Hafızlık Eğitimi Psiko-Sosyal Durum Ölçeği

Özet

Hafızlık Eğitimi Psiko-Sosyal Durum Ölçeği, 2018 yılında Dr. Hüseyin Algur tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, Hafızlık Eğitimi alan bireylerin akademik, duygusal ve sosyal yaşamlarını etkileyen psiko-sosyal durumlarının değerlendirilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, Din Eğitimi perspektifinden, ezber sürecindeki öğrencilerin motivasyon düzeylerini ve karşılaştıkları psikolojik zorlukları bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki Hafızlık Eğitimi kurumlarında yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Hafızlık Eğitimi, Psiko-Sosyal Durum, Motivasyon, Ölçek Geliştirme, Din Eğitimi, Dini Eğitim, Psikometri

Yazarlar

Hüseyin ALGUR

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Kur’an-ı Kerim’i ezberleme (Hafızlık) sürecinde yer alan öğrencilerin yaşadığı psikolojik baskıları, sosyal destek algılarını ve genel iyi oluş hallerini (well-being) ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek, öğrencilerin Hafızlık Eğitimi deneyimlerinin onların psiko-sosyal gelişimleri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedefler.

Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin ezber sürecine yönelik içsel ve dışsal motivasyon kaynaklarını belirleyerek, eğitim programlarının öğrencilerin ruh sağlığı ve başarıları üzerindeki etkilerini optimize etmeye yönelik pedagojik iyileştirmelere zemin hazırlamayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, eğitimciler ve din hizmetleri uzmanları için önemli bir geri bildirim sağlamaktadır.

Yapı

Hafızlık Eğitimi Psiko-Sosyal Durum Ölçeği, psiko-sosyal durum ve motivasyon kavramlarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, genellikle öğrencilerin öz yeterlilik algıları, sosyal çevrelerinden aldıkları destek, eğitim sürecine yönelik tutumları ve yaşadıkları stres/kaygı düzeyleri gibi alt boyutlardan oluşmaktadır.

Ölçek, öğrencilerin dini görevlerini yerine getirme motivasyonları ile akademik zorluklarla başa çıkma stratejileri arasındaki karmaşık ilişkiyi incelemektedir. Hafızlık Eğitimi süreci, yoğun zihinsel çaba gerektirdiğinden, ölçek bu sürecin bireyin sosyal izolasyon veya entegrasyonuna etkilerini de değerlendiren maddeler içermektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasının bir parçası olarak geçerlik çalışmaları yapılmış olmasına rağmen, kaynak içerikte detaylı istatistiksel geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, doktora tezi kapsamında, genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşü) ve yapı geçerliği (faktör analizi) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek için kullanılan temel yöntemdir. Bu bağlamda, ölçeğin alt boyutlarının, psiko-sosyal durumun farklı yönlerini tutarlı bir şekilde temsil etmesi beklenmektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik katsayılarına dair spesifik bir değer bulunmamaktadır. Geliştirme ölçeklerinde standart olarak, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

Yüksek bir iç tutarlılık değeri, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu gösterir. Ayrıca, tezin metodoloji bölümünde, muhtemelen test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapıldığı varsayılabilir, ancak bu veriler kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış, ardından bu faktör yapısının doğrulanması için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Faktör analizi sonuçları, Hafızlık Eğitimi alan bireylerin psiko-sosyal durumlarının; duygusal iyi oluş, sosyal destek ve motivasyon gibi birbirinden ayrılan ancak ilişkili olan alt faktörlere ayrıldığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin nihai madde sayısını ve alt ölçeklerini belirlemiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde standart Likert formatı kullanılır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Hafızlık Eğitimi alan öğrenciler ve bireyler.

Age Group: Genellikle ortaokul, lise ve üzeri yaş grupları (Hafızlık eğitimi alan genç yetişkinler).

Population Details: Türkiye’deki resmi Din Eğitimi kurumlarında (Kur’an kursları ve İmam Hatip Okulları) Hafızlık yapan öğrenciler.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket tipi ölçek.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Likert Ölçeği, Din Psikolojisi, Hafızlık Kursları

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hüseyin Algur (2018 itibarıyla Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü)

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Doktora Tezi tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücretler: Ölçek, akademik bir doktora tezi kapsamında geliştirildiği için, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda yazarın iznine tabi olabilir. Ticari kullanım için izin alınması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal doktora tezine ait PDF dosyası şu adresten indirilebilir: cdn.hitit.edu.tr

Referanslar

1. Algur, H. (2018). Hafızlık eğtimi alan bireylerin motivasyon ve psiko-sosyal durumlarının din eğitimi açısından değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi). Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Hafızlık Eğitimi Psiko-Sosyal Durum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte Hafızlık Eğitimi Psiko-Sosyal Durum Ölçeği’nin maddelerine yer verilmemiştir. Maddeler, Hüseyin Algur’un 2018 tarihli doktora tezinin ekler bölümünde bulunabilir.