Genel Biyoloji Kavram Anlayışları Tanı Testi

Özet

Genel Biyoloji Kavram Anlayışları Tanı Testi, biyoloji öğretmen adaylarının temel biyoloji kavramlarına ilişkin anlayış düzeylerini ve yaygın yanılgılarını tespit etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu test, özellikle bilim eğitimi alanında kullanılan ve öğrencilerin hem bilgi düzeylerini hem de bu bilgilerin arkasındaki gerekçelerini ölçmeyi hedefleyen iki aşamalı test yapısına sahiptir. Özge Uzunhasanoğlu, Murat Çakır ve Süleyman Avcı tarafından 2020 yılında geliştirilen bu araç, biyoloji eğitiminde karşılaşılan kavramsal zorlukları bilimsel olarak analiz etme potansiyeli taşımaktadır. Çalışmanın temel amacı, aday öğretmenlerin temel biyoloji konularındaki kavram anlayışı seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir.

Ölçek geliştirme süreci, öğretmen adaylarının kavramsal öğrenme eksikliklerini ortaya çıkararak eğitim programlarının iyileştirilmesine yönelik önemli pedagojik çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Biyoloji eğitimi, Biyoloji, Kavramsal değişim, Tanı Testi, İki Aşamalı Test, Öğretmen Adayı, Kavram Yanılgısı.

Yazarlar

Özge Uzunhasanoğlu, Murat Çakır, Süleyman Avcı

Amaç

Genel Biyoloji Kavram Anlayışları Tanı Testi’nin temel amacı, üniversite düzeyindeki biyoloji öğretmen adaylarının genel biyoloji derslerinde edindikleri temel bilimsel kavramlara dair sahip oldukları bilgi ve anlayış seviyelerini derinlemesine ölçmektir. Geleneksel çoktan seçmeli testlerin yalnızca doğru cevabı işaretleyip işaretlemediğini belirlemesine karşın, bu tanı testi, öğrencilerin neden belirli bir cevabı seçtiklerini (gerekçelerini) de sorgulayarak kavram yanılgılarını bilimsel olarak teşhis etmeyi amaçlar.

Bu araç, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğretmen adaylarının pedagojik içerik bilgilerini geliştirmeden önce kavramsal eksikliklerini belirlemelerine olanak tanır. Böylece, öğretmen yetiştirme programlarında hedeflenen kavramsal öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığı değerlendirilebilir ve öğretim stratejileri buna göre düzenlenebilir.

Yapı

Testin ölçtüğü yapı, genel biyoloji kapsamındaki temel konulara (örneğin, hücre yapısı, genetik, ekoloji) ilişkin kavram anlayışıdır. Test, bu yapıyı, her bir madde için iki ayrı aşamadan oluşan bir format kullanarak ölçmektedir. Bu yapı, “İki Aşamalı Tanı Testi” olarak bilinir ve şu bileşenleri içerir:

• Birinci Aşama: İçerik Bilgisi (Bilme): Öğrencinin doğru bilimsel cevabı seçmesini gerektiren standart çoktan seçmeli soru.
• İkinci Aşama: Gerekçelendirme (Anlama): Öğrencinin birinci aşamada verdiği cevabın arkasındaki bilimsel veya kavramsal nedeni seçmesini gerektiren ikinci bir çoktan seçmeli soru. Bu aşama, öğrencinin doğru cevaba tesadüfen mi ulaştığını yoksa kavramı gerçekten mi anladığını ayırt etmeyi sağlar.

Bu iki aşamalı yapı, sadece bilgi eksikliğini değil, aynı zamanda yanlış veya alternatif kavram anlayışı modellerini (yanılgıları) da tespit etmede yüksek bir hassasiyet sunar.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, 2020 tarihli geliştirme çalışması (Uzunhasanoğlu, Çakır & Avcı) testin geçerlik çalışmalarını içermektedir. Geliştirme çalışmalarında genellikle kapsam geçerliği ve yapı geçerliği incelenir.

Kapsam geçerliği, test maddelerinin genel biyoloji müfredatını ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için alan uzmanlarının görüşleri alınarak sağlanmıştır. Yapı geçerliği için ise, testin iki aşamalı doğasının kavram yanılgılarını ölçme yeteneğini destekleyen analizler (örneğin, faktör analizi veya ayırt edicilik indeksleri) kullanılmıştır. İki aşamalı testlerin geçerliği, tek aşamalı testlere göre daha güçlü bir tanısal yeterlilik sağlamasıyla bilinir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir. Ancak, akademik bir ölçek geliştirme makalesi olan bu çalışmada, testin iç tutarlılığını gösteren güvenirlik katsayılarının (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) raporlanmış olması beklenir. İki aşamalı tanı testlerinde güvenirlik hesaplamaları, yalnızca doğru cevapları (Aşama 1) içeren skorlar üzerinden veya hem doğru cevabı hem de doğru gerekçeyi içeren tam skorlar üzerinden ayrı ayrı yapılabilir. Yüksek bir güvenirlik katsayısı, testin tutarlı sonuçlar verdiğini ve ölçtüğü kavram anlayışı yapısını istikrarlı bir şekilde yansıttığını gösterir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmalarında, testin ölçmeyi amaçladığı teorik yapının (construct) ampirik olarak desteklenip desteklenmediğini belirlemek için faktör analizi kullanılır. Bu ölçek için faktör analizi, test maddelerinin genel biyoloji konularını temsil eden alt boyutlara (faktörlere) ayrılıp ayrılmadığını incelemek amacıyla kullanılmıştır.

Bu tür tanı testlerinde genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır. Eğer test, genel biyolojinin farklı alanlarını (örneğin, hücre biyolojisi, genetik) temsil eden alt ölçeklere ayrılıyorsa, faktör analizinin bu ayrımı desteklemesi gerekir. Bu analizler, testin yapısal geçerliğine önemli katkılar sağlar.

Araç

Test Türü: Geliştirme amaçlı, İki Aşamalı Tanı Testi

Format: Çoktan Seçmeli (Her soru iki aşamalı cevap gerektirir)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genellikle 18-24 yaş arası (Lisans düzeyi)

Popülasyon Detayları: Biyoloji Öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Test, öğrencilerin hem kavram bilgisini hem de bu bilginin arkasındaki bilimsel gerekçeyi ölçen iki aşamalı bir yapıya sahiptir. Değerlendirme, genellikle hem birinci hem de ikinci aşamayı doğru cevaplayanların tam puan alması esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Ölçme ve değerlendirme, Biyoloji, Kavram Yanılgıları, Öğretmen Yetiştirme, İki Aşamalı Ölçek, Tanı Testi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Özge Uzunhasanoğlu için sorumlu yazar e-postası: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı kurum bilgileri (Turkish Studies – Education)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Kullanım: Akademik ve eğitim araştırmalarında kullanım için makale yazarlarıyla (sorumlu yazar Özge Uzunhasanoğlu) iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari kullanım için ücretlendirme bilgisi mevcut değildir; akademik kullanım için genellikle izin alınması yeterlidir.

Bu ölçeğin orijinal makalesi ve detayları, yayımlandığı derginin (Turkish Studies) açık erişim politikalarına tabidir.

Kaynaklar

Uzunhasanoğlu, Ö., Çakır, M. & Avcı, S. (2020). Biyoloji öğretmen adaylarının genel biyoloji kavram anlayışlarını ölçmek için iki aşamalı tanı testi geliştirilmesi ve uygulanması. Turkish Studies – Education, 15(4), 2407- 2423. https://dx.doi.org/10.47423/TurkishStudies.44131

Makalenin tam metin PDF’i aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: turkishstudies.net

Ölçeğin orijinal PDF belgesi de burada belirtilmiştir: biyoloji-ogretmen-adaylarinin-genel-biyoloji-kavram-anlayislari-olcegi-toad.pdf

Genel Biyoloji Kavram Anlayışları Tanı Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu giriş için sağlanan kaynak metin, ölçek maddelerini içermemektedir. Ölçek maddeleri için lütfen Uzunhasanoğlu, Çakır & Avcı (2020) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurunuz.