Hizmetkâr Liderlik Ölçeği

Özet

Hizmetkâr Liderlik Ölçeği, yerel siyaset ve yönetim alanında çalışan liderlerin, özellikle de Belediye Başkanlarının hizmetkâr liderlik özelliklerini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin uyarlama çalışması, yerel yönetim bağlamında liderlik davranışlarının Hizmetkâr Liderlik prensiplerine ne ölçüde uygun olduğunu belirlemeyi hedeflemiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçek, 19 madde ve 4 alt boyuttan oluşan, yüksek geçerlik ve güvenilirliğe sahip bir yapı sergilemektedir.

Bu araç, liderlerin çalışanları ve halkı güçlendirme, hizmet odaklılık, vizyon oluşturma ve güven tesis etme gibi temel hizmetkâr liderlik boyutlarındaki performanslarını değerlendirmek için kritik bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hizmetkâr Liderlik, Liderlik Ölçeği, Belediye Başkanları, Uyarlama Çalışması, Yerel Siyaset, Faktör Analizi, Güvenilirlik.

Yazarlar

Erkan T. Demirel, A. Yatkın, M. Düşükcan, N. Derin, A. Çakınberk, M. Güven.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yerel yönetimler bağlamında görev yapan liderlerin (Belediye Başkanları) hizmetkâr liderlik davranışlarını bilimsel yöntemlerle ölçmek ve değerlendirmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türkçe kültür ve siyasi yapıya uygunluğunu test ederek, Türkiye’deki yerel siyaset liderliği araştırmalarına geçerli ve güvenilir bir araç kazandırmayı amaçlamıştır.

Ölçek, liderlik etkinliğini sadece otorite ve güç kullanımı üzerinden değil, aynı zamanda hizmet etme, etik değerlere bağlılık ve takipçilerini geliştirme perspektifinden incelemeye olanak tanır.

Yapı

Hizmetkâr Liderlik Ölçeği, liderin öncelikle başkalarına hizmet etme arzusuyla hareket ettiği felsefi bir liderlik yaklaşımı olan Hizmetkâr Liderlik yapısını ölçmektedir. Uyarlama çalışması sonucunda bu yapı, toplam 19 madde ile temsil edilen dört temel alt boyutta toplanmıştır.

• Güçlendirme (6 Madde): Liderin takipçilerinin yeteneklerini ve özerkliğini artırma çabası.
• Hizmet (5 Madde): Liderin topluma ve çalışanlara fayda sağlama odaklılığı.
• Vizyon (4 Madde): Liderin geleceğe yönelik net ve ilham verici bir yön belirleme yeteneği.
• Güven (4 Madde): Liderin takipçileriyle kurduğu etik, dürüst ve sağlam ilişkiler.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi kullanılarak incelenmiştir. Analiz sürecinde, faktör yükleri 0,320’den küçük olan 9 madde ölçekten çıkarılmıştır. Bu eleme sonucunda ölçek, istatistiksel olarak güçlü bir yapıya ulaşmıştır.

Yapısal geçerlik için hesaplanan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,808 olarak bulunmuştur (p = 0,000). Bu değer, literatürde (Sipahi, 2008:80) faktör analizi için “mükemmel” kabul edilen bir düzeydedir, bu da veri setinin faktörleştirme için uygun olduğunu göstermektedir. Nihai olarak ölçek, 4 faktörlü bir yapıya sahiptir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, açıklayabildiği toplam varyans ve güvenilirlik katsayıları üzerinden değerlendirilmiştir. Ölçeğin açıklayabildiği toplam varyans oranı %49,42’dir. Çok faktörlü ölçek desenlerinde, açıklanan varyansın %40 ile %60 arasında olması yeterli kabul edildiği için (Çokluk vd., 2010:197), bu değer ölçeğin yeterli faktör yapısına sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Açıklanan varyansın yüksekliği, geliştirilen ölçeğin faktör yapısının gücü ile doğrudan ilişkilidir. Ölçeğin genelinin ve dört alt faktörünün ayrı ayrı hesaplanan güvenilirlik katsayıları (genellikle Cronbach Alfa), oldukça yüksek bulunmuştur, bu da ölçeğin iç tutarlılığının mükemmel olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında uygulanan faktör analizi, ölçeğin boyut yapısını ortaya çıkarmıştır. Başlangıçta yer alan maddelerden, düşük faktör yükü (0,320’den küçük) gösteren 9 madde yapıdan çıkarılmıştır. Bu temizleme işlemi, ölçeğin kavramsal olarak daha saf ve istatistiksel olarak daha güçlü bir yapıya sahip olmasını sağlamıştır.

Nihai KMO değeri (0,808) ve anlamlılık düzeyi (p=0,000), örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktörleştirme için ideal olduğunu doğrulamıştır. Sonuç olarak, 19 maddelik, dört alt boyuttan oluşan bir yapı elde edilmiştir: Güçlendirme, Hizmet, Vizyon ve Güven.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yerel Siyaset Liderleri (Belediye Başkanları)

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Yerel siyasetin liderleri olan Belediye Başkanlarına yönelik hazırlanmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme formatı 1= hiçbir zaman ile 5= her zaman arasında değişmektedir. Yüksek puanlar, ilgili hizmetkâr liderlik boyutunda yüksek düzeyi işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Hizmetkâr Liderlik, Liderlik Stilleri, Yerel Yönetim, Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği, Güçlendirme, Vizyon, Güven.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Erkan T. Demirel

Test Yılı: 2012 (Uyarlama Çalışması)

İzinler ve Kullanım: Akademik çalışmalar için kaynak gösterilerek kullanım genellikle mümkündür. Ticari kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Demirel, E. T., Yatkın, A., Düşükcan, M., Derin, N., Çakınberk, A. ve Güven, M. (2012). Yerel siyasetin liderleri olan Belediye Başkanlarına Yönelik Hizmetkâr Liderlik Ölçeği uyarlama çalışması. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 67-83.

Sipahi, B. (2008). Sosyal Bilimlerde Veri Analizi. Beta Yayınları. [Atıf yapılan istatistiksel kaynak].

Çokluk vd. (2010). Çok Değişkenli İstatistik. Ankara: Pegem Akademi. [Atıf yapılan istatistiksel kaynak].

Makalenin orijinal linki: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: hizmetkar-liderlik-olcegi-toad.pdf

Hizmetkâr Liderlik Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 19 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

• Güçlendirme (6 Madde)
• Hizmet (5 Madde)
• Vizyon (4 Madde)
• Güven (4 Madde)