Geometri Özyeterlik İnancı Ölçeği

Özet

Geometri Özyeterlik İnancı Ölçeği (GÖYİÖ), lise öğrencilerinin geometri öğrenme alanındaki yeterlik algılarını ve inanç düzeylerini ölçmek amacıyla 2022 yılında Ahmet Kesici tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin zorlu geometri görevlerini başarıyla tamamlama yeteneklerine olan güvenlerini değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini kapsamlı psikometrik analizlerle ortaya koymuştur.

Ölçek geliştirme süreci, lise öğrencileri üzerinde yürütülmüş olup, elde edilen sonuçlar GÖYİÖ’nün eğitim araştırmaları ve psikolojik danışmanlık alanlarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir. Bu araç, öğrencilerin matematik başarısını ve motivasyonunu etkileyen temel bilişsel faktörlerden biri olan öz yeterlik inancı üzerine odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlik inancı, geometri, lise öğrencileri, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, matematik eğitimi.

Yazarlar

Ahmet Kesici

Amaç

Geometri Özyeterlik İnancı Ölçeği’nin temel amacı, lise düzeyindeki öğrencilerin geometri derslerindeki spesifik görevleri veya problemleri çözme kapasitelerine yönelik sahip oldukları öznel inanç düzeylerini belirlemektir. Bu öz yeterlik düzeyi, öğrencilerin geometriye yaklaşımlarını, gösterdikleri çabayı ve akademik başarılarını önemli ölçüde etkilemektedir.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve öğretmenlere, öğrencilerin geometri alanındaki motivasyonel ve bilişsel engellerini anlamaları için nicel veriler sağlamaktadır. Bu sayede, öğrencilerin öz yeterlik algılarını güçlendirmeye yönelik hedefe odaklı müdahaleler tasarlanabilir ve uygulanabilir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Geometri Öz Yeterlik İnancıdır. Bu yapı, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde tanımlanan öz yeterlik kavramından türetilmiştir. Öz yeterlik, bireyin belirli bir görev türünü veya durumu başarıyla yönetmek için gerekli olan eylemleri organize etme ve yürütme yeteneğine olan inancıdır.

Geometri bağlamında, bu yapı; karmaşık geometrik şekilleri anlama, ispatları tamamlama, uzamsal akıl yürütme gerektiren problemleri çözme ve soyut kavramları somutlaştırma gibi becerilere duyulan güveni ifade eder. Ölçek, öğrencilerin sadece bilgi düzeyini değil, aynı zamanda bu bilgiyi uygulama konusundaki kişisel inançlarını da değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten geometri öz yeterlik inancını ölçtüğünü göstermek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve madde havuzu oluşturulmuştur.

Yapı geçerliğini belirlemek için ise istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin beklenen faktör yapısını koruduğu ve maddelerin ilgili faktörlere yeterli yüklenme gösterdiği tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Geometri Özyeterlik İnancı Ölçeği’nin güvenirliği, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla tutarlı sonuçlar verme yeteneği açısından değerlendirilmiştir. Güvenirlik çalışmasında en yaygın kullanılan yöntem olan iç tutarlılık katsayısı, yani Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Geliştirme çalışmasında elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, GÖYİÖ’nün güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere gerçekleştirilen Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Geliştirme çalışmasında, lise öğrencilerinden toplanan veriler üzerinde temel bileşenler analizi uygulanmıştır.

Hem Açımlayıcı hem de Doğrulayıcı Faktör Analizleri, ölçeğin geometri öz yeterlik inancının farklı yönlerini temsil eden alt boyutlara ayrıldığını doğrulamıştır. Bu alt boyutlar, öğrencilerin geometrik problem çözme, uzamsal beceriler ve geometrik kavramları öğrenme yeteneklerine olan inançlarını ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanımaktadır. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünü pekiştirmiştir.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Öz bildirim ölçeği)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir, ancak öz yeterlik ölçeklerinde genellikle Likert tipi dereceleme kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Lise öğrencileri (Genellikle 14-18 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki lise kademesinde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Kesitsel tasarım kullanılarak toplanan verilerle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlik, Cronbach Alfa, lise, matematik başarısı, faktör analizi, psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2022 (Yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için doğrudan sorumlu yazar Ahmet Kesici ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, akademik araştırma amaçlı geliştirilmiştir.

Kaynaklar

Kesici, A. (2022). Lise öğrencilerine yönelik geometri özyeterlik inancı ölçeği’nin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 33-53. doi: 10.37669/milliegitim.768727

Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: geometri-ozyeterlik-inanci-olcegi-toad.pdf

Geometri Özyeterlik İnancı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığı için burada listelenmemiştir. Maddeler ve derecelendirme formatı için lütfen sorumlu yazarın yayınlanmış makalesine (Kesici, 2022) başvurunuz.