İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği

Özet

İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği, bireylerin romantik veya yakın ilişkilerde karşılaşılan anlaşmazlıklar sırasında sergilediği davranışsal tepkileri ve partnerlerinden algıladıkları tepkileri ölçmek amacıyla uyarlanmış 16 maddelik bir araçtır. Ölçek, literatürde yaygın olarak kabul gören ve bireylerin çatışmaya yönelik yaklaşımlarını dört temel boyutta inceleyen bir yapıyı temel alır. Bu boyutlar Çıkış, Konuşma, Bağlılık ve Yokmuş Gibi Davranma olarak adlandırılmaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında Nur Taluy tarafından gerçekleştirilmiş olup, psikolojik ölçme standartlarına uygun olarak geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İkili ilişkiler, Çatışma çözme, romantik ilişkiler, partner tepkileri, adaptasyon, psikometri, Faktör analizi

Yazarlar

Nur Taluy

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin ikili ilişkilerde yaşadıkları çatışma durumlarında gösterdikleri tepki biçimlerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, sadece bireyin kendi tepkilerini değil, aynı zamanda partnerinin bu tür durumlarda sergilediği tepkileri nasıl algıladığını da ölçerek ilişki dinamiği hakkında kapsamlı bilgi sunar.

Ölçek, bu tepkileri dört farklı strateji (Çıkış, Konuşma, Bağlılık, Yokmuş Gibi Davranma) altında toplayarak, bireylerin ilişkilerini sürdürme, iyileştirme ya da sonlandırma eğilimlerini yansıtan davranış kalıplarını belirlemeyi hedefler. Bu sayede, çift terapisi ve ilişki araştırmaları alanında önemli bir değerlendirme aracı olarak kullanılabilmektedir.

Yapı

İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği, 16 madde ve 4 faktörden oluşan, çift boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçek, her bir çatışma çözme stratejisini iki perspektiften değerlendirir:

1. Bireyin Kendi Tepkisi (Kişinin çatışma anında sergilediği davranış).
2. Partnerde Algılanan Tepki (Kişinin, partnerinin çatışma anında sergilediğini düşündüğü davranış).

Bu dört faktör, ilişkiyi sürdürme ve yapıcı çözümlere ulaşma düzeylerine göre farklılık gösterir:

• Çıkış (Exit): İlişkiyi sonlandırma tehdidi veya fiziksel olarak ortamdan uzaklaşma gibi yıkıcı ve aktif tepkileri içerir.
• Konuşma (Voice): Sorunları tartışma, çözüm arama ve durumu iyileştirmeye yönelik yapıcı ve aktif tepkileri içerir.
• Bağlılık (Loyalty): Sorunların düzelmesini pasifçe bekleme, sabır gösterme ve ilişkiye sessizce bağlı kalma gibi yapıcı ancak pasif tepkileri içerir.
• Yokmuş Gibi Davranma (Neglect): Somurtma, konuyu görmezden gelme veya partnerle yüzleşmekten kaçınma gibi yıkıcı ve pasif tepkileri içerir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısına uygunluğunu doğrulamıştır.

Elde edilen sonuçlar, hem bireyin kendi çatışma tepkileri boyutunda hem de partnerde algılanan tepkiler boyutunda özgün ölçekteki dört faktörlü yapının korunduğunu göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı (çatışma çözme stratejilerini) başarılı bir şekilde ölçtüğüne dair güçlü bir yapı geçerliği kanıtı sunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, her bir faktör için ayrı ayrı hesaplanan Cronbach alfa katsayıları ile değerlendirilmiştir. Güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı boyutlarda kabul edilebilir düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Yapılan analizlerde, bireyin kendi tepkilerine ilişkin faktörlerin Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları .53 ile .80 arasında değişmektedir. Bireyin partnerinde algıladığı tepkiye ilişkin faktörlerin katsayıları ise .54 ile .85 arasında bir dağılım göstermektedir. Bu değerler, özellikle yüksek katsayılara sahip faktörlerin oldukça güvenilir olduğunu, ancak bazı alt boyutların daha düşük iç tutarlılığa sahip olabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sınamak amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi, 16 maddelik ölçek yapısının iki temel boyutta (bireyin tepkisi ve partnerin tepkisi) dört alt faktöre ayrıldığını doğrulamıştır. Bu dört faktör, orijinal ölçeğin teorik modelini yansıtmaktadır.

Faktörlerin isimlendirilmesi ve madde dağılımı, çatışma tepkilerinin aktivite (aktif/pasif) ve yapısallık (yapıcı/yıkıcı) eksenlerinde ayrıştığını göstermiştir. Bu analiz sonuçları, ölçeğin Türk kültüründe de çatışma çözme stratejilerini ölçerken kavramsal bütünlüğünü koruduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: 16 madde ve 4 faktörlü yapıdadır. Her madde, hem bireyin kendi tepkisi hem de partnerde algılanan tepki olarak iki farklı perspektiften değerlendirilmektedir.

Maddelerin Derecelendirilmesi: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik standartlara göre genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Romantik ya da yakın ikili ilişki içinde olan yetişkin bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin Popülasyon

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, ikili ilişkilerde çatışma yaşayan bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ve partner tepkilerinin algılanmasına dayalı raporlama.

Anahtar Kelimeler

Çatışma stratejileri, ilişki kalitesi, psikolojik ölçüm, Cronbach Alpha, çatışma tepkileri, uyarlama çalışması, dyadik ilişkiler

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nur Taluy

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlantı E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama Yayını): 2018

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım ve telif hakları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makalenin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ikili-iliskilerde-catisma-cozme-tepkileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Taluy, N. (2018). İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik sınama çalışması. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 38(1), 33-51. DOI: 10.26650/SP399410

[quads id=5]

İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği Maddeleri

Ölçek 16 madde 4 faktörlü yapıdadır.

• Çıkış (1, 5, 9 ve 13.maddeler): Bireyin tepkisi: Eşim/ilişki yaşadığım kişi gerçekten kötü bir şey söylediğinde onu terk etmekle tehdit ederim. Bireyin partnerinde algıladığı tepki: Eşime/ilişki yaşadığım kişiye gerçekten kötü bir şey söylediğimde beni terk etmekle tehdit eder.
• Konuşma (2, 6, 10 ve 15.maddeler): Bireyin tepkisi: Eşim/ilişki yaşadığım kişi hoşuma gitmeyen bir şey yapınca bu konuyu onunla sakince tartışırım. Bireyin partnerinde algıladığı tepki: Eşimin/ilişki yaşadığım kişinin hoşuna gitmeyen bir şey yapınca bu konuyu benimle sakince tartışır.
• Bağlılık (3, 7, 11 ve 16.maddeler): Bireyin tepkisi: Eşim/ilişki yaşadığım kişi gerçekten kötü bir şey söylediğinde sabırla keyfinin düzelmesini bekle- rim. Bireyin partnerinde algıladığı tepki: Eşime/ilişki yaşadığım kişiye gerçekten kötü bir şey söylediğimde sabırla keyfimin düzelmesini bekler.
• Yokmuş Gibi Davranma (4, 8, 12 ve 14.maddeler): Bireyin tepkisi: Eşim/ilişki yaşadığım kişi gerçekten kötü bir şey söylediğinde somurturum ve konuyla yüzleşmem. Bireyin partnerinde algıladığı tepki: Eşime/ilişki yaşadığım kişiye gerçek- ten kötü bir şey söylediğimde somurtur ve konuyla yüzleşmez.