Genişleyen Benlik Ölçeği

Özet

Genişleyen Benlik Ölçeği, T. Tokgöz tarafından 1999 yılında Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olan özgün bir psikolojik ölçek türüdür. Bu araç, bireylerin yakın ilişkilerde, özellikle karşı cinsle kurulan ilişkilerde, benlik kavramlarını partnerlerinin veya ilişkinin unsurlarıyla ne ölçüde bütünleştirdiğini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Türk üniversite öğrencilerinin benlik genişlemesi süreçlerinin Batılılaşmanın etkileri altında nasıl değiştiğini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, kültürel değişimlerin bireylerin benlik algısı ve ilişki çatışmaları üzerindeki rolünü araştırması açısından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Genişleyen Benlik, Öz-Genişleme Modeli, Batılılaşma, Yakın İlişkiler, Benlik Kavramı, Üniversite Öğrencileri, Tokgöz.

Yazarlar

Tokgöz, T.

Amaç

Genişleyen Benlik Ölçeği’nin temel amacı, bireyin benlik sınırlarının, yakın ilişkiler kurma yoluyla ne ölçüde genişlediğini ve partnerin özelliklerini kendi benliğine ne kadar dahil ettiğini nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, Arthur Aron ve meslektaşlarının geliştirdiği Öz-Genişleme Modeli (Self-Expansion Model) çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Ölçek, spesifik olarak Türkiye bağlamında, Batılılaşma akımlarının genç yetişkinlerin ilişki dinamiklerini ve benlik algılarını nasıl etkilediğini incelemek üzere bir araç sunmaktadır. Ölçek, bu kültürel etkileşim sonucu ortaya çıkan potansiyel çatışmaları ve benlik genişlemesi ihtiyacını ölçmeye yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçeğin temel aldığı psikolojik yapı, bireyin yeni kaynaklar, perspektifler ve kimlikler edinme motivasyonuyla ilişkili olan Öz-Genişleme (Self-Expansion) kavramıdır. Bu yapıya göre, insanlar tatmin edici ve yakın ilişkiler kurarak kendilerini genişletmeye çalışırlar; bu süreçte partnerin kaynakları, bilgisi ve deneyimleri bireyin kendi benlik algısının bir parçası haline gelir.

Tokgöz’ün çalışması, bu yapıyı özellikle Türk gençlerinin maruz kaldığı kültürel ikilemler bağlamında incelemektedir. Batılılaşma sürecinin getirdiği bireyselleşme eğilimleri ile geleneksel ilişki normları arasındaki gerilim, Genişleyen Benlik kavramının ölçülmesinde merkezi bir rol oynamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme aşamasında geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır, ancak kaynak referansta bu çalışmalara dair detaylı istatistiksel sonuçlar (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt geçerliği veya ayırt edici geçerlik) açıkça belirtilmemiştir. Bir yüksek lisans tezi bağlamında geliştirilen bir araç olduğundan, geçerliğin tezin yöntem bölümünde ayrıntılı olarak sunulmuş olması beklenmektedir.

Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında, ölçek maddelerinin ilgili yapıyı ne kadar temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşü alınması ve faktör analizleri ile yapısal geçerliğin sınanması yöntemleri kullanılır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri kaynakçada açıkça yer almamaktadır. Ancak, bir psikometrik aracın standart geliştirme prosedürleri gereği, ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach’s Alpha katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğinin incelenmiş olması gerekmektedir.

Geliştirme çalışması, Genişleyen Benlik Ölçeği’nin tutarlı bir şekilde ölçüm yapabildiğini göstermek için gerekli istatistiksel güvenirlik analizlerini içermelidir, ancak bu değerler özet kaynakta paylaşılmamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin bir “Geliştirme” ölçeği olması nedeniyle, yapısal boyutlarını belirlemek üzere muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis) kullanılmıştır. Bu analiz, Genişleyen Benlik yapısının tek bir boyutta mı toplandığını yoksa Batılılaşma, çatışma veya ilişki türü gibi değişkenlere bağlı olarak alt boyutlara mı ayrıldığını ortaya koymayı amaçlamıştır.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin kavramsal yapısının teorik beklentilerle (Öz-Genişleme Modeli) ne kadar uyumlu olduğunu belirlemede kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Geliştirme amaçlı psikolojik ölçek (Self-Report/Öz Bildirim)

Format: Derecelendirme formatı belirtilmemiştir. Tipik olarak Likert tipi bir derecelendirme (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Öğrenci Popülasyonu)

Age Group: Genç Yetişkinler (Üniversite öğrencileri, genellikle 18-25 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki üniversitelerin lisans öğrencileri. Çalışma, özellikle karşı cinsle yakın ilişkileri olan öğrencilere odaklanmıştır.

Test Methodology: Araştırma, Batılılaşmanın etkilerini incelemek üzere kesitsel bir desen kullanmış ve ölçek, anket bataryası içerisinde uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Benlik Genişlemesi, Kültürel Etki, Çatışma, Lisans Öğrencileri, Psikometri, Öz-Genişleme Modeli.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Mevcut kaynakta belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Mevcut kaynakta belirtilmemiştir)

Correspondence Address: T. Tokgöz, Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (1999 yılı itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1999

Kullanım İzinleri: Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir ve akademik kullanımlar için tezin referans gösterilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya lisanslama bilgileri mevcut kaynakta yer almamaktadır.

Ücret: Bilinmiyor. Genellikle tez kapsamında geliştirilen araçlar akademik amaçlarla ücretsiz olarak kullanılabilmektedir.

Kaynaklar

• Tokgöz, T. (1999). Conflict in cross-gender intimate relationships: The effects of westernization on the “expanding self” of Turkish undergraduates (Master’s thesis). Boğaziçi University Social Sciences Institute, İstanbul.

Genişleyen Benlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak referansta (Tokgöz, 1999 Yüksek Lisans Tezi) detaylı olarak yer almaktadır. Bu özet kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelere erişim için orijinal teze başvurulması gerekmektedir.