İlk ve Ortaokul Öğretmenlerinin Kültürlerarası Anlayış Ölçeği

Özet

İlk ve Ortaokul Öğretmenlerinin Kültürlerarası Anlayış Ölçeği, ilk ve ortaokul düzeyinde görev yapan öğretmenlerin kültürlerarası anlayış düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğretmenlerin farklı kültürel arka planlara sahip öğrencilere ve velilere karşı geliştirdikleri tutumları, inançları ve pedagojik yeterlilikleri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin Uyarlama çalışması, Burak ve arkadaşları tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş olup, Türk eğitim sistemi bağlamında kültürel çeşitliliğe uyum sağlama kapasitesini saptamayı hedeflemektedir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak Türk kültürüne özgü dilsel ve kavramsal eşdeğerliği sağlamış ve geçerlik ile güvenirlik analizleriyle desteklenmiştir. Bu araç, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirleme ve kapsayıcı eğitim ortamları oluşturma çabalarına katkıda bulunacak nicel veriler sunar.

Anahtar Kelimeler

Kültürlerarası Anlayış, Öğretmen Yeterliliği, Ölçek Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, Kültürel Duyarlılık, İlkokul Öğretmenleri, Ortaokul Öğretmenleri.

Yazarlar

Durmuş Burak, Zeynep Amaç, Yusuf Doğan, Serkan Duran, Fatih Yıldırım, Halil Uzun.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ilk ve ortaokul öğretmenlerinin sınıflarında karşılaştıkları kültürel çeşitliliğe yönelik sahip oldukları bilgi, tutum ve beceri düzeylerini ölçmektir. Giderek küreselleşen toplumlarda ve çok kültürlü sınıflarda, öğretmenlerin kültürlerarası anlayış yeterlilikleri, tüm öğrencilerin eşit ve adil eğitim almasını sağlamada kritik bir rol oynamaktadır.

Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki öğretmenlerin kültürel farklılıkları bir zenginlik olarak görüp görmediklerini, önyargı düzeylerini ve bu farklılıkları öğretim stratejilerine ne ölçüde entegre edebildiklerini belirlemek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen eğitim programlarının kültürel yeterlilik boyutunda geliştirilmesine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojide ve eğitim bilimlerinde merkezi bir kavram olan kültürlerarası anlayış yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç temel bileşen etrafında şekillenir: 1) Bilişsel Boyut (Farklı kültürlere dair bilgi ve farkındalık), 2) Duyuşsal Boyut (Farklı kültürlere karşı empati, saygı ve olumlu tutum), ve 3) Davranışsal Boyut (Kültürel olarak duyarlı pedagojik becerileri uygulama yeteneği).

Ölçek maddeleri, öğretmenlerin kültürel farklılıkları kabul etme derecesini, kültürel çatışmaları yönetme yaklaşımlarını ve yabancılaştırmayan bir sınıf iklimi yaratma inançlarını derinlemesine incelemektedir. Kültürlerarası anlayış yapısı, öğretmenlerin mesleki etik ve yeterlilik standartlarının ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini tesis etmeye odaklanmıştır. Uyarlama sürecinde, maddelerin orijinal ölçekteki teorik boyutları Türk örnekleminde de temsil edip etmediği incelenmiştir. Bu amaçla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulandığı varsayılmaktadır.

Ek olarak, dilsel ve kültürel eşdeğerlik, çeviri-geri çeviri prosedürleri ile sağlanmıştır. Kapsam geçerliği, eğitim ve psikometri alanlarından uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiş, böylece ölçek maddelerinin ölçülmek istenen kültürlerarası anlayış yapısını yeterli düzeyde temsil ettiği gösterilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk eğitim bağlamında geçerli bir ölçüm sağladığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Burak ve arkadaşları (2020) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) yüksek olduğu ve kabul edilebilir psikometrik standartları karşıladığı rapor edilmiştir. Bu durum, ölçek maddelerinin birbirleriyle tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Alt boyutlar bazında da güvenirlik katsayıları hesaplanarak, ölçeğin farklı bileşenlerinin kararlılığına dair kanıtlar sunulmuştur. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin farklı uygulama koşullarında ve farklı öğretmen gruplarında benzer sonuçlar üretme potansiyelini güçlendirmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemlerine başvurulmuştur. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne aktarılabilirliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) öncelikli olarak kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak belirlenmiş alt boyutlara uygun bir dağılım gösterdiğini ve model uyum indekslerinin mükemmel veya kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ortaya koymuştur.

Bu analizler, ölçeğin kültürlerarası anlayış yapısını, birden fazla ve ayrık faktör aracılığıyla başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır. Faktör yapısının korunması, uyarlamanın kültürel eşdeğerlik açısından başarılı olduğunun önemli bir göstergesidir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 5’li veya 7’li Likert formatında, katılımcının maddelere ne ölçüde katıldığını belirttiği format.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: İlk ve ortaokul öğretmenleri (Primary and middle school teachers)

Age Group: Aktif görev yapan yetişkin öğretmenler (Genellikle 25-60 yaş arası)

Population Details: Türkiye genelinde farklı coğrafi bölgelerde ve farklı branşlarda (sınıf öğretmenliği, branş öğretmenliği) görev yapan öğretmenler örneklemi üzerinde test edilmiştir.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak, öz-bildirime dayalı anket şeklinde uygulanmıştır. Veriler, istatistiksel paket programlar aracılığıyla analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kültürel Eğitim, Öğretmen Mesleki Gelişimi, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Eğitimde Çeşitlilik, Burak 2020, Kültürlerarası Yeterlilik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Araştırma makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Durmuş Burak: [email protected]

Correspondence Address: Kilis 7 Aralık Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Kilis, Türkiye (Sorumlu yazarın kurum bilgisi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanan akademik bir makale ile Türkçeye uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanım için sorumlu yazar Durmuş Burak ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Genellikle bu tür akademik ölçekler, izin alındığı takdirde kâr amacı gütmeyen araştırmalarda ücretsiz olarak kullanılabilir.

Kaynaklar

• Burak, D., Amaç, Z., Doğan, Y., Duran, S., Yıldırım, F., ve Uzun, H. (2020). İlk ve Ortaokul Öğretmenlerinin Kültürlerarası Anlayış Ölçeği: Uyarlama ve uygulama çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(1), 354-376.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ilk-ve-ortaokul-ogretmenlerinin-kulturlerarasi-anlayis-olcegi-toad.pdf

İlk ve Ortaokul Öğretmenlerinin Kültürlerarası Anlayış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.