İkili İlişkilerde Mükemmeliyetçilik Ölçeği

Özet

İkili İlişkilerde Mükemmeliyetçilik Ölçeği (DAPS), ilişkisel bağlamda mükemmeliyetçi eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan Dyadic Almost Perfect Scale’in (DAPS) Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, bireylerin romantik ilişkilerinde kendilerinden ve partnerlerinden bekledikleri yüksek standartları ve bu beklentilerin yarattığı potansiyel sıkıntıları değerlendirmektedir. Ölçeğin Türkçe versiyonu, 2016 yılında Bugay, Kalkan ve Delevi tarafından psikometrik açıdan incelenmiş ve Türkiye popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olduğu tespit edilmiştir.

Ölçek, toplam 26 madde ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, ilişkisel mükemmeliyetçiliğin farklı yönlerini yansıtarak, klinik ve araştırma ortamlarında çiftlerin dinamiklerini anlamak için kritik bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İkili ilişkiler, Mükemmeliyetçilik, DAPS, İlişki standartları, Adaptasyon, Psikometrik, Geçerlilik, Güvenilirlik.

Yazarlar

Aslı Bugay, Mehmet Kalkan, Ryan Delevi

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Dyadic Almost Perfect Scale’in (DAPS) psikometrik özelliklerini Türk kültürü bağlamında incelemek ve ölçeği Türkçe konuşan popülasyonun kullanımına sunmaktır. Bu adaptasyon çalışması, özellikle çift ve aile terapisi alanında, bireylerin ikili ilişkilerde sergilediği mükemmeliyetçilik seviyesini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilmeyi hedeflemiştir.

Adaptasyonun tamamlanmasıyla birlikte, araştırmacılar artık yüksek ilişki beklentileri ile ilişkisel doyum, çatışma çözme ve psikolojik uyum arasındaki karmaşık bağlantıları daha derinlemesine inceleyebilme olanağına sahip olmuştur.

Yapı

İkili İlişkilerde Mükemmeliyetçilik Ölçeği, mükemmeliyetçiliğin ilişkisel bağlamdaki yapısını ölçen çok boyutlu bir araçtır. Ölçek, ilişkilerde yüksek hedefler belirleme ve bu hedeflere ulaşılamadığında yaşanan sıkıntıları ayırt eden üç temel alt boyuttan oluşur. Bu yapı, hem uyumlu hem de uyumsuz mükemmeliyetçilik eğilimlerini yakalamayı amaçlar.

Ölçeğin ölçtüğü üç alt boyut şunlardır:

• Tutarsızlık (Discrepancy): Bu boyut, bireyin ilişkideki mevcut durum ile idealize edilmiş yüksek standartları arasındaki algılanan farkı yansıtır. Yüksek Tutarsızlık skorları, genellikle ilişkisel stres ve doyumsuzluk ile ilişkilidir.
• Yüksek Standartlar (High Standards): Bireyin ilişkide ulaşılması gereken çok yüksek hedefler ve beklentiler belirlemesini ifade eder. Bu, ilişkideki motivasyonun ve çabanın bir göstergesi olabilir.
• Sipariş (Order): Bu alt boyut, bireyin ilişkisel yaşamında düzenli, organize ve kontrollü olma ihtiyacını ölçer.

Geçerlilik

Ölçeğin geçerliliği, özellikle ölçütle ilişkili geçerlilik (criterion-related validity) analizleri ile desteklenmiştir. Bu amaçla, DAPS’nin Türkçe versiyonu ile yaygın olarak kullanılan Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (MPS) Türkçe versiyonu arasındaki korelasyon incelenmiştir.

Yapılan Pearson korelasyon analizi, DAPS ve MPS toplam skorları arasında anlamlı ve pozitif bir korelasyon (r = .50, p <.01) olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, DAPS’den yüksek skor alan katılımcıların, genel mükemmeliyetçilik eğilimlerini ölçen MPS’den de yüksek puan alma eğiliminde olduğunu göstermekte ve ölçeğin yapısal olarak mükemmeliyetçilik yapısını ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenilirlik

DAPS’nin Türkçe versiyonunun güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı (İç Tutarlılık) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen Cronbach’ın Alfa Katsayısı değerleri, ölçeğin yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek için hesaplanan iç tutarlılık katsayıları şöyledir:

• DAPS Toplam Ölçeği: Cronbach’ın Alfa = .90
• Tutarsızlık Alt Ölçeği: Cronbach’ın Alfa = .90
• Yüksek Standartlar Alt Ölçeği: Cronbach’ın Alfa = .87
• Sipariş Alt Ölçeği: Cronbach’ın Alfa = .88

Bu yüksek alfa değerleri, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

İkili İlişkilerde Mükemmeliyetçilik Ölçeği (DAPS), orijinal yapısına uygun olarak Türkçe adaptasyonunda da üç faktörlü bir yapı sergilemektedir. Ölçek, toplam 26 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler üç ayrı alt boyuta ayrılmıştır.

Bu faktör yapısı, ilişkisel mükemmeliyetçiliği çok boyutlu olarak ele alarak, sadece yüksek standartları değil, aynı zamanda bu standartlara ulaşılamamasından kaynaklanan kişisel rahatsızlığı (Tutarsızlık) da ölçme yeteneği sağlamaktadır.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinali İngilizce)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, Çiftler ve Aileler

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üstü)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve genel popülasyon çiftleri üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılır. Derecelendirme seçenekleri şunlardır: 1=kesinlikle katılmıyorum – 2=katılmıyorum – 3=yarı yarıya katılıyorum – 4=katılıyorum – 5=tamamen katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Dyadic Almost Perfect Scale, İlişkisel mükemmeliyet, Psikolojik uyum, Cronbach’ın Alfa Katsayısı, Tutarlılık, Yüksek Standartlar, Sipariş, Türk kültür adaptasyonu.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Aslı Bugay

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Ankara, Türkiye

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Türkçe adaptasyonu)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ikili-iliskilerde-mukemmeliyetcilik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Bugay, A., Kalkan, M., ve Delevi, R. (2016). Turkish version of the Dyadic Almost Perfect Scale: Reliability and validity. The Family Journal: Counseling and Therapy for Couples and Families, 24(3), 273-278.

İkili İlişkilerde Mükemmeliyetçilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir. Maddelerin tamamı kaynakta belirtilmemiştir; yalnızca alt boyutlar listelenmiştir.

Ölçek toplam 26 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır:

1. Tutarsızlık
2. Yüksek Standartlar
3. Sipariş