Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği-Kısa Formu (BÜMÖ-16)

Özet

Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği-Kısa Formu (BÜMÖ-16), mükemmeliyetçilik kavramının modern ve çok boyutlu yapısını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmış 16 maddelik kısa formudur. Bu araç, mükemmeliyetçiliğin üç temel boyutunu (Kendine Yönelik, Diğerlerine Yönelik ve Sosyal Kaynaklı) etkin ve hızlı bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü dilsel ve psikometrik uygunluğunu test ederek, hem akademik araştırmalar hem de klinik uygulamalar için güvenilir bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, mükemmeliyetçiliğin sadece patolojik bir özellik olmadığını, aynı zamanda adaptif ve maladaptif yönlerini de barındıran kompleks bir yapı olduğunu kabul eden teorik çerçeveye dayanmaktadır. Kısa form, araştırmacılara geniş örneklemlerde zaman ve kaynak tasarrufu sağlayarak, mükemmeliyetçilik ile ilişkili çeşitli psikolojik değişkenleri inceleme imkanı sunar.

Anahtar Kelimeler

Mükemmeliyetçilik, Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği, BÜMÖ-16, psikometri, uyarlama, Kendine Yönelik Mükemmeliyetçilik, sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik, kısa form.

Yazarlar

Servet Kaçar Başaran, Cansu Gökdağ, Zeynep Erdoğan Yıldırım, Oğuzhan Yorulmaz.

Amaç

BÜMÖ-16’nın temel amacı, uluslararası alanda kabul gören Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği’nin kısa formunun (BTPS-SF) psikometrik özellikler açısından Türk toplum örneklemine uygunluğunu incelemek ve geçerli bir Türkçe sürümünü bilim dünyasına kazandırmaktır. Bu sayede Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler, mükemmeliyetçilik yapısını üç faktörlü model çerçevesinde güvenilir bir şekilde ölçebilmektedir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini sağlamanın yanı sıra, orijinal ölçekteki yapısal modelin Türk kültüründe de korunup korunmadığını test etmeyi amaçlamıştır. Bu, özellikle kültürel farklılıkların mükemmeliyetçilik algısı üzerindeki potansiyel etkilerini göz önünde bulundurarak standardizasyon sağlamak için kritik öneme sahiptir.

Yapı

BÜMÖ-16, mükemmeliyetçilik yapısını üç temel ve birbirinden ayrışan alt boyut üzerinden ölçen bir yapıyı temel alır. Bu üç faktörlü yapı, mükemmeliyetçilik alanındaki modern araştırmaların en kapsamlı modellerinden birini temsil eder.

• Kendine Yönelik Mükemmeliyetçilik: Bireyin kendisine yönelik aşırı yüksek, çoğu zaman ulaşılması zor standartlar belirlemesi ve kendi performansını katı bir şekilde değerlendirmesi durumudur.

• Diğerlerine Yönelik Mükemmeliyetçilik: Bireyin çevresindeki insanlardan (arkadaşlar, aile, iş arkadaşları) yüksek standartlarda performans ve hata yapmama beklentisi içinde olmasıdır.

• Sosyal Kaynaklı Mükemmeliyetçilik: Bireyin, kendisinin değil, önemli diğerlerinin veya toplumun kendisinden aşırı yüksek beklentilere sahip olduğuna inanması ve bu algılanan baskı nedeniyle yoğun stres yaşamasıdır.

Geçerlik

BÜMÖ-16’nın Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve amaca hizmet etme yeteneğini belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), 16 maddelik kısa formun Kendine Yönelik, Diğerlerine Yönelik ve Sosyal Kaynaklı Mükemmeliyetçilik olarak ayrılan üç faktörlü yapısının Türk toplum örnekleminde iyi uyum indeksleri sergilediğini göstermiştir.

Ayrıca, yakınsak geçerliği incelemek amacıyla BÜMÖ-16 puanlarının depresyon, anksiyete ve stres gibi psikopatolojik belirtilerle teorik olarak beklenen yön ve büyüklükte ilişkiler kurduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin mükemmeliyetçiliğin farklı boyutlarını diğer psikolojik yapılarla ilişkili olarak doğru bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmek için Güvenirlik analizleri yapılmıştır. BÜMÖ-16’nın tüm alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir. Bu katsayılar genellikle .70 ile .90 arasında değişerek, maddelerin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin bilimsel araştırmalarda ve klinik değerlendirmelerde kullanılabilirliğini artırmaktadır. Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik bulguları, orijinal ölçeğin psikometrik standartlarıyla paralellik göstermektedir.

Faktör Analizi

Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği-Kısa Formu’nun yapısal geçerliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçek maddelerinin Kendine Yönelik, Diğerlerine Yönelik ve Sosyal Kaynaklı Mükemmeliyetçilik olmak üzere üç ayrı faktör altında toplandığını ve bu modelin veriyle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır.

Faktör yükleri, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etmede güçlü olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, BÜMÖ-16’nın mükemmeliyetçilik yapısının üç boyutlu doğasını koruduğunu ve Türk örnekleminde de geçerli bir yapısal temel sunduğunu doğrulamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Toplum Örneklemi

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, gönüllü katılımcılardan oluşan bir topluluk örneklemi üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, kendilerini en iyi tanımlayan seçenekleri işaretler.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, uyarlama çalışması, Kendine Yönelik, Diğerlerine Yönelik, Sosyal Kaynaklı Mükemmeliyetçilik, BTPS, kısa form, yapısal geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Servet Kaçar Başaran

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlantılı E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Akademik kullanım için izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Kaçar-Başaran, S., Gökdağ, C., Erdoğan-Yıldırım, Z. & Yorulmaz, O. (2020). A different view to perfectionism: An investigation of the psychometric properties of the big three perfectionism scale in a Turkish community sample. Current Psychology, 1-11. https://doi.org/10.1007/s12144-020-01131-2

Makalenin tam metnine aşağıdaki Springer bağlantısından erişilebilir: link.springer.com

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı indirilebilir: buyuk-uclu-mukemmeliyetcilik-olcegi-kisa-formu-bumo-16-toad.pdf

Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği-Kısa Formu (BÜMÖ-16) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak metinde sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye başvurunuz.