Hwalek–Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi

Özet

Hwalek–Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi (HS/EAST), ilk olarak Hwalek ve Sengstock tarafından geliştirilmiş, yaşlı bireylerde potansiyel istismar ve ihmal risklerini hızlıca belirlemek amacıyla tasarlanmış kritik bir tarama aracıdır. Bu ölçek, geriatrik popülasyonun karşı karşıya kaldığı fiziksel, psikolojik, finansal istismar ve ihmal risklerini sistematik olarak değerlendirir. Ölçeğin Türkiye adaptasyonu, 2017 yılında Özçakar, Ergönen, Kartal ve Baydur tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma ile aracın Türk kültürüne uygun olarak güvenirlik ve geçerlik özelliklerinin kanıtlanması hedeflenmiştir.

HS/EAST, klinisyenler ve sosyal hizmet uzmanları için birincil bir başvuru noktası teşkil ederek, yüksek risk altındaki bireylerin erken tespiti ve müdahale süreçlerinin başlatılmasına olanak tanır. Ölçeğin adaptasyon çalışması, uluslararası alanda kabul görmüş bu aracın Türkiye’deki yaşlı bakım hizmetleri ve adli tıp alanında etkin bir şekilde kullanılabilmesi için sağlam bir psikometrik zemin oluşturmuştur.

Anahtar Kelimeler

Yaşlı istismarı, Yaşlı ihmali, Tarama testi, HS/EAST, Geriatri, Psikometrik özellikler, Türk adaptasyonu.

Yazarlar

Nilgun Ozcakar, A. T. Ergönen, M. Kartal, H. Baydur.

Amaç

Hwalek–Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi’nin temel amacı, toplum içinde veya klinik ortamlarda yaşayan yaşlı bireyler arasında istismar veya ihmal mağduru olma potansiyeli taşıyan kişileri hızlı ve standart bir şekilde belirlemektir. Ölçek, profesyonellere, yüksek riskli durumları saptayarak gerekli sosyal ve tıbbi müdahaleleri başlatmaları için erken uyarı sinyalleri sağlar.

Türkçe versiyonun geliştirilmesi, ölçeğin kültürel ve dilsel farklılıklar göz önüne alınarak Türk popülasyonunda da geçerli ve güvenilir bir tarama aracı olarak hizmet etmesini sağlamayı amaçlamıştır. Bu adaptasyon, yaşlı haklarının korunması ve istismarın önlenmesi çalışmalarında önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Yapı

HS/EAST, karmaşık bir olgu olan yaşlı istismarı ve ihmal risklerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçek, genellikle mağdurun sosyal izolasyonu, bağımlılık düzeyi, bakıcı stresi ve şüpheli fiziksel veya davranışsal belirtiler gibi istismar göstergelerini değerlendirmeye odaklanır. Yapısal olarak, fiziksel istismar, duygusal istismar, finansal istismar ve öz-ihmal/başkaları tarafından ihmal gibi istismar türlerine işaret eden maddeler içerir.

Ölçeğin maddeleri, yaşlıların yaşam kalitesini ve güvenliğini tehdit eden çevresel ve kişilerarası risk faktörlerini sorgulayarak, istismarın sadece doğrudan şiddet eylemi değil, aynı zamanda ihmal yoluyla da gerçekleşebileceğini ortaya koymaktadır. Bu sayede, tarama süreci hem açık istismar vakalarını hem de yüksek riskli yaşam koşullarını tespit etme yeteneğine sahiptir.

Geçerlik

Özçakar ve arkadaşları (2017) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, Hwalek–Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi’nin Türkçe versiyonunun geçerlik (validity) çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten yaşlı istismarı riskini ölçtüğünü doğrulamayı amaçlamıştır. Geçerlik analizleri genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile), yapı geçerliği (faktör analizi ile) ve ölçüt bağımlı geçerliği (bilinen istismar vakaları veya klinik değerlendirmelerle karşılaştırma) yöntemlerini içerir.

Özellikle ölçüt geçerliği, ölçekten alınan puanların, yaşlı istismarı konusunda uzmanlar tarafından yapılan klinik değerlendirmelerle veya resmi bildirimlerle ne ölçüde örtüştüğünü gösterir. Bu, ölçeğin klinik ortamlarda doğru tanı koyma yeteneği açısından kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında, HS/EAST’nin güvenirlik (reliability) özellikleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren Cronbach’s Alpha katsayısı ile analiz edilmiştir. Yüksek bir Alpha katsayısı, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmede başarılı olduğunu işaret eder.

Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda aynı bireylere uygulandığında benzer sonuçlar üretip üretmediğini kontrol etmek için yapılabilir. Bu, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağlama yeteneğini doğrulamaktadır ve tarama aracı olarak güvenilirliğini artırmaktadır.

Faktör Analizi

Hwalek–Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi’nin psikometrik yapısını incelemek amacıyla faktör analizi (factor analysis) yöntemleri uygulanmıştır. Faktör analizi, ölçekteki çok sayıda maddenin altında yatan temel boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmayı amaçlar. Bu analizler, ölçeğin tek bir genel risk puanı mı sağladığını, yoksa istismarın farklı alt türlerini (örneğin, fiziksel istismar, ihmal) temsil eden ayrı faktörlere mi ayrıldığını belirler.

Türkçe adaptasyon çalışmasında, uygulanan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısının Türk popülasyonunda ne ölçüde korunduğunu veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeni boyutların ortaya çıkıp çıkmadığını anlamak için hayati öneme sahiptir. Bu analizler, ölçeğin yapı geçerliğine dair güçlü kanıtlar sunar.

Enstrüman

Test Çeşidi: Adaptasyon ve Geliştirme (Orijinal ölçek tarama amaçlı geliştirilmiştir)

Format: Genellikle Evet/Hayır formatında, uygulayıcı veya öz bildirim şeklinde doldurulabilen soru formu.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Yaşlı bireyler (Bakım alanlar, hastalar, toplumda yaşayanlar)

Yaş Grubu: Genellikle 65 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Özçakar ve arkadaşlarının çalışması, ölçeği hastane ortamlarında veya huzurevlerinde yaşayan yaşlı bireyler üzerinde uygulamış olabilir.

Test Metodolojisi: Yaşlı istismarı risk faktörlerini ve göstergelerini taramaya yönelik yapılandırılmış anket metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

HS/EAST, Yaşlı sağlığı, Bakıcı yükü, İhmal taraması, Psikometrik, İletişim, Klinik araç.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nilgun Ozcakar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, İzmir, Türkiye (Makale referansından çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Orijinal Geliştirme Yılı: 1980’ler (Hwalek ve Sengstock).

Türkçe Adaptasyon Yılı: 2017.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya araştırma amaçlı kullanımı için orijinal geliştiricilerin ve adaptasyon çalışmasını yürüten sorumlu yazarın izinlerinin alınması gerekebilir. Kullanım ücreti bilgisi makalede belirtilmemiştir.

Referanslar

Ölçeğin Türkçe adaptasyonuna ilişkin temel referans aşağıdadır:

• Özçakar, N., Ergönen, A. T., Kartal, M., & Baydur, H. (2017). Adaptation, reliability, and validity study of the Hwalek-Sengstock Elder Abuse Screening Test (HS/EAST): a Turkish version. Turkish journal of medical sciences, 47(6), 1894-1902.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: hwalek-sengstock-elder-abuse-screening-test-h-seast-toad.pdf

Ayrıca, makalenin harici bağlantısı şöyledir: proxy2.marmara-elibrary.com

Hwalek–Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak metin içerisinde yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye (Özçakar et al., 2017) başvurulması gerekmektedir.

Bu bölüm, ölçeğin orijinal yapısını oluşturan ve yaşlı istismarı riskini sorgulayan spesifik soruları içerir. Bu sorular tipik olarak sosyal etkileşim, kişisel hijyen, mali durum ve fiziksel yaralanmaların varlığı gibi alanları kapsar.