Hemşirelerin Mesleki Özerkliğe Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Hemşirelerin Mesleki Özerkliğe Yönelik Tutum Ölçeği (HMYTÖ), hemşirelerin mesleklerini icra ederken sahip oldukları özerklik algılarını ve bu özerkliğe karşı geliştirdikleri tutumları ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Naile Atasoy ve Zeynep Göçmen-Baykara tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü geçerlilik ve güvenirlilik özelliklerini inceleyerek, hemşirelik alanında yapılacak bilimsel araştırmalar için standart bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, hemşirelerin karar alma süreçlerindeki bağımsızlıklarını, mesleki sorumluluklarını üstlenme istekliliklerini ve mesleki standartlara bağlılıklarını değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu araç, hemşirelik yönetimi ve eğitiminde özerkliğin geliştirilmesine yönelik stratejilerin belirlenmesinde kritik bilgiler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Özerklik, Mesleki Tutum, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Sağlık Çalışanları, Türk Hemşireliği

Yazarlar

Naile Atasoy, Zeynep Göçmen-Baykara

Amaç

Hemşirelerin Mesleki Özerkliğe Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, klinik ve akademik ortamlarda çalışan hemşirelerin mesleki özerklik kavramına ilişkin algılarını, inançlarını ve davranışsal eğilimlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, hemşirelerin kendi uygulamaları üzerindeki kontrol düzeylerini belirleyerek, mesleki tatmin ve iş performansı arasındaki ilişkileri incelemeye olanak tanır.

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Türkiye’deki hemşirelik araştırmalarında uluslararası standartlara uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracının kullanılabilirliğini sağlamak amacıyla yapılmıştır. Bu sayede, Türkiye’deki sağlık sistemindeki hemşirelik özerkliği düzeyleri uluslararası çalışmalarla karşılaştırılabilir hale gelmektedir.

Yapı

Ölçek, profesyonel hemşirelik uygulamasında özerkliğin birden fazla boyutunu ele alan psikolojik bir yapıyı ölçer. Bu yapı genellikle karar verme özerkliği, uygulama özerkliği ve mesleki özerkliğe yönelik genel tutumu kapsayan alt boyutlardan oluşur.

Özerklik, hemşirelerin hasta bakımı ile ilgili kararları bağımsız olarak alma yeteneklerini ve sorumluluklarını ifade eder. Ölçek, hemşirelerin kurumsal engellere rağmen mesleki yargılarını ne ölçüde kullanabildiklerini ve bu duruma karşı ne kadar olumlu veya olumsuz bir tutum sergilediklerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu bağlamda, ölçek hemşirelerin mesleki kimlik gelişimleri ve rollerini algılayış biçimleri hakkında önemli veriler sunar.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliliğini ve kültürel uygunluğunu kanıtlamak için çeşitli geçerlilik analizleri yapılmıştır. Yapılan çalışmada, ölçeğin orijinal yapıyı Türk örnekleminde de temsil edip etmediği incelenmiştir.

Uyarlama sürecinde dilsel eşdeğerlik çalışmaları (çeviri-geri çeviri) yapılmış ve uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliliği sağlanmıştır. Ayrıca, yapı geçerliliğini test etmek amacıyla faktör analizleri kullanılmış olup, ölçeğin teorik olarak beklenen boyutları ölçtüğü gösterilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Adaptasyon çalışmasında elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde kararlı ve güvenilir sonuçlar üretebileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını belirlemek ve doğrulamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılarak ölçeğin Türk kültüründeki potansiyel boyutları belirlenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk verileriyle uyumu test edilmiştir.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısına benzer veya kabul edilebilir düzeyde uyum sağlayan bir faktör yapısına sahip olduğu belirlenmiştir. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünü teyit etmektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Özgün Ölçeğin formatı varsayılarak)

Mevcut Diller: Türkçe, (Orijinal dil varsayılarak İngilizce veya ilgili diller)

Popülasyon Grubu: Hemşireler

Yaş Grubu: Yetişkin (Klinik veya akademik alanda çalışan hemşireler)

Popülasyon Detayları: Hastanelerde, kliniklerde veya ilgili sağlık kuruluşlarında görev yapan profesyonel hemşireler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, mesleki özerkliğe yönelik tutumlarını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçeği, Mesleki Gelişim, Klinik Özerklik, Hemşirelik Yönetimi, Cronbach Alfa, Faktör Analizi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar E-postası)

Yazışma Adresi: Yazarların akademik bağlılık adresleri (Makale referansından edinilebilir)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanım izinleri için sorumlu yazar Naile Atasoy ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için ücret bilgisi yazarla netleştirilmelidir.

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışması Yılı: 2020.

Kaynaklar

Atasoy, N., ve Göçmen-Baykara, Z. (2020). Hemşirelerin Mesleki Özerkliğe Yönelik Tutum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi, 28(2), 206-215. doi: 10.5336/mdethic.2019-71559

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: hemsirelerin-mesleki-ozerklige-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Hemşirelerin Mesleki Özerkliğe Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, yukarıda belirtilen referans makalenin tam metninde (PDF) veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek elde edilebilir. Maddelerin orijinal dili ve içeriği korunmalıdır.