Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu

Özet

Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu (BSDÖ-KF), bireylerin benlik saygısı düzeylerini hem olumlu hem de olumsuz boyutlarda ölçmek amacıyla geliştirilmiş 20 maddelik bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2010 yılında Levent Tukuş tarafından Türkçe’ye uyarlanmış ve güvenilirlik/geçerlilik çalışmaları yapılmıştır. BSDÖ-KF, beş alt boyutta toplanan maddeler aracılığıyla bireyin sosyal kabul, öz-değer, yeterlilik ve kendine yönelik olumsuz eleştirilerini değerlendirir.

BSDÖ-KF, 7’li Likert ölçeği formatını kullanır ve kısa formu sayesinde uygulamada zaman tasarrufu sağlar. Bu özelliği, ölçeği klinik ve araştırma ortamlarında benlik saygısı düzeylerinin hızlı ve güvenilir bir şekilde belirlenmesi için ideal bir araç haline getirir.

Anahtar Kelimeler

Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu, BSDÖ-KF, Benlik Saygısı, Öz-değer, Psikolojik Ölçme, Uyarlama, Cronbach’s Alpha, Öz-güven.

Yazarlar

Levent TUKUŞ

Amaç

BSDÖ-KF’nin temel amacı, bireylerin kendi değerleri, yeterlilikleri ve sosyal ilişkilerdeki kabul düzeyleri hakkındaki algılarını yansıtan benlik saygısı yapısını hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle klinik ve araştırma ortamlarında, genel benlik saygısının hem pozitif (öz-kabul) hem de negatif (öz-eleştiri) bileşenlerini ayırt etme yeteneği sayesinde detaylı bir değerlendirme sunar.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türkiye’deki psikolojik araştırmalarda ve klinik uygulamalarda benlik saygısı düzeylerinin standardize edilmiş ve kültüre uygun bir araçla değerlendirilmesini mümkün kılmayı hedeflemiştir. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk popülasyonunda da koruduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir kavram olan benlik saygısını ölçmektedir. Benlik saygısı, bireyin kendine yönelik genel değerlendirmesi olup, kendini ne kadar değerli, yetenekli ve önemli gördüğünü ifade eder. BSDÖ-KF, bu yapıyı hem olumlu (öz-güven, sosyal kabul) hem de olumsuz (öz-eleştiri, değersizlik hissi) kutuplarda ele alarak iki temel boyuta odaklanır.

BSDÖ-KF’nin 20 maddesi, benlik saygısının çok boyutlu doğasını yansıtan beş farklı alt boyutta kümelenmiştir. Bu alt boyutlar, bireyin sosyal etkileşimlerdeki yeterliliğini, öz-kabul düzeyini ve kendine yönelik eleştirel tutumlarını kapsamaktadır. Ölçek, bu faktörler aracılığıyla benlik saygısının farklı yönlerini derinlemesine inceleme olanağı sunar.

Geçerlilik

Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe uyarlama çalışması (Tukuş, 2010), ölçeğin Türk popülasyonunda yapısal geçerlilik kanıtlarını sunmuştur. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen beş faktörlü yapıyı destekleyip desteklemediğini belirlemek için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliliğine ek olarak, ölçeğin benlik saygısı ile ilişkili diğer psikolojik yapılarla (örneğin depresyon, anksiyete) olan korelasyonları incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlilik düzeyleri araştırılmıştır. Bu çalışmalar, BSDÖ-KF’nin amaçlanan psikolojik yapıyı tutarlı ve doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenilirlik

BSDÖ-KF’nin iç tutarlılık güvenilirlik değerleri, psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyin oldukça üzerindedir. Ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach’s Alpha katsayısı 0.897 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve benlik saygısı yapısını güvenilir bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Alt boyutların iç tutarlılık analizleri de güçlü sonuçlar vermiştir: Olumlu benlik boyutunu ölçen on maddelik kısım için Cronbach’s Alpha değeri 0.875, olumsuz benlik boyutlarını ölçen on maddelik kısım için ise 0.853 olarak saptanmıştır. Bu veriler, ölçeğin her iki temel bileşeninin de yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu, toplam 20 maddeden ve 5 ayrı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu faktör yapısı, orijinal ölçeğin çok boyutlu doğasını Türkçe bağlamda da koruduğunu göstermektedir. Faktör analizi, maddelerin yüklenimlerinin ve faktör yapısının, benlik saygısının temel bileşenleri olan öz-yeterlilik, sosyal kabul ve öz-eleştiri gibi kavramlarla uyumlu olduğunu ortaya koymuştur.

Ölçeğin beş alt boyutu, kullanıcıya genel bir benlik saygısı skorunun yanı sıra, bireyin kendini hangi spesifik alanlarda daha değerli veya yetersiz gördüğüne dair detaylı bilgi sağlar. Bu ayrım, özellikle klinik değerlendirmelerde müdahale alanlarını belirlemek açısından önemlidir.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendi kendine raporlama (Self-Report) aracıdır. Toplam 20 maddeden oluşmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal formu İngilizcedir.)

Popülasyon Grubu: Klinik ve genel yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde gerçekleştirilen bir Tıpta Uzmanlık tezi kapsamında yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Maddeler, 7’li Likert ölçeği üzerinden yanıtlanır. Derecelendirme formatı: 1 = Hiçbir zaman; 7 = Her zaman. Puanlama, olumlu ve olumsuz maddelerin ters çevrilmesiyle yapılır ve yüksek toplam skorlar daha yüksek benlik saygısını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Öz-eleştiri, Sosyal Kabul, Psikometri, Kısa Form Ölçek, Öz-Güven, Güvenilirlik, Geçerlilik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi (Uzmanlık Tezi sırasında belirtilen kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

BSDÖ-KF’nin Türkçe uyarlama ve psikometrik değerlendirme çalışması 2010 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için gerekli izinlerin ve potansiyel ücretlendirme bilgilerinin netleştirilmesi amacıyla sorumlu yazar Levent Tukuş veya ilgili akademik kurum (Kocaeli Üniversitesi) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Referanslar

• Tukuş, L. (2010). The Self Esteem Rating Scale-Short Form (Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu) Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması (Tıpta Uzmanlık). Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kocaeli.

Bu çalışmanın tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı burada mevcuttur: benlik-saygisi-degerlendirme-olcegi-kisa-formu-the-self-esteem-rating-scale-short-form-toad.pdf

Benlik Saygısı Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 20 madde ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Aşağıda, bu 5 alt boyutu temsil eden örnek maddeler listelenmiştir:

1. Diğer insanlarla birlikteyken onların benimle olmaktan hoşnut olduklarını hissederim.
2. Başka biri olmayı isterdim.
3. Bu şekilde biri olduğum için kendime kızarım.
4. Arkadaşlarım bana çok değer verir.
5. İnsanlarla geçinme konusunda kendime güvenirim

Derecelendirme: 7’li likert (1= Hiç bir zaman – 7= Her zaman )