Grup Dinamiği Ölçeği

Özet

Grup Dinamiği Ölçeği (GDÖ), Muhammed Zincirli ve Yasin Demir tarafından 2021 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler arasındaki işbirliği, sosyal etkileşim ve mesleki dayanışma düzeyini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, tek boyutlu bir yapıda olup, grup içi ilişkilerin güçlü yönlerini ve kolektif çalışma kültürünü değerlendirmeyi hedefler. GDÖ, 12 maddeden oluşmakta ve katılımcıların grup dinamiklerine ilişkin tutumlarını 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi üzerinden belirlemektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci, yayımlanan makalede detaylı olarak açıklanmış olup, geçerlik ve güvenirlik analizleri ile ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlamlaştırıldığı belirtilmiştir. Bu araç, eğitim yönetimi ve örgütsel psikoloji alanlarında, okul ikliminin ve öğretmenler arası işbirliğinin nicel olarak değerlendirilmesi için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Grup Dinamiği, Öğretmen İşbirliği, Eğitim Politikası, Ölçek Geliştirme, Örgütsel Psikoloji, Okul İklimi

Yazarlar

Muhammed ZİNCİRLİ, Yasin DEMİR

Amaç

Grup Dinamiği Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çalıştıkları profesyonel gruplar içindeki etkileşim, işbirliği ve dayanışma düzeylerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek maddeleri incelendiğinde, odak noktasının öğretmenler ve eğitim ortamları olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, ölçek, öğretmenlerin zümre arkadaşlarıyla veya farklı branşlardan meslektaşlarıyla ortak çalışmalar yapma, sosyal faaliyetlere katılma ve mesleki sorunları grup etkisiyle çözme eğilimlerini belirlemeyi amaçlamaktadır.

Araştırmacılar, bu ölçeği geliştirerek, okul yönetimlerinin ve eğitim uzmanlarının, kurumsal düzeyde grup içi uyumu artırmaya yönelik stratejiler geliştirmelerine yardımcı olacak nicel veriler sağlamayı hedeflemişlerdir. Ölçek, grup birlikteliğini, sosyal bağı ve farklılıklara saygı gibi grup dinamiğinin temel bileşenlerini tek bir çatı altında değerlendirir.

Yapı

Grup Dinamiği Ölçeği (GDÖ), teorik olarak tek boyutlu (unidimensional) bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu tek boyut, genel olarak “Grup Dinamiği” kavramını temsil etmektedir. Bu yapı, bir grup içindeki üyelerin birbirleriyle etkileşim kurma, ortak hedeflere ulaşma ve kolektif olarak problem çözme becerilerinin toplamını ifade eder.

Ölçeğin 12 maddesi, grup üyelerinin hem mesleki (sınav hazırlama, ortak çalışma) hem de sosyal (okul dışı faaliyetler, hediyeleşme) etkileşimlerini kapsayarak, dinamiklerin bütüncül bir resmini sunar. Ölçeğin tek faktörlü yapısı, grup içi işleyişin ayrılmaz bir bütün olarak ele alındığını göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesine ilişkin makale olan “Development of Group Dynamics Scale (Gds): Validity and reliability study” (2021) başlığından anlaşıldığı üzere, ölçeğin yapısal geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Yapı geçerliği çalışmaları genellikle faktör analizi tekniklerini içerir. Elde edilen veriler, GDÖ’nün ölçmek istediği tek boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Kaynak metinde geçerliğe ilişkin spesifik istatistiksel değerler belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik çalışma, ölçeğin teorik yapısını destekleyen uygun geçerlik yöntemlerinin uygulandığını işaret etmektedir. Kullanılan geçerlik yöntemleri arasında genellikle açıklayıcı (Exploratory Factor Analysis – EFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (Confirmatory Factor Analysis – CFA) bulunmaktadır.

Güvenirlik

GDÖ’nün güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Güvenirlik analizleri tipik olarak Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı gibi yöntemleri içerir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Kaynak makalede güvenirlik katsayısına dair sayısal bir veri sunulmamıştır; ancak ölçek geliştirme çalışmasının temel amacı, ölçeğin güvenilir olduğunu kanıtlamaktır. Bu nedenle, detaylı güvenirlik sonuçlarının Zincirli ve Demir’in 2021 tarihli makalesinde yer aldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Grup Dinamiği Ölçeği’nin psikometrik yapısı, yapılan faktör analizi sonuçlarına göre tek boyuttan oluşmaktadır. Bu, 12 maddenin tamamının, grup içi işbirliği ve uyumu temsil eden tek bir temel faktör altında toplandığı anlamına gelir.

Tek faktörlü yapı, ölçeğin kullanımını ve yorumlanmasını kolaylaştırır; zira tek bir toplam puan, bireyin veya grubun genel grup dinamikleri düzeyini yansıtır. Ölçekte ters madde bulunmaması da puanlama sürecini basitleştiren önemli bir özelliktir.

Araç

Test Türü: Geliştirme amaçlı psikometrik ölçek.

Format: Yazılı beyan formatında, 12 maddelik öz değerlendirme aracı.

Kullanılan Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Profesyonel çalışanlar, özellikle Öğretmenler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Meslek hayatına aktif olarak devam eden öğretmenler).

Popülasyon Detayları: İlkokul, ortaokul veya lise düzeyinde çalışan eğitimciler ve meslektaşları arasındaki etkileşimleri değerlendirmek için uygundur.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılmaktadır:

• ① Hiç Katılmıyorum
• ② Katılmıyorum
• ③ Kararsızım.
• ④ Katılıyorum.
• ⑤ Tamamen Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Grup Dinamiği, Örgütsel Davranış, Eğitim Politikası, Okul Yönetimi, Likert Ölçeği, Öğretmen Dayanışması

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Muhammed ZİNCİRLİ

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Makalede belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi (Makale referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Muhammed Zincirli ve Yasin Demir tarafından 2021 yılında yayımlanan akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Muhammed Zincirli ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: grup-dinamigi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Zincirli, M., & Demir, Y. (2021). Development of Group Dynamics Scale (Gds): Validity and reliability study. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 16(1), 48-60. https://doi.org/10.29329/epasr.2020.334.3
• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: epasr.penpublishing.net

Grup Dinamiği Ölçeği Maddeleri

Ölçek 12 madde tek boyuttan oluşmaktadır. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.

1. Öğretmen arkadaşlarımla grup halinde yapılan etkinliklere katılırım.
2. Sınav sorularını zümre arkadaşlarımla birlikte hazırlarım.
3. Öğretmen arkadaşlarımla okul dışında sosyal faaliyetlere katılırım.
4. Mesleki problemler grup etkisi ile kolay kolay çözülür.
5. Öğretmenler arasında sosyal faaliyetler düzenleriz.
6. Farklı branşlarla bir arada çalışmak okul iklimini olumlu etkiler.
7. Okuldaki öğretmenler farklılıklara saygı duyar.
8. Öğretmenlerin birlikte daha fazla zaman geçirmesi aralarındaki bağı kuvvetlendirir.
9. Öğretmenler arasındaki hediyeleşme grup birlikteliğini arttırır.
10. Dersim bitse bile iş arkadaşlarımla okulda vakit geçiririm.
11. Zümre arkadaşlarım ile ortak çalışmalar yaparım.
12. Öğretmen arkadaşımın başa çıkamadığı problemleri çözmesi için hep birlikte yardım ederiz.