İlişki Ağı Envanteri Kısa Formu

Özet

İlişki Ağı Envanteri Kısa Formu (İAEKF), bireylerin sosyal çevrelerindeki önemli figürlerle (anne ve arkadaşlar) kurdukları ilişkilerin niteliğini değerlendirmek üzere tasarlanmış, orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmış kısa versiyonudur. Bu psikometrik araç, iki ana formdan (Anne Formu ve Arkadaş Formu) oluşur ve her bir form 13 maddeden ibarettir. Uyarlama çalışması, ölçeğin iki faktörlü orijinal yapısını koruduğunu, uyum indeksi değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İlişki Ağı Envanteri, Sosyal İlişkiler, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Kısa Form, İlişki Kalitesi.

Yazarlar

Meltem Aslan Gördesli, A. E. İşmen- Gazioğlu.

Amaç

İlişki Ağı Envanteri Kısa Formu’nun temel amacı, özellikle ergen ve genç yetişkin popülasyonlarında, bireylerin anne ve arkadaş ilişkileri bağlamındaki algılarını ve bu ilişkilerin kalitesini hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Kısa formun geliştirilmesi, geniş örneklemlerde uygulama kolaylığı sağlamayı ve katılımcıların yanıt yorgunluğunu minimize etmeyi hedeflemiştir.

Türkçe uyarlama çalışması (2017), orijinal envanterin psikometrik özelliklerini koruyarak, kültürel geçerliğini sağlamış ve bu sayede Türk kültüründe sosyal ilişkiler alanında yapılacak araştırmalar için geçerli bir araç sunmuştur.

Yapı

Bu envanter, bireyin yakın sosyal çevresiyle olan ilişkilerinin niteliğini kapsayan bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. İlişki Ağı Envanteri, genellikle ilişki desteği, yakınlık, çatışma düzeyi ve iletişim kalitesi gibi boyutları ele alır. Ölçeğin iki ayrı formu (Anne ve Arkadaş) bulunması, bu ilişkisel yapıların spesifik bağlamlarda ayrı ayrı değerlendirilmesine olanak tanır.

Her bir form, ilişki kalitesinin farklı yönlerini temsil eden iki alt faktöre ayrılmaktadır. Bu faktörler, bireyin algıladığı duygusal yatırımı, etkileşim sıklığını ve genel sosyal uyumu değerlendirerek, ilişkisel refah düzeyine dair detaylı bilgiler sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Aslan- Gördesli ve İşmen- Gazioğlu, 2017), yapısal geçerliği test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin fakt%C3%B6r yap%C4%B1s%C4%B1n%C4%B1n özgün (orijinal) ölçekle aynı olduğunu doğrulamıştır.

Geçerlik analizleri sonucunda elde edilen uyum indeksi (fit index) değerlerinin (örneğin CFI, TLI, RMSEA gibi) kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Bu bulgu, İlişki Ağı Envanteri Kısa Formu’nun ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve yapısal olarak sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach-alpha değerleri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Analizler neticesinde, hem alt ölçekler hem de ölçeğin tamamı için Cronbach-alpha katsayısının .70 ile .89 arasında değerler aldığı belirlenmiştir.

Bu yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin araştırma amaçlı kullanımlar için yeterince güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

İlişki Ağı Envanteri Kısa Formu, hem anne ilişkisi hem de arkadaş ilişkisi bağlamında ayrı ayrı incelendiğinde iki faktörlü bir yapı sergilemektedir. Her bir form 13 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler iki temel faktör altında toplanmaktadır.

Uyarlama çalışması, özgün ölçekteki teorik ayrımı destekleyen bu iki faktörlü yapıyı Türkçe popülasyonunda da korumuştur. Bu yapı, genellikle ilişkinin pozitif (destek, yakınlık) ve negatif (çatışma, eleştiri) boyutlarını temsil eden alt boyutlara karşılık gelmektedir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Kendi kendine raporlama (Self-report) envanteri. İki formdan oluşur (Anne ve Arkadaş).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Genç Yetişkinler.

Yaş Grubu: Araştırma popülasyonuna bağlı olarak değişmekle birlikte, genellikle 12 yaş ve üzeri gruplar.

Popülasyon Detayları: Sosyal ilişkiler ağını değerlendiren bireyler.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Derecelendirme sistemi şöyledir:

• 1 = kesinlikle uygun değil
• 5 = tam olarak uygun

Anahtar Kelimeler

Psikometri, İlişki Kalitesi, Sosyal Destek, Cronbach Alfa, Faktör Yapısı, Ölçek Uyarlama, Aile İlişkileri, Akran İlişkileri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazar Meltem Aslan Gördesli için: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynak makalede spesifik bir kurumsal yazışma adresi belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İlişki Ağı Envanteri Kısa Formu’nun Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Akademik amaçlı kullanım izinleri ve telif hakları konusunda detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Meltem Aslan Gördesli ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ücretlerine dair bilgi kaynakta yer almamaktadır.

Kaynaklar

Aslan- Gördesli, M., ve İşmen- Gazioğlu, A. E. (2017). İlişki Ağı Envanteri Kısa Formunun Türkçe uyarlama çalışması. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 425-443.

Ölçeğe ait orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: iliski-agi-envanteri-kisa-formu-toad.pdf

İlişki Ağı Envanteri Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddeleri açıkça listelenmemiştir. Ancak, ölçek, anne ve arkadaş formu olmak üzere ikiye ayrılmakta olup, her iki formda da 13’er tane madde bulunmaktadır.