Okul Yöneticilerinin Sergilediği Yönetim Tarzları Ölçeği

Özet

Okul Yöneticilerinin Sergilediği Yönetim Tarzları Ölçeği, Ramazan Asar tarafından 2021 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, eğitim kurumlarında görev yapan okul yöneticilerinin öğretmenlere yönelik sergiledikleri yönetimsel davranışları ve tarzları sistematik olarak tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, yöneticilerin öğretmenlere ilişkin insan doğası varsayımları (örneğin, McGregor’un X ve Y Kuramları bağlamında) ile yönetim pratikleri arasındaki ilişkiyi incelemeye odaklanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, eğitim yönetimi alanında ampirik araştırmalara katkı sağlamak üzere yapılandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okul Yönetimi, Yönetim Tarzları, Eğitim Liderliği, Öğretmen-Yönetici İlişkileri, Örgütsel İletişim, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Ramazan Asar

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul yöneticilerinin günlük işleyişte ve iletişimde öğretmenlere karşı kullandıkları yönetim yaklaşımlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu araç, özellikle yöneticilerin hiyerarşik tutumlarını, disiplin anlayışlarını, iletişim biçimlerini (tek yönlü veya çift yönlü) ve resmiyet düzeylerini saptayarak, okuldaki örgütsel iklim üzerindeki etkilerini analiz etmeye olanak tanır.

Geliştirme çalışması, yöneticilerin sergilediği tarzların altında yatan varsayımları ortaya çıkarmayı ve bu tarzların öğretmenlerin motivasyonu ve performansı üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmacılar için ölçülebilir hale getirmeyi hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, okul yöneticilerinin sergilediği yönetim tarzlarını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle yöneticinin gücü kullanma biçimi, karar alma süreçlerine katılım düzeyi ve astlarına karşı takındığı tutum gibi boyutları kapsar. Ölçek maddelerinin içeriği incelendiğinde, ölçülen yapının ağırlıklı olarak otoriter veya geleneksel yönetim yaklaşımlarını, resmiyetin ve hiyerarşik mesafenin korunduğu tarzları temsil ettiği görülmektedir.

Ölçülen kavram, yöneticilerin sadece iş odaklı değil, aynı zamanda iş dışındaki sosyal etkileşimlerde dahi konumlarını hissettirme eğilimlerini, yani yöneticinin liderlik davranışlarının algılanan boyutlarını kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerliğini belirleme çalışmaları kapsamında yapı geçerliği odaklanılmıştır. Yapı geçerliği için yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemlerden biri olan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır.

Bu analiz, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısına ne ölçüde uyduğunu göstermiş ve ölçeğin maddelerinin, temsil etmesi amaçlanan yönetim tarzları boyutlarını başarıyla ölçtüğünü doğrulamıştır. AFA sonuçları, ölçeğin kavramsal yapısının sağlam olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, yani ölçüm tutarlılığı, iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Bu amaçla, psikometride en sık kullanılan güvenirlik ölçütlerinden biri olan Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçme eğiliminde olduğunu gösterir. Bu güvenirlik testi, Okul Yöneticilerinin Sergilediği Yönetim Tarzları Ölçeği’nin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle benzer sonuçlar verme yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak ve teorik modeli desteklemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. AFA, ölçek maddeleri arasındaki ilişkileri inceleyerek, maddelerin hangi temel faktörler altında toplandığını belirlemiştir.

Bu analiz, ölçekte yer alan maddelerin hangi yönetim tarzı boyutlarını (örneğin, Otoriter Yönetim, Mesafeli İlişki vb.) temsil ettiğini istatistiksel olarak tanımlamış ve ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik kanıtlarını sunmuştur. Faktör yükleri, her bir maddenin ilgili faktöre olan katkısını ortaya koyarak ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler (Yönetici davranışlarına ilişkin algıları ölçülmektedir).

Age Group: Yetişkin Eğitim Çalışanları (Genellikle 25-65 yaş aralığı).

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerinde görev yapan okul yöneticilerinin yönetim tarzlarını, öğretmenlerin perspektifinden değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kapsamında, psikometrik özelliklere sahip bir öz bildirim aracı olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Liderlik Tarzları, İç Tutarlılık, Açımlayıcı Faktör Analizi, Yönetici Davranışları, Örgütsel İklim.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Ölçek, Ramazan Asar tarafından 2021 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Tez çalışması açık erişim olarak sunulduğu için, akademik ve eğitim araştırmalarında kullanımı genellikle yazarın izni ve uygun atıf yapılması koşuluyla mümkündür. Ölçeğin ticari kullanımı için yazara doğrudan ulaşılması gerekmektedir.

Bu ölçeğe ait orijinal tez ve ek dokümanlar Hacettepe Üniversitesi’nin açık erişim sisteminde mevcuttur.

Kaynaklar

1. Asar, R. (2021). Okul yöneticilerinin öğretmenlere ilişkin insan doğası varsayımları ve sergiledikleri yönetim tarzları (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Tez çalışmasının tam metnine ve detaylı bilgilere aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: openaccess.hacettepe.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıda yer almaktadır:

• okul-yoneticilerinin-sergiledigi-yonetim-tarzlari-olcegi-toad.pdf
• okul-yoneticilerinin-sergiledigi-yonetim-tarzlari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Okul Yöneticilerinin Sergilediği Yönetim Tarzları Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: (1) Hiç Katılmıyorum, (2) Az Katılıyorum, (3) Orta Düzeyde Katılıyorum, (4) Çok Katılıyorum, (5) Tamamen Katılıyorum

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, herhangi bir değişikliğe uğratılmamalıdır.

1. Yöneticiler, iş haricindeki iletişimlerinde de öğretmenlere konumlarını hissettirirler.
2. Yöneticilerin öğretmenlerle ilişkileri resmidir.
3. Okuldaki iletişim yöneticilerden öğretmenlere doğru tek yönlüdür.
4. Yöneticiler, öğretmenlere karşı sıkı bir disiplin uygulamaktadır.
5. Verilen görevi yerine getirmeyen öğretmenler, yöneticiler tarafından olumsuz bir şekilde uyarılmaktadır.
6. Yöneticiler odalarının dışına pek çıkmazlar.