Geometriye Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Geometriye Yönelik Tutum Ölçeği (GYTÖ), Selda Özdişci tarafından 2019 yılında yürütülen yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçüm aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin geometri konularına ve derslerine karşı geliştirdikleri duyuşsal tepkileri, inançları ve davranış eğilimlerini sistematik bir şekilde ölçmektir. GYTÖ, 24 maddeden oluşan ve üç faktörlü bir yapıya sahip olan bir geliştirme ölçeği olup, hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizleri ile geçerliği sınanmıştır. Ölçeğin yüksek iç tutarlılık katsayısı (genel Cronbach alfa değeri 0,886) ölçeğin güvenilirliğini desteklemektedir.

Ölçek, geometriye yönelik tutumları Olumlu Tutumlar, Olumsuz Tutumlar ve Teknoloji kullanımı olmak üzere üç temel boyutta ele almaktadır. 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanan GYTÖ, eğitim psikolojisi ve matematik eğitimi alanlarında öğrencilerin geometri öğrenimine olan motivasyonlarını ve engellerini anlamak için önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Geometri, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Güvenirlik, Geçerlik, Matematik Eğitimi, Duyuşsal Alan.

Yazarlar

Selda Özdişci

Amaç

Geometriye Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin (özellikle öğrencilerin) geometri öğrenme sürecine ve geometri derslerine karşı geliştirdikleri tutum düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu tutumların ölçülmesi, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin geometriye yönelik olumlu veya olumsuz yaklaşımlarını tespit etmelerine ve böylece öğretim stratejilerini bu ihtiyaçlara göre optimize etmelerine olanak tanır.

Ölçek, geometri eğitiminde karşılaşılan duyuşsal engelleri ve motivasyon kaynaklarını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Özellikle geometri ile ilgili kaygı, ilgi, zevk alma ve teknolojik araçların kullanımına dair inançlar gibi çok boyutlu tutum bileşenlerini ölçerek, sadece akademik başarıyı değil, aynı zamanda öğrencinin konuya olan psikolojik yaklaşımını da değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Geometriye Yönelik Tutum Ölçeği, geometri dersine karşı geliştirilen çok boyutlu tutumu ölçmektedir. Ölçek, öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal tepkilerini kapsayan üç ana faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, öğrencilerin geometri problemlerini çözerken hissettikleri memnuniyetten, ders sırasında yaşadıkları can sıkıntısına ve modern eğitim araçlarına yönelik beklentilerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar şunlardır:

• Olumlu Tutumlar: Geometriye karşı ilgi, başarı inancı ve problem çözmekten alınan zevk gibi pozitif duygusal ve bilişsel eğilimleri ifade eder.
• Olumsuz Tutumlar: Geometri derslerinden sıkılma, konunun zor olduğu inancı ve derse karşı geliştirilen kaçınma davranışlarını içeren negatif duyuşsal tepkileri yansıtır.
• Teknoloji: Geometri derslerinde öğretim materyali olarak teknolojinin (bilgisayar, yazılım vb.) kullanılmasına yönelik öğrencilerin beklenti ve tutumlarını ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, hem AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi) hem de DFA (Doğrulayıcı Faktör Analizi) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. AFA, ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla uygulanmış ve sonuçlar, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak üç faktörlü bir yapı sergilediğini göstermiştir.

Ortaya konan bu üç faktörlü yapının model uyumu ve geçerliği, DFA ile sınanmıştır. DFA sonuçları, ölçek maddelerinin belirlenen alt faktörlere uygunluğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü doğrulamıştır. Ayrıca, her bir ölçek maddesi için detaylı madde analizleri gerçekleştirilerek, maddelerin ayırt edicilik ve geçerlik katkıları değerlendirilmiştir. Bu analizler, GYTÖ’nün geometriye yönelik tutumu ölçmede güçlü bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Geometriye Yönelik Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Güvenirlik analizleri sonucunda elde edilen Cronbach alfa güvenirlik katsayıları, ölçeğin genel olarak tutarlı ölçümler sağladığını göstermektedir.

Elde edilen güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Ölçeğin Tümüne İlişkin Cronbach Alfa Katsayısı: 0,886
• Alt Faktörlere İlişkin Cronbach Alfa Katsayıları:
  • Faktör 1 (Olumlu Tutumlar): 0,924
  • Faktör 2 (Olumsuz Tutumlar): 0,728
  • Faktör 3 (Teknoloji): 0,909

Bu katsayılar, özellikle Olumlu Tutumlar ve Teknoloji faktörlerinin mükemmele yakın bir iç tutarlılığa sahip olduğunu, Olumsuz Tutumlar faktörünün ise kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Geometriye Yönelik Tutum Ölçeği’nin faktör yapısının belirlenmesi sürecinde, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, başlangıçta tasarlanan maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını göstermiş ve 24 maddeden oluşan üç faktörlü bir yapının en uygun model olduğunu işaret etmiştir.

Bu üç faktörlü yapı, daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA, toplanan verilerin teorik olarak belirlenen bu üç boyutlu modeli ne derece desteklediğini göstermiş ve modelin iyi uyum sağladığı tespit edilmiştir. Ölçek, toplam 24 madde üzerinden değerlendirilmekte olup, bu maddeler üç ayrı faktöre dağılmıştır: Olumlu Tutumlar (20 madde), Olumsuz Tutumlar (12 madde) ve Teknoloji (4 madde). (Not: Orijinal kaynakta madde sayıları toplandığında 36 etmektedir. Bu durum, faktörlerin örtüşen maddeler içerdiği veya sunulan madde sayılarının faktör tanımlayıcı örnek maddeler olduğu anlamına gelebilir. Orijinal kaynak bilgisi korunmuştur.)

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenci Popülasyonu (Yüksek lisans tezi bağlamında, genellikle ortaokul veya lise öğrencileri)

Yaş Grubu: Eğitim seviyesine bağlı olarak ergenlik dönemi veya genç yetişkinlik dönemi

Popülasyon Detayları: Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan tez çalışmasının örneklem grubunu oluşturan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların her maddeye 1 (Hiç katılmıyorum) ile 5 (Tamamen katılıyorum) arasında bir puan vermesi esasına dayanır. Derecelendirme şu şekildedir: 1=hiç katılmıyorum, 2=katılmıyorum, 3=kısmen katılıyorum, 4=katılıyorum ve 5=tamamen katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Geometri Eğitimi, Ölçek, DFA, Cronbach Alfa, Geometriye Yönelik Tutum, Eğitim Psikolojisi, Likert Ölçeği.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Yüksek lisans tezinin tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Selda Özdişci ve tezin sunulduğu Kocaeli Üniversitesi’nden alınmalıdır. Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekmektedir.

Kaynaklar

Özdişci, S. (2019). Geometriye yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi ve değerlendirilmesi. (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.

Bu teze Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: geometriye-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Geometriye Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Olumlu Tutumlar (20 madde): Örnek Madde: Geometri problemlerini çözerken mutlu oluyorum.
• Olumsuz Tutumlar (12 madde): Örnek Madde: Geometri konularının işlendiği derslerde zaman geçmek bilmez.
• Teknoloji (4 madde): Örnek Madde: Geometri konularının işlendiği derslerde öğretmenin teknolojiyi kullanmasını isterim.