Hastane Taburculuğuna Hazır Oluşluk Ölçeği

Özet

Bu ölçek, yeni doğum yapmış annelerin hastaneden taburculuğa hazır oluş düzeylerini değerlendirmek amacıyla kullanılan orijinal Hastane Taburculuğuna Hazır Oluşluk Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasıdır. Ölçek, annelerin taburculuk sonrası süreçleri yönetme, bebek bakımı ve kendi sağlıklarına ilişkin bilgi ve yeterliliklerini ölçmeyi hedefler. Uyarlama çalışması, ölçeğin postpartum dönemdeki anneler için geçerlik ve güvenilirliğini sınamış olup, 23 maddeden ve dört faktörden oluşan bir yapı sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Taburculuğa Hazır Oluşluk, Postpartum, Hemşirelik, Geçerlik, Güvenilirlik, Faktör Analizi, Yeni Doğum Yapmış Anne, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Belgin Akın, Meryem Şahingeri

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yeni doğum yapmış annelerin hastaneden güvenli ve bilinçli bir şekilde taburcu olmaya ne ölçüde hazır olduklarını, yani fiziksel, psikolojik ve bilgi düzeylerindeki yeterliliği ölçmektir. Bu ölçek, özellikle hemşirelik uygulamalarında, taburculuk planlamasının etkinliğini artırmak ve olası komplikasyonları önlemek için kritik öneme sahiptir.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında da geçerli ve güvenilir olduğunu kanıtlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki sağlık profesyonelleri için standardize edilmiş bir değerlendirme aracı sağlanmıştır.

Yapı/Kavram

Hastane Taburculuğuna Hazır Oluşluk Ölçeği, hastanın taburculuk sürecini başarılı bir şekilde yönetme yeteneğini ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Bu yapı genellikle bilginin yeterliliği, kişisel yeterlilik, başa çıkma becerileri ve algılanan destek gibi alt boyutları içerir.

Yeni doğum yapmış anneler için uyarlanan bu form, özellikle annenin bebek bakımı, kendi sağlığına dikkat etme ve doğum sonrası beklenen durumlar hakkındaki bilgi düzeyini ve duygusal hazırlığını ölçmeye odaklanır. Ölçek, taburculuğa hazırlığın bilişsel ve davranışsal yönlerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, orijinal ölçeğin yapısıyla tutarlı olarak özdeğeri 1’i aşan dört ana faktörün varlığını göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak varsayılan çok boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Yapılan analizde elde edilen dört faktör, toplam varyansın önemli bir bölümünü, yani yüzde 48.1‘ini açıklamaktadır. Bu oran, ölçeğin maddeleri arasındaki ilişkilerin ve yapısal bütünlüğün kabul edilebilir düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı hesaplanmıştır. Ölçek toplam puanı için Cronbach Alfa değeri 0.70 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler araştırmalarında kabul edilebilir güvenilirlik eşiğinde yer almakta ve ölçeğin iç tutarlılığının yeterli olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, madde-toplam puan korelasyonları incelenmiştir. Bu korelasyon değerleri 0.21 ile 0.53 arasında (p<0.01) değişmektedir. Tüm maddelerin toplam puan ile anlamlı ve pozitif ilişkili olması, her bir maddenin ölçeğin ölçtüğü genel yapının ayrılmaz bir parçası olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında açımlayıcı faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin 23 maddeden oluşan ve dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu doğrulamaktadır. Bu faktörler, taburculuğa hazır oluş kavramının temel bileşenlerini temsil eder.

Faktör yükleri ve varyans açıklama oranları incelendiğinde, elde edilen faktör yapısının orijinal ölçek modelini büyük ölçüde yansıttığı görülmüştür. Dört faktörün toplam varyansı açıklama oranı %48.1 olup, bu yapısal modelin veri setini temsil etme gücünün yüksek olduğunu göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptation)

Format: 23 maddeden oluşan, dört faktörlü yapıdadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yeni doğum yapmış anneler (Postpartum hastalar)

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğum yapmış kadınlar)

Popülasyon Detayları: Hastaneden taburcu edilmek üzere olan veya yakın zamanda doğum yapmış anneler.

Test Metodolojisi: Ölçek, 10’lu Likert tipi derecelendirme (0-1 aralığında) ve ek olarak Diktotom (ikili) cevaplama seçeneklerini içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Taburculuk, Postnatal Bakım, Psikometri, Cronbach Alfa, Hastane Hemşireliği, Faktör Yapısı, Doğum Sonrası Dönem.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Belgin Akın için iletişim adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2010 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi almak için sorumlu yazar veya ilgili yayıncı ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım için ücretlendirme söz konusu olabilir.

Kaynaklar

• Akın, B., & Şahingeri, M. (2010). Hastane Taburculuğuna Hazır Oluşluk Ölçeği-Yeni doğum yapmış anne formunun Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenilirliği. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(1), 7-14.

Ölçek hakkındaki orijinal PDF dokümanı bu bağlantıdan indirilebilir: hastane-taburculuguna-hazir-olusluk-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Hastane Taburculuğuna Hazır Oluşluk Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçeğin 23 maddesi listelenmemiştir. Maddelerin tamamına erişim için, belirtilen akademik makaleye veya sorumlu yazar Belgin Akın’a başvurulması gerekmektedir.