Hedef Bağlılığı Ölçeği

Özet

Hedef Bağlılığı Ölçeği (HBÖ), bireylerin belirledikleri amaçlara ne ölçüde bağlı kaldıklarını ve bu amaçları gerçekleştirme yolunda gösterdikleri azmi ölçmek amacıyla tasarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Şenel ve Yıldız (2016) tarafından Türkçe diline uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, özellikle Beden Eğitimi ve Spor alanında öğrenim gören öğrenciler üzerinde gerçekleştirilerek, ölçeğin bu popülasyonda geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin incelenmesini amaçlamıştır. Ölçek, motivasyonel psikoloji ve performans araştırmaları bağlamında hedef belirleme süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Hedef Bağlılığı, Spor Psikolojisi, Ölçek Uyarlaması, Psikometrik Özellikler, Beden Eğitimi, Öğrenci Performansı, Motivasyon.

Yazarlar

E. Şenel, M. Yıldız

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, uluslararası alanda kullanılan Hedef Bağlılığı Ölçeği‘ni (Goal Commitment Scale) Türk kültürüne ve diline uygun hale getirmek, ve bu uyarlamanın psikometrik özelliklerini belirlemektir. Ölçek, özellikle sportif ve akademik hedeflere bağlılık düzeyini ölçme ihtiyacına yanıt vermek üzere, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri alanında öğrenim gören öğrencilerin örnekleminde test edilmiştir.

Ölçeğin kullanıma sunulmasıyla, araştırmacıların ve eğitimcilerin, öğrencilerin performanslarını etkileyen temel motivasyonel faktörlerden biri olan hedef bağlılığını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmeleri hedeflenmiştir. Bu, hem akademik başarı hem de spor performansı arasındaki ilişkiyi anlamada önemli bir adım teşkil etmektedir.

Yapı

Ölçek, bireyin belirlenen bir hedefe ulaşma kararlılığını ve bu hedefe bağlılığını sürdürme isteğini ifade eden Hedef Bağlılığı (Goal Commitment) yapısını ölçmektedir. Hedef bağlılığı, bireyin hedefe ulaşmak için harcadığı çaba ve zorluklarla karşılaştığında gösterdiği sebat ile doğrudan ilişkilidir. Bu yapı, genellikle örgütsel psikoloji ve spor psikolojisi alanlarında motivasyonel süreçlerin ana bileşeni olarak ele alınır.

Ölçeğin orijinal yapısı, bireyin hedefini ne kadar önemsediğini, bu hedefe ulaşmayı ne kadar arzuladığını ve hedeften sapma eğilimini ne kadar reddettiğini değerlendiren maddelerden oluşur. Uyarlama çalışması, bu çok boyutlu veya tek boyutlu yapının Türk kültüründe de korunup korunmadığını incelemeyi gerektirmiştir.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının doğası gereği, ölçeğin Türkçe formunun geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Bu incelemeler genellikle yapı geçerliği (Construct Validity) ve dil geçerliğini (Linguistic Validity) içermektedir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapı olan hedef bağlılığını gerçekten ölçüp ölçmediğini gösterir.

Şenel ve Yıldız (2016) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış ve elde edilen faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin Beden Eğitimi ve Spor alanında öğrenim gören öğrenciler popülasyonunda geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi sağlanmamış olsa da, uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency) mutlaka hesaplanmıştır. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleri aracılığıyla tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir.

Genellikle bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel güvenilirliğini belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı rapor edilir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Spor Bilimleri Dergisi’nde yayınlanan makalede, ölçeğin bu örneklem grubu için yeterli düzeyde bir güvenirliğe sahip olduğu sonucuna varıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Hedef Bağlılığı Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısını (genellikle tek veya iki faktörlü) Türk örnekleminde de koruyup korumadığını belirlemek için hayati öneme sahiptir.

Uyarlama çalışmasında, muhtemelen ölçek maddelerinin beklenen faktör altında toplandığı ve çapraz yüklemelerin (cross-loadings) minimum düzeyde olduğu gösterilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapısına uygun olarak Hedef Bağlılığı kavramını ölçtüğünü bilimsel olarak desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Ölçeği

Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır:

• 1= Kesinlikle katılmıyorum
• 5= Kesinlikle Katılıyorum

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Çalışma, özellikle Beden Eğitimi ve Spor alanında öğrenim gören üniversite öğrencileri üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kendini raporlama (self-report) yöntemiyle toplanan veriler kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ölçme ve Değerlendirme, Psikometri, Faktör Analizi, Üniversite Öğrencileri, Geçerlik, Güvenirlik, Beden Eğitimi ve Spor.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansı CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’nde (Manisa Celal Bayar Üniversitesi) yayınlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için doğrudan E. Şenel ile iletişime geçilmesi gerekmektedir ([email protected]).

Çalışmanın yayınlandığı makaleye ResearchGate üzerinden erişim mevcuttur: researchgate.net

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: hedef-bagliligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Şenel, E. ve Yıldız, M. (2016). Hedef Bağlılığı Ölçeği: Türkçe Uyarlaması, Beden Eğitimi ve Spor Alanında Öğrenim Gören Öğrencilerde Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(2), 58-65.

Hedef Bağlılığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığı için burada listelenmemiştir. Maddeler için yazarın orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.