Akademik Hedef Yönelimi Ölçeği

Özet

Akademik Hedef Yönelimi Ölçeği, öğrencilerin akademik bağlamdaki hedeflere yönelik yönelimlerini güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir aracın Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Ölçeğin kültürel adaptasyonu ve psikometrik özellikleri Findikoglu ve Gurol (2021) tarafından derinlemesine incelenmiştir. Bu çalışma, aracın akademik motivasyon ve hedef yönelimi yapılarını Türk eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebildiğini kanıtlamıştır. Adaptasyon süreci, yapı geçerliği ve iç tutarlılık gibi temel psikometrik özellikler üzerinden detaylıca test edilmiştir.

Ölçek, bireylerin akademik başarıyı nasıl tanımladıklarını ve öğrenme süreçlerine nasıl yaklaştıklarını belirleyen ustalık, performans yaklaşımı ve performans kaçınması gibi temel hedef yönelimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Hedef Yönelimi, Ölçek Uyarlaması, Yapı Geçerliği, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Hedef Teorisi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Fuat Fındıkoğlu, Murat Gürol

[quads id=5]

Amaç

Akademik Hedef Yönelimi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akademik başarı bağlamında benimsedikleri farklı hedef türlerini (ustalık hedefleri, performans hedefleri) güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, özgün aracın Türk kültürü ve yükseköğretim bağlamında psikometrik açıdan sağlam bir şekilde kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki eğitim araştırmacılarının öğrencilerin akademik motivasyon yapılarını ve öğrenme stratejilerini hedef yönelimi perspektifinden incelemelerine olanak tanımaktadır.

Yapı

Ölçek, eğitim psikolojisindeki hedef yönelimi teorisi çerçevesinde akademik başarı hedeflerini ölçmektedir. Bu teoriye göre, öğrencilerin akademik görevlere yaklaşım biçimleri (görev odaklılık veya benlik odaklılık) başarı motivasyonlarının temelini oluşturur. Ölçek, genellikle şu temel boyutları kapsamaktadır: Ustalık Yönelimi (öğrenmeye ve gelişime odaklanma), Performans Yaklaşım Yönelimi (yeterliliğini kanıtlama ve başkalarından daha iyi olma isteği) ve Performans Kaçınma Yönelimi (yetersiz görünmekten kaçınma).

Ölçek, öğrencilerin başarıyı nasıl tanımladıklarını ve akademik görevlere neden giriştiklerini belirleyen bilişsel ve motivasyonel kalıpları değerlendirir.

Geçerlik

Çevrilen aracın geçerliği, kapsamlı psikometrik özellikler analizi ile test edilmiştir. Yapı geçerliğini incelemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analizlere başlamadan önce, verilerin dağılımının normalliği Kolmogorov-Smirnov testi ile incelenmiştir.

Faktör analizi öncesinde, verilerin uygunluğunu değerlendirmek için KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) ve BTS (Bartlett Küresellik Testi) testleri uygulanmıştır. DFA, çevrilen aracın faktör yapısının orijinal ölçekle uyumlu olduğunu ve Türk örnekleminde teorik yapıyı doğruladığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri üzerinden değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Elde edilen yüksek alfa değerleri, Akademik Hedef Yönelimi Ölçeği’nin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu teyit etmiştir.

Güvenirlik analizlerinde, veri işleme ve istatistiksel hesaplamalar için SPSS 23.0 ve AMOS 23.0 istatistik programları kullanılmıştır. Bu yazılımların kullanımı, elde edilen güvenirlik sonuçlarının akademik standartlara uygunluğunu sağlamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının incelenmesi amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, çıkarma yöntemi olarak Temel Bileşenler Analizi (Principal Components Analysis) ve döndürme yöntemi olarak Kaiser Normalizasyonu ile Varimax yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Varimax döndürme, faktörlerin birbirinden bağımsız ve net bir şekilde yorumlanabilmesi için ortogonal bir çözüm sunmuştur.

Faktör yapısının doğrulanması aşamasında ise Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin kuramsal olarak beklenen faktör yapısının Türk öğrencilerden oluşan örneklemde iyi uyum gösterdiğini kanıtlamıştır. Bu ikili faktör analizi yaklaşımı, ölçeğin yapısal sağlamlığını bilimsel olarak desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Üniversite öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirime dayalı anket formu.

Derecelendirme

Ölçek, 7’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilmiştir. Derecelendirme sistemi şu şekildedir:

• 7 = Kesinlikle Katılıyorum
• 6 = Katılıyorum
• 5 = Biraz Katılıyorum
• 4 = Kararsızım
• 3 = Biraz Katılmıyorum
• 2 = Katılmıyorum
• 1 = Kesinlikle Katılmıyorum

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Yönelimi, Performans Hedefleri, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Motivasyon, Korelasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Fuat Fındıkoğlu

İletişim Adresi: [email protected]

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin adaptasyon çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, çoğaltılması veya ticari olmayan araştırmalarda kullanılması için izinler konusunda sorumlu yazar Fuat Fındıkoğlu ile doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi aşağıdaki linkten erişilebilir: digitalcommons.georgiasouthern.edu

Referanslar

Findikoglu, F., & Gurol, M. (2021). Academic goal orientation: New insights and cultural adaptation of academic goal orientation questionnaire into the Turkish language. Georgia Educational Researcher, 18(1), 72-102. doi:10.20429/ger.2021.180104.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: akademik-hedef-yonelimi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Akademik Hedef Yönelimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığından buraya eklenmemiştir. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye veya PDF dosyasına başvurunuz.