genel Yetişkin Popülasyon

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler

Popülasyon Detayları: Çalışma, genellikle İslami İlimler alanında eğitim gören veya yüksek düzeyde dini bilgiye sahip bireyler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Temelli Anket

Anahtar Kelimeler

Kelam İlmi, Teoloji, Dini Psikoloji, İnanç Sistemi, Maturidizm, Akademik Ölçek, Türkiye, Öz Bildirim.

[quads id=5]

Yazarlar ve İletişim

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi (İletişim e-posta adresinden çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide (Mîzânü’l-Hak İslami İlimler Dergisi) yayımlanmıştır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izniyle ücretsizdir. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar Hatice Merve Çalışkan Başer ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: imam-maturidinin-izdusumu-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Çalışkan Başer, H. M. (2019, 31 Aralık). İmam Mâtürîdî’nin İzdüşümü Ölçeği. Mîzânü’l-Hak İslami İlimler Dergisi , (9), s. 319-323.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

[quads id=5]

İmam Mâtürîdî’nin İzdüşümü Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, kaynak özetinde listelenmemiştir. Ölçek maddelerinin tamamına ulaşmak ve uygulama yönergelerini öğrenmek için, yukarıda belirtilen Hatice Merve Çalışkan Başer tarafından 2019 yılında yayımlanan akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.