Grup Çalışması Ortamlarına Karşı Öğrenci Tutumları Ölçeği

Özet

Grup Çalışması Ortamlarına Karşı Öğrenci Tutumları Ölçeği (GÇOÖT), öğrencilerin eğitim süreçlerinde karşılaştıkları grup çalışması ortamlarına yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış (adaptasyon) bir psikometrik araçtır. Ölçek, 5., 6. ve 7. sınıf ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilen kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda geliştirilmiştir. Toplam 20 maddeden oluşan GÇOÖT, öğrencilerin grup çalışmasına dair algılarını dört temel faktör (boyut) altında değerlendirmektedir: Ürün ve Sürecin Kalitesi, Bireysel Katkı ve Kazanım, Grup İçi Etkileşim ve Grup İçi Çatışma. Ölçek, işbirlikçi öğrenme ortamlarının pedagojik etkinliğini ve öğrenci refahını değerlendirmede araştırmacılara destek sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Grup çalışması, öğrenci tutumları, psikometrik araç, faktör analizi, geçerlik, güvenirlik, işbirlikçi öğrenme.

Yazarlar

Türkan Karakuş Yılmaz, Özlem Baydaş, Mustafa Kokoç.

Amaç

Grup Çalışması Ortamlarına Karşı Öğrenci Tutumları Ölçeği’nin (GÇOÖT) temel amacı, öğrencilerin grup çalışması deneyimlerine yönelik olumlu ve olumsuz tutumlarını tespit etmektir. Ölçek, öğrencilerin işbirlikçi öğrenme süreçlerine ne ölçüde değer verdiklerini, bu süreçlerden ne kadar fayda sağladıklarını ve grup dinamiklerinden ne kadar etkilendiklerini bilimsel yöntemlerle ölçmeyi amaçlamaktadır.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, Türkiye’deki eğitim araştırmacılarına, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin grup çalışmasına yönelik tutumlarını uluslararası standartlarda, geçerli ve güvenilir bir araçla değerlendirme imkanı sunmuştur. Bu sayede eğitim programlarının ve grup tabanlı öğretim stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin grup çalışması deneyimlerine dair tutumlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, dört temel alt boyutta incelenmektedir:

• Ürün ve Sürecin Kalitesi (6 madde): Grup çalışmasının çıktılarına, hedeflere ulaşma başarısına ve işleyişin verimliliğine dair memnuniyet ve algılanan başarıyı ölçer.
• Bireysel Katkı ve Kazanım (5 madde): Öğrencinin gruba yaptığı kişisel katkının önemini ve grup çalışması sayesinde elde ettiği bireysel öğrenme ve gelişim çıktılarını değerlendirir.
• Grup İçi Etkileşim (4 madde): Grup üyeleri arasındaki pozitif iletişim, karşılıklı yardımlaşma, açıklama ve sosyal destek düzeyini ölçer.
• Grup İçi Çatışma (5 madde): Grup üyeleri arasında yaşanan anlaşmazlık, uyumsuzluk veya çalışmaya isteksizlik gibi olumsuz dinamiklerin algılanma sıklığını ve yoğunluğunu değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Erzurum ve Trabzon illerinde bulunan ortaokul öğrencilerinden (5., 6. ve 7. sınıf) oluşan toplam 760 kişilik bir örneklem üzerinde çalışma yapılmıştır. Geçerlik analizleri iki temel aşamada gerçekleştirilmiştir.

Birinci aşamada, 495 öğrencinin verisi kullanılarak açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin beklenen dört faktörlü yapısını doğrulamış ve 20 maddeden oluşan bu yapının toplam varyansın %50.06’sını açıkladığını göstermiştir. Bu faktörler, özgün ölçekte olduğu gibi “Ürün ve Sürecin Kalitesi” (α=.76), “Bireysel Katkı ve Kazanım” (α=.75), “Grup İçi Etkileşim” (α=.70) ve “Grup İçi Çatışma” (α=.63) olarak adlandırılmıştır.

İkinci aşamada, 265 öğrencinin verisi kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, önerilen dört faktörlü modelin kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen uyum indeksleri şunlardır: χ2/df=1.85, RMSEA (.05), GFI (.90) ve CFI (.92). Bu değerler, GÇOÖT’nin yapısal modelinin, toplanan verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu ve ölçeğin geçerli bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

GÇOÖT’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa), her bir alt faktör için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Alan yazın (Kline, 2011) tarafından belirlenen kriterlere göre, .70 civarındaki değerler yeterli, .80 civarındaki değerler çok iyi ve .90 civarındaki değerler mükemmel düzeyde güvenilir olarak kabul edilmektedir. Ölçek faktörlerinin güvenirlik katsayıları şunlardır:

• Ürün ve Sürecin Kalitesi: α=.76
• Bireysel Katkı ve Kazanım: α=.75
• Grup İçi Etkileşim: α=.70

Bu üç faktörün güvenirlik katsayısı, kabul edilebilir veya yeterli düzeyde güvenilir olarak değerlendirilmiştir. Dördüncü faktör olan “Grup İçi Çatışma”nın güvenirlik katsayısı (α=.63) ise, Kalaycı (2010) tarafından belirtilen .60-.80 aralığındaki değerlerin “oldukça güvenilir” olduğu kriterine göre değerlendirilmiştir.

Ölçekte yer alan maddelerin faktör yükleri .546 ile .824 arasında değişmektedir. Bu durum, maddelerin ilgili oldukları faktörleri temsil etme düzeylerinin yüksek olduğunu ve ölçeğin genel olarak güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, 495 öğrenci verisi kullanılarak yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve 265 öğrenci verisi kullanılarak yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile belirlenmiştir. AFA, ölçeğin toplam varyansın %50.06’sını açıklayan 20 maddelik dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu yapı, teorik olarak beklenen alt boyutları kapsamaktadır.

Faktörlerin nihai madde dağılımı şu şekildedir:

1. Bireysel Katkı ve Kazanım (5 madde)
2. Ürün ve Sürecin Kalitesi (6 madde)
3. Grup İçi Etkileşim (4 madde)
4. Grup İçi Çatışma (5 madde)

DFA sonuçları (χ2/df=1.85), bu dört faktörlü modelin yapısal uyumunun mükemmel düzeyde olduğunu teyit ederek, ölçeğin Türkçe kültüründe grup çalışması tutumlarını ölçmek için geçerli bir yapısal temele sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5’li Likert derecelendirme (1: Kesinlikle Katılmıyorum, 5: Kesinlikle Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: 5., 6. ve 7. Sınıf öğrencileri (Genellikle 10-13 yaş)

Population Details: Erzurum ve Trabzon illerinde öğrenim gören toplam 760 öğrenci (AFA için 495, DFA için 265).

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, tutum ölçeği, GÇOÖT, işbirliği, grup çatışması, çok değişkenli istatistik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Türkan Karakuş Yılmaz)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Karakuş Yılmaz, Baydaş ve Kokoç tarafından 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar (Türkan Karakuş Yılmaz) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi İlköğretim Online dergisinde açık erişim olarak yayımlanmıştır. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: grup-calismasi-ortamlarina-karsi-ogrenci-tutumlari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Karakuş Yılmaz, T., Baydaş, Ö. ve Kokoç, M. (2017). Grup Çalışması Ortamlarına Karşı Öğrenci Tutumları Ölçeğinin (GÇOÖT) Türkçeye Uyarlanması. İlköğretim Online, 16(3), 1049-1057. ilkogretim-online.org.tr

Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.

Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Gazi Kitabevi.

Grup Çalışması Ortamlarına Karşı Öğrenci Tutumları Ölçeği Maddeleri

Bireysel Katkı ve Kazanım (5 madde): Grubumun işi zamanında yapması benim için önemlidir

Ürün ve Sürecin Kalitesi (6 madde): Diğer öğrencilerle çalıştığımda projeyi anlamam daha kolay oluyor

Grup İçi Etkileşim (4 madde): Grup arkadaşlarım anlamadığım şeyleri açıklayarak yardımcı olurlar

Grup İçi Çatışma (5 madde): Sevmediğim kişilerle birlikte çalışmaya mecbur bırakılıyorum