Güçlü Yönler Öz Yeterlilik Ölçeği

Özet

Güçlü Yönler Öz Yeterlilik Ölçeği, bireylerin kendi güçlü yönlerini kullanma ve bu yönlere güvenme düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik ölçektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu C. Dönmezoğulları ve S. Nazlı tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. 11 maddeden oluşan bu araç, tek boyutlu bir yapı sergilemekte olup, yüksek iç tutarlılık ve güvenirlik değerleri göstermiştir. Derecelendirme, 12’li Likert tipi bir format kullanılarak yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Güçlü Yönler Öz Yeterlilik, Öz Yeterlilik, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Pozitif Psikoloji, Ölçek Uyarlama.

Yazarlar

Cem Dönmezoğulları, Sibel Nazlı.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendilerine özgü güçlü yönlerini fark etme, bu yönleri farklı durumlarda kullanabilme ve bu kullanıma dair duydukları inanç düzeylerini yani öz yeterliliklerini değerlendirmektir. Bu değerlendirme, pozitif psikoloji alanındaki çalışmalar için kritik öneme sahiptir.

Bu araç, bireylerin kişisel gelişim süreçlerinde güçlü yönlerine odaklanmalarını teşvik eden müdahalelerin etkinliğini ölçmek ve bireysel farklılıkları tespit etmek amacıyla psikolojik araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, doğrudan Güçlü Yönler Öz Yeterliliği yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin zorluklarla başa çıkarken veya hedeflerine ulaşmaya çalışırken kişisel yeteneklerine ve karakteristik güçlü yönlerine ne kadar güvendiği ile ilgilidir. Ölçek, bu öz yeterlilik inancının derecesini belirlemeyi hedefler.

Ölçeğin tek boyutlu yapısı, tüm maddelerin güçlü yönlerle ilişkili genel bir öz yeterlilik algısını temsil ettiğini göstermektedir. Bu, bireyin güçlü yönlerini kullanma kapasitesine dair bütünsel bir değerlendirme sunar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan analizler, aracın tek boyutlu yapısını desteklemektedir. Yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonuçlarına göre, döndürme öncesi birinci faktör yük değerleri .622 ile .789 arasında değişmektedir. Bu durum, maddelerin tek bir ana yapıyı temsil ettiğini göstermektedir.

Ayrıca, birinci faktörün açıkladığı varyans (%50.849), ikinci faktörün açıkladığı varyanstan (%9.125) dikkate değer ölçüde yüksektir. Birinci faktörün öz değeri (5.593) ise, ikinci faktörün öz değerinin (1.014) üç katından fazla bulunmuştur. Bu güçlü kanıtlar, Güçlü Yönler Öz Yeterlilik Ölçeği’nin Türkçe formunun tek boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve yapı geçerliğine sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini göstermiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı .899 olarak bulunmuştur, bu da psikometrik açıdan mükemmel bir iç tutarlılığa işaret eder.

Ek olarak, testin zamana yayılmış kararlılığını değerlendiren test-tekrar test korelasyonu r=.735 (p<.01) olarak belirlenmiştir. Yarı test güvenilirliği analizlerinde ise, eşit uzunluk ve eşit olmayan uzunluk için hesaplanan Spearman Brown değeri .83 ve Guttman yarı test değeri de .82 olarak saptanmıştır. Tüm bu değerler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Güçlü Yönler Öz Yeterlilik Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal özelliklerini belirlemek üzere açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analiz, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak tek boyutlu bir çözüm önermiştir. Birinci faktörün varyans açıklama oranı %50.849 olup, bu faktörün öz değeri (Eigenvalue) 5.593’tür.

Faktör yük değerlerinin .622 ile .789 arasında değişmesi, tüm maddelerin ölçülen tek bir yapıya güçlü katkı sağladığını göstermektedir. Birinci faktörün açıkladığı varyansın yüksekliği ve öz değerinin diğer faktörlere göre belirgin üstünlüğü, ölçeğin güçlü yönler öz yeterliliğini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 11 maddeden oluşan tek boyutlu ölçektir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkinler ve yükseköğretim öğrencileri popülasyonlarında uygulanabilir.

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 12’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (0 = hiç güvenmiyorum – 11 = çok güveniyorum).

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlilik Ölçeği, Pozitif Psikoloji, Faktör Yükü, Cronbach Alfa, Spearman Brown, Öz Yeterlilik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2019 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları ile ilgili detaylar için sorumlu yazar Cem Dönmezoğulları ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Dönmezoğulları, C. ve Nazlı, S. (2019). Güçlü Yönler Öz Yeterlilik Ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(4), 257-265. Doi: 10.18506/anemon.462822

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: guclu-yonler-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Güçlü Yönler Öz Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

Ölçek maddeleri kaynak içerikte açıkça belirtilmemiştir. Ölçek, 11 maddeden oluşmaktadır ve 0 (hiç güvenmiyorum) ile 11 (çok güveniyorum) arasında değişen 12’li Likert formatında derecelendirilmektedir.