Temel Benzeşim Tanı Testi

Özet

Temel Benzeşim Tanı Testi (TBDT), öğrencilerin temel bilimsel kavramlar ve bu kavramlara yönelik yaygın kavram yanılgıları hakkında sahip oldukları anlayışı teşhis etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu test, özellikle mekanik ve kuvvet gibi temel fizik prensiplerini içeren senaryoları kullanarak, öğrencilerin sezgisel ancak bilimsel olarak hatalı olan düşünce biçimlerini ortaya çıkarmayı hedefler. Ölçeğin geliştirilmesi, 2009 yılında Serkan Yılmaz ve Ali Eryılmaz tarafından gerçekleştirilmiş ve yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Temel Benzeşim, Tanı Testi, Kavram Yanılgısı, Fizik Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Benzeşim

Yazarlar

Serkan Yılmaz, Ali Eryılmaz

Amaç

Temel Benzeşim Tanı Testi’nin temel amacı, bireylerin (özellikle eğitim süreçlerindeki öğrencilerin) temel bilimsel prensiplere ilişkin kavram yanılgılarını ve alternatif kavramlarını sistematik bir biçimde tespit etmektir. Bu teşhis, öğretmenlere ve eğitim araştırmacılarına, öğrenme güçlüklerinin kaynağına inerek daha etkili pedagojik müdahaleler planlama imkanı sunar. Ölçek, öğrencilerin günlük yaşam deneyimlerinden kaynaklanan ve öğrenmeyi engelleyen hatalı zihinsel modellerini belirlemeye odaklanmıştır.

Yapı (Construct)

Ölçek, psikometrik açıdan kavramsal anlayış ve kavram yanılgılarının teşhisi yapılarını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin bilimsel bir olayı açıklarken kullandığı temel bilimsel ilkeler ile günlük dildeki veya sezgisel düşüncedeki açıklamalar arasındaki farkı tespit etme yeteneğini kapsar. Test maddeleri, genellikle öğrencilerin bilimsel olarak kabul edilen açıklamalar yerine, yaygın olarak karşılaşılan hatalı sezgisel yanıtları seçmeye eğilimli oldukları durumları temsil eden benzeşimlere dayanır. Bu bağlamda, testin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin kuvvet, hareket ve etkileşim gibi temel fizik kavramlarına ilişkin derinlemesine ve doğru anlaşılma düzeyleridir.

Geçerlik

Testin geçerlik çalışması hakkında kaynakta detaylı bilgi verilmemekle birlikte, bir geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, içerik geçerliğinin uzman görüşleri (alan uzmanları ve eğitim bilimcileri) alınarak sağlandığı varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçeğin kavram yanılgılarını başarılı bir şekilde teşhis etme kapasitesini gösteren yapı geçerliği çalışmaları (örneğin, bilinen başarı testleri veya mülakatlarla korelasyon) yürütülmüş olması muhtemeldir. Bu tür tanı testlerinde yapı geçerliği, testin gerçekten hedeflenen yanılgıları ölçtüğünü kanıtlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Temel Benzeşim Tanı Testi, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu gösteren güvenirlik analizleri sunmaktadır. Yapılan analizler sonucunda, testin Cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0.82 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik standartlara göre kabul edilebilir ve güvenilir bir iç tutarlılık seviyesine işaret eder. Bu sonuç, test maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı temel yapıyı ölçtüğünü ve bireylerin yanılgı düzeylerini kararlı bir biçimde yansıttığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, testin kavramsal yapısının doğrulanması amacıyla faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Tanı testlerinde, faktör analizi genellikle maddelerin hangi temel kavramsal alt yapıyı temsil ettiğini ve ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemek için kullanılır. Bu analiz, test maddelerinin teorik olarak hedeflenen kavram yanılgısı kategorileri altında gruplanıp gruplanmadığını test etmeye yardımcı olur. Faktör yüklerinin incelenmesi, her bir benzeşim maddesinin ölçülen temel kavramsal yanılgı yapısına ne kadar katkı sağladığını ortaya koyar.

Enstrüman

Test Çeşidi: Geliştirme (Tanısal ve Kavramsal Anlayış Testi)

Format: Çoktan Seçmeli (Genellikle iki seçenekli, bilimsel açıklama ve yanılgı içeren seçenekler sunulur).

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitim bilimleri alanında kavram yanılgılarının teşhis edilmesi hedeflenen öğrenciler ve bireyler.

Yaş Grubu: Ortaokul, lise ve üniversite düzeyindeki öğrenciler (Eğitim bağlamına bağlı olarak değişir).

Popülasyon Detayları: Test, özellikle temel fizik ve bilim kavramlarına maruz kalmış eğitim grupları için uygundur.

Test Metodolojisi: Test, günlük yaşamdan alınan benzeşim senaryoları sunar ve katılımcılardan bu durumu en iyi açıklayan seçeneği işaretlemelerini ister. Seçeneklerden biri bilimsel olarak doğruyken, diğeri yaygın bir kavram yanılgısını temsil eder. Bu yöntem, geleneksel bilgi testlerinden farklı olarak, bilgi yerine kavramsal çerçeveyi teşhis etmeyi amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Serkan Yılmaz, Ali Eryılmaz, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, Cronbach alfa, Kavramsal Anlayış, Kuvvet Kavramı

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi (Makale referansına göre)

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2009 yılında yayınlanan bir akademik makale kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Serkan Yılmaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makalenin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: temel-benzesim-tani-testi-toad.pdf

Referanslar

• Yılmaz, S., ve Eryılmaz, A. (2009). Temel Benzeşim Tanı Testi’nin geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 243-256.

Makalenin çevrimiçi bağlantısı: http://www.efdergi.hacettepe.edu.tr/makale_goster.php?id=505

Temel Benzeşim Tanı Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bir tenis topu tuğladan bir duvara çarpıp geri sekmektedir. Top duvara çarptığında:
a) Duvar, yönünün değişmesine sebep olacak şekilde topa bir kuvvet uygular.
b) Duvar topa bir kuvvet uygulamaz. Duvar sadece topun güzergâhı önündedir.