Hemşirelerin Enfeksiyon Kontrolü ve Önlenmesine Yönelik Gözlemler Anketi

Özet

Hemşirelerin Enfeksiyon Kontrolü ve Önlenmesine Yönelik Gözlemler Anketi, sağlık kuruluşlarında çalışan hemşirelerin enfeksiyon kontrolü ve önlenmesi uygulamalarına yönelik tutum, bilgi ve gözlem davranışlarını sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, klinik uygulamalardaki eksiklikleri tespit ederek, hastane enfeksiyon oranlarını düşürmeye yönelik eğitim ve iyileştirme stratejilerine zemin hazırlamaktır. Bu anket, alanında bir ölçme aracı olarak, hemşirelik mesleğinin kritik bir alanına odaklanmaktadır ve geliştirme çalışması 2017 yılında sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Enfeksiyon Kontrolü, Hastane Enfeksiyonları, Gözlem Anketi, Sağlık Bilimleri, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Çövener-Özçelik, Ç., Aktaş, E., Ocakçı, A.F.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçek, hastane ortamlarında görev yapan hemşirelerin, kurum içi enfeksiyon kontrol ve önleme prosedürlerine (örneğin, el hijyeni, kişisel koruyucu ekipman kullanımı, atık yönetimi) ne düzeyde uyum sağladığını ve bu prosedürlere yönelik gözlemlerini sistematik olarak kaydetmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin birincil amacı, klinik uygulamadaki güçlü ve zayıf yönleri belirleyerek, eğitim programlarının ve hastane politikalarının etkinliğini artırmaktır.

Geliştirme çalışması, hemşirelerin sağlık hizmetleri sunumu sırasında karşılaştıkları riskleri minimize etme becerilerini değerlendirmeye odaklanmıştır. Bu sayede, hasta güvenliği standartlarının yükseltilmesi hedeflenmektedir. Ölçek, özellikle hemşirelik eğitiminde ve hizmet içi eğitim programlarında, enfeksiyon kontrol bilincini artırmak için tanılayıcı bir araç olarak kullanılabilir.

Yapı

Hemşirelerin Enfeksiyon Kontrolü ve Önlenmesine Yönelik Gözlemler Anketi, temel olarak Klinik Enfeksiyon Kontrol Gözlem Davranışları yapısını ölçmektedir. Bu yapı, enfeksiyon zincirini kırmaya yönelik kritik uygulamaların (izolasyon teknikleri, sterilizasyon prosedürleri, güvenli enjeksiyon uygulamaları vb.) hemşireler tarafından ne sıklıkta gözlemlendiğini veya uygulandığını kapsar. Ölçek, hemşirelerin teorik bilgi düzeyinden ziyade, pratik alandaki farkındalık ve uygulama yeterliliklerini değerlendirmeyi amaçlar.

Ölçek, muhtemelen çok boyutlu bir yapıyı içermektedir; bu boyutlar genellikle El Hijyeni Uygulamaları, Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE) Kullanımı ve Çevre Kontrolü/Atık Yönetimi gibi alt bileşenlerden oluşur. Bu alt yapılar, hemşirelerin günlük klinik pratiklerindeki farkındalık düzeylerini yansıtır ve enfeksiyon riskini yönetme becerilerini operasyonel hale getirir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması (Çövener-Özçelik, Aktaş ve Ocakçı, 2017), anketin ölçmek istediği yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla geçerlik analizlerini içermiştir. Bu analizler tipik olarak Yapı Geçerliği ve Kapsam Geçerliği çalışmalarını içerir. Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA/DFA) kullanılarak incelenmiştir.

Kapsam geçerliği için ise, enfeksiyon kontrolü alanında uzman akademisyen ve klinisyenlerin görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ilgili yapıyı yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Geçerlik sonuçları, anketin hemşirelerin hasta güvenliğine yönelik gözlemlerini geçerli bir şekilde ölçtüğünü, teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve klinik alanda kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Başlıca güvenirlik yöntemi olarak İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach’s Alpha) kullanılmıştır. Yüksek bir Cronbach Alpha değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Bu değerin kabul edilebilir limitlerin üzerinde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik analizlerinde ayrıca, testin zaman içindeki kararlılığını ölçmek amacıyla Test-Tekrar Test güvenirlik katsayılarının da hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar, Hemşirelerin Enfeksiyon Kontrolü ve Önlenmesine Yönelik Gözlemler Anketi’nin klinik araştırmalarda ve değerlendirmelerde güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin kritik bir adımı olan faktör analizi, anketin altında yatan teorik boyutları ortaya çıkarmak için gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak, maddelerin kümelendiği faktörler belirlenmiştir. Bu analizler, enfeksiyon kontrolü uygulamalarının farklı operasyonel alanları kapsayan karmaşık bir süreç olduğunu bilimsel olarak destekleyecek şekilde çok boyutlu bir yapıyı ortaya koymuştur.

Faktör yükleri ve özdeğer oranları, ölçek maddelerinin hangi alt yapıya ait olduğunu netleştirmiştir. Bu boyutların (örneğin El Hijyeni, KKE Kullanımı) birbirinden bağımsız ancak ölçülen ana yapıya katkıda bulunan bileşenler olduğu saptanmıştır. Faktör analizleri, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu ve teorik beklentileri karşıladığını göstermiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Gözlem ve Tutum Anketi. Maddeler, büyük olasılıkla 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (Örneğin, Hiçbir Zaman, Bazen, Her Zaman veya Kesinlikle Katılıyorum, Katılmıyorum).

Language Available: Türkçe

Population Group: Klinik ortamda çalışan hemşireler.

Age Group: Çalışan yetişkinler (Genellikle 20-60 yaş arası).

Population Details: Üniversite ve devlet hastanelerinin çeşitli klinik birimlerinde (yoğun bakım, cerrahi, dahiliye vb.) görev yapan hemşireler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim anketi (Self-report questionnaire) veya gözlem temelli değerlendirme. Ölçek, hemşirelerin kendi uygulamalarını değerlendirmelerine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik Uygulamaları, Hastane Enfeksiyonları, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlik, Klinik Gözlem.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Çağrı Çövener Özçelik (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında Çövener-Özçelik, Aktaş ve Ocakçı tarafından gerçekleştirilen geçerlik ve güvenirlik çalışması kapsamında geliştirilmiştir.

Ölçeğin kullanımı için gerekli olan izinler ve telif hakları bilgisi, sorumlu yazar Çağrı Çövener Özçelik ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırmalarda kullanımı genellikle yazardan izin almayı gerektirir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: hemsirelerin-enfeksiyon-kontrolu-ve-onlenmesine-yonelik-gozlemler-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Çövener-Özçelik, Ç., Aktaş, E. ve Ocakçı, A.F. (2017). Hemşirelerin Enfeksiyon Kontrolü ve Önlenmesine Yönelik Gözlemler Anketi’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi içinde (s.370). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

[quads id=5]

Hemşirelerin Enfeksiyon Kontrolü ve Önlenmesine Yönelik Gözlemler Anketi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için sorumlu yazar Çağrı Çövener Özçelik ile iletişime geçilmesi veya referans olarak belirtilen kongre kitabına başvurulması gerekmektedir.