Hizmet Sektöründe Pozitif Liderlik Ölçeği

Özet

Hizmet Sektöründe Pozitif Liderlik Ölçeği, Nisa Ekşili ve A. M. Alparslan tarafından 2021 yılında ölçek geliştirme çalışması kapsamında oluşturulmuş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle hizmet sektöründe çalışanların algıladığı pozitif liderlik davranışlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, liderlerin çalışan mutluluğunu, örgütsel bağlılığını ve genel performansı artırmaya yönelik sergilediği olumlu tutumları ve uygulamaları standardize edilmiş bir şekilde değerlendirmektir. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik standartlarını sağlamak amacıyla detaylı istatistiksel analizleri içermektedir.

Ölçek, liderlik çalışmalarında giderek önem kazanan pozitif liderlik kavramını, hizmet sektörünün kendine has dinamikleri ve zorlukları bağlamında ele almaktadır. Bu sektördeki liderlik, müşteri etkileşiminin yoğunluğu ve duygusal emeğin gerekliliği nedeniyle geleneksel liderlik yaklaşımlarından farklılaşmaktadır. Bu bağlamda, ölçek, hizmet sektörü yöneticilerinin ve çalışanlarının pozitif liderlik algılarını ölçmek için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Pozitif Liderlik, Hizmet Sektörü, Örgütsel Davranış, Ölçek Geliştirme, Liderlik, Psikometri.

Yazarlar

Nisa EKŞİLİ, A. M. Alparslan

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, hizmet sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlardaki yöneticiler tarafından sergilenen pozitif liderlik davranışlarının çalışanlar tarafından ne ölçüde algılandığını bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Ölçek, pozitif psikoloji prensiplerine dayanan liderlik yaklaşımlarının örgütsel çıktıları üzerindeki etkilerini incelemek isteyen araştırmacılara standart ve kültüre duyarlı bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, ayrıca hizmet kalitesini, çalışan refahını ve örgütsel iklimi iyileştirmeye yönelik yönetimsel müdahalelerin etkinliğini değerlendirmede pratik bir araç olarak kullanılabilir. Ölçeğin geliştirilmesi, Türk kültürüne özgü hizmet sektörü bağlamında pozitif liderlik literatürüne katkıda bulunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Hizmet Sektöründe Pozitif Liderlik Ölçeği, pozitif liderliğin çok boyutlu bir psikolojik yapı geçerliği olarak ele alınması prensibine dayanmaktadır. Pozitif liderlik, genellikle liderin, çalışanların güçlü yönlerine odaklanması, olumlu bir çalışma ortamı yaratması, anlamlı iş deneyimleri sunması ve çalışanların gelişimini teşvik etmesi gibi boyutları içerir. Ölçek, bu genel boyutların hizmet sektörüne özgü, yoğun müşteri etkileşimi ve duygusal emek gerektiren ortamlardaki tezahürlerini ölçmek üzere yapılandırılmıştır.

Ölçeğin nihai yapısı, geliştirme çalışmasında gerçekleştirilen faktör analizleri sonucunda belirlenmiş olup, hizmet sektöründeki liderlik davranışlarının pozitif yönlerini kapsamlı bir şekilde temsil eden alt boyutlardan oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde, geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Çalışmada, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapı geçerliği analizleri (Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik yapıyla uyumunu ve ölçeğin boyutluluğunu doğrulamıştır.

Ek olarak, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve ölçeğin ilgili diğer yapılarla (örneğin, örgütsel bağlılık veya iş tatmini) korelasyonları incelenerek ölçüt geçerliği kanıtlanmıştır. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin hizmet sektöründe pozitif liderlik kavramını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılığın yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini ifade eder ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilir. Ekşili ve Alparslan (2021) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin genel ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeyin üzerinde Cronbach Alfa değerleri elde edilmiştir.

Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı ve tutarlı sonuçlar üretebileceğini işaret etmektedir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin hizmet sektöründeki liderlik araştırmalarında güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla iki aşamalı faktör analizleri uygulanmıştır. İlk aşamada, veri setinin uygunluğunu kontrol etmek için KMO ve Bartlett küresellik testleri yapılmıştır. Ardından, ölçeğin boyutluluğunu ortaya çıkarmak üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, teorik beklentilerle uyumlu bir faktör yapısının ortaya çıktığını göstermiştir.

İkinci aşamada ise, elde edilen faktör yapısının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA, uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA vb.) kabul edilebilir sınırların içinde olduğunu göstererek, ölçeğin faktör yapısının sağlamlığını ve teorik modele uygunluğunu istatistiksel olarak kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir psikometrik araç geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Beşli veya Yedili Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta belirtilmemekle birlikte, geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan Likert tipi ölçekleme sistemi kullanılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Hizmet Sektörü Çalışanları ve Yöneticileri

Yaş Grubu: Çalışma çağındaki yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de hizmet sektörünün farklı alt kollarında (örn. turizm, perakende, bankacılık) çalışan bireylerden toplanan veriler kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle, katılımcıların kendi liderlerini değerlendirmesine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Pozitif Psikoloji, Liderlik Davranışları, Cronbach Alfa, Yapısal Eşitlik Modellemesi, İş Tatmini, Örgütsel İklim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir.)

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Nisa EKŞİLİ (Akdeniz Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Antalya, Türkiye)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim: Nisa EKŞİLİ ([email protected])

Kaynaklar

• Ekşili, N. ve Alparslan, A. M. (2021). Hizmet Sektöründe Pozitif Liderlik Ölçeği geliştirme çalışması. Journal of Organizational Behavior Review, 3(1), 88-112.
• Makalenin orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: hizmet-sektorunde-pozitif-liderlik-olcegi-toad.pdf
• Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr

Hizmet Sektöründe Pozitif Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Ekşili ve Alparslan (2021) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurunuz.