Hemşirelik Öğrencileri İçin Stresle Başetme Davranışları (HÖSBDÖ)

Özet

Hemşirelik Öğrencileri İçin Stresle Başetme Davranışları Ölçeği (HÖSBDÖ), hemşirelik öğrencilerinin karşılaştıkları akademik ve klinik strese yönelik kullandıkları baş etme stratejilerini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir ölçektir. Bu ölçek, stresle baş etme mekanizmalarını dört ana alt boyutta inceleyen 19 maddelik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, hemşirelik eğitiminde öğrencilerin psikososyal tepkilerini ve baş etme becerilerini sistematik olarak ölçmek için geliştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Stresle Başetme, Hemşirelik Öğrencileri, Psikiyatri Hemşireliği, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Aysel Karaca, Nevin Yıldırım, Hakan Ankaralı, Fatma Açıkgöz, Derya Akkuş

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hemşirelik eğitimi gören öğrencilerin yaşadıkları stresle başetme yöntemlerini ve davranış kalıplarını saptamaktır. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve hemşirelik öğrencisi popülasyonuna uygunluğunu belirlemeyi amaçlamıştır. Elde edilen veriler, öğrencilere yönelik stres yönetimi programlarının geliştirilmesinde ve akademik destek sağlanmasında kritik öneme sahiptir.

Ölçek, öğrencilerin stresli durumlara tepki verirken kullandıkları hem yapıcı (pozitif) hem de kaçınmacı (negatif) stratejileri ayrıştırmayı hedefler. Bu sayede eğitimciler, öğrencilerin hangi baş etme boyutlarında desteğe ihtiyaç duyduğunu net bir şekilde görebilirler.

Yapı

Hemşirelik Öğrencileri İçin Stresle Başetme Davranışları Ölçeği (HÖSBDÖ), bireylerin stres karşısında sergilediği bilişsel ve davranışsal tepkileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Yapı, stresle başa çıkma stratejilerini dört farklı alt boyutta ele alır. Bu boyutlar, öğrencilerin zorluklarla yüzleşme, kaçınma, duygusal tepkileri yönetme ve problem çözme yaklaşımlarını kapsar.

Ölçek, stresin algılanış biçimi ile baş etme eylemleri arasındaki ilişkiyi incelemeye olanak tanır. Ölçeğin alt boyutları, öğrencilerin stres kaynaklarını nasıl transfer ettiğini, sorunları çözme odaklı mı yoksa duygusal odaklı mı yaklaştığını ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan analizlerde tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir. Yapılan faktör analizi hazırlık çalışmalarında, örneklem yeterliliğini değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.87 olarak belirlenmiştir. Bu değer, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, değişkenler arasındaki korelasyonun faktör analizi için uygunluğunu gösteren Bartlett testi sonucunda elde edilen ki-kare değerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach’s Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Baş Etme Davranışları ölçeğinin alt boyutlarının güvenirlik katsayıları (alfa değerleri) genel olarak düşük bulunmuştur. Yayınlanan sonuçlara göre, iki alt boyutun Cronbach’s alfa değerleri katsayıları 0.04 ile 0.40 arasında değişmektedir. Bu düşük değerler, bazı alt boyutların iç tutarlılık açısından dikkatli yorumlanması gerektiğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

HÖSBDÖ, toplamda 19 maddeden ve 4 farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Uyarlama çalışması kapsamında yapılan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak dört faktörlü bir yapıyı desteklemiştir. Bu dört alt boyut ve madde dağılımları şunlardır:

• İyimser Kalma (4 madde)
• Transfer (3 madde)
• Sorun Çözme (6 madde)
• Kaçınma (6 madde)

Bu faktörler, hemşirelik öğrencilerinin stresle başa çıkarken hangi stratejilere ağırlık verdiğini (örneğin, pozitif yeniden değerlendirme, duygusal kaçınma veya aktif problem çözme) belirlemeye yardımcı olmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Hemşirelik Öğrencileri

Age Group:

Üniversite Düzeyindeki Genç Yetişkinler

Population Details:

Türkiye’deki Hemşirelik Yüksekokulu veya Fakültesi öğrencileri.

Test Methodology:

5’li Likert tipi derecelendirme (4=Katılıyorum – 0=Hiç katılmıyorum) kullanılarak yanıtlanır.

Anahtar Kelimeler

Stres Yönetimi, Hemşirelik Eğitimi, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Baş Etme Davranışları

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut değil.

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

Aysel Karaca (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Aysel Karaca ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari veya araştırma amaçlı kullanım için izin ve ücret bilgileri yazar tarafından sağlanabilir. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanma ve yayınlanma yılı 2015‘tir.

İletişim adresi: [email protected]

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: hemsirelik-ogrencileri-icin-stresle-basetme-davranislari-hosbdo-toad.pdf

Kaynaklar

Karaca, A., Yıldırım, N., Ankaralı, H., Açıkgöz, F. ve Akkuş, D. (2015). Hemşirelik Öğrencileri İçin Algılanan Stres, Biyo-Psiko-Sosyal Cevap ve Stresle Başetme Davranışları Ölçeklerinin Türkçe’ye uyarlanması. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 6(1), 15-25. Makaleye erişim linki: journalagent.com

[quads id=5]

Hemşirelik Öğrencileri İçin Stresle Başetme Davranışları (HÖSBDÖ) Maddeleri

DİKKAT: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• İyimser kalma (4 m): Klinik uygulamalarda zorluklardan/ güç durumlardan kaçınırım.
• Transfer (3 m): Öğretim elemanlarından kaçınırım.
• Sorun çözme (6 m): Hayatta her şeyi pozitif ve iyimser bir yaklaşımla ele alırım.
• Kaçınma (6 m): Stresli olayları çözmek için plan yapar ve öncelikleri belirlerim.