Geleneksel Türk Müzikleri Dersleri Öz-yeterlik Algılama Ölçeği

Özet

Geleneksel Türk Müzikleri Dersleri Öz-yeterlik Algılama Ölçeği (GTMÖAÖ), müzik öğretmenliği programlarında öğrenim gören öğrencilerin, Türk müziği derslerine yönelik sahip oldukları yeterlik algılarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin kendilerini ne kadar yetkin ve başarılı gördüklerini belirleyerek, müzik eğitimi programlarının etkinliğini ve öğrenci gelişimini desteklemeyi hedefler. Ölçek, Koray Çelenk ve Yılmaz Şen tarafından 2016 yılında uyarlama çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur.

Ölçek, öğrencilerin Geleneksel Türk Müziği alanındaki teorik bilgileri, enstrüman icra becerileri ve öğretim yöntemleri konusundaki öz-yeterlik düzeylerini nicel olarak ölçmeye odaklanmaktadır. Bu çalışma, müzik eğitimi alanındaki akademik çalışmalara önemli bir katkı sağlamış olup, öğretmen adaylarının mesleki hazırlık süreçlerinin anlaşılması açısından kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Geleneksel Türk Müziği, Müzik Eğitimi, Öğretmen Adayları, Algı Ölçeği, Müzik Öğretmenliği.

Yazarlar

Koray Çelenk, Yılmaz Şen

Amaç

Ölçeğin temel amacı, müzik eğitimi programlarında yer alan öğrencilerin, Geleneksel Türk Müziği derslerini başarıyla yürütebilme ve bu alandaki bilgi ile becerilerini aktarabilme konusundaki inanç düzeylerini, yani öz-yeterlik algılarını saptamaktır. Bu saptama, eğitimcilerin müfredat geliştirmesine ve pedagojik yaklaşımları iyileştirmesine yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Öz-yeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair inancıdır ve bu ölçek, bu inancın müzik öğretmenliği mesleki bağlamında ne ölçüde geliştiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Elde edilen veriler, öğrencilerin güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek kişiselleştirilmiş öğrenme desteklerinin sağlanmasına olanak tanır.

Yapı (Kavramsal Temel)

Geleneksel Türk Müzikleri Dersleri Öz-yeterlik Algılama Ölçeği, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Teorisinde merkezi bir rol oynayan öz-yeterlik kavramı üzerine kurulmuştur. Bu ölçekte öz-yeterlik, müzik öğretmenliği adaylarının Geleneksel Türk Müziği alanındaki özel görevleri (örneğin, makam bilgisi öğretimi, ritim icrası, repertuar seçimi) yerine getirme kapasitelerine dair yargılarını ifade eder.

Ölçeğin yapısal temeli, öğrencilerin kendi yeteneklerini değerlendirdikleri üç ana boyutu kapsamaktadır: (1) Alan Bilgisi Yeterliği (Teorik ve Tarihsel Bilgi), (2) Performans Yeterliği (Enstrüman veya Ses İcrası) ve (3) Pedagojik Yeterlik (Öğretme ve Sınıf Yönetimi Becerileri). Ölçeğin uyarlama çalışması, orijinal yapının Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerliliğini koruyup korumadığını incelemiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, uyarlama sürecinin bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Kaynak makalede detayları sunulan geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten Geleneksel Türk Müziği derslerine yönelik öz-yeterlik algısını ölçtüğünü doğrulamayı amaçlamıştır. Bu süreçte genellikle yapı geçerliği incelenmiş ve ölçeğin teorik yapısını destekleyen istatistiksel kanıtlar aranmıştır.

Yapı geçerliği testleri, özellikle faktör analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplandığını göstermeyi hedeflemiştir. Geçerlik detayları için, araştırmacıların 2016 tarihli bilimsel makalesine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bir ölçeğin güvenilir olması, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar vermesi anlamına gelir. Uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) hesaplanarak ölçeğin güvenilirliği raporlanmıştır.

Güvenirlik katsayıları, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin hata payının düşük olduğunu ve ölçümün istikrarlı olduğunu işaret eder. Bu değerler, araştırmanın metodoloji bölümünde ayrıntılı olarak sunulmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin uyarlama aşamasında, Geleneksel Türk Müzikleri Dersleri Öz-yeterlik Algılama Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik öz-yeterlik yapısıyla ne ölçüde uyumlu olduğunu ortaya koymuştur.

Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığı incelenmiştir. Bu analiz sonuçları, ölçeğin alt boyut sayısını ve her bir boyutun açıkladığı varyans oranını belirlemiştir, böylece ölçeğin yapısal sağlamlığı bilimsel olarak desteklenmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi net olarak belirtilmese de, öz-yeterlik ölçekleri tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Müzik öğretmenliği programı öğrencileri (Öğretmen adayları)

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin eğitim fakülteleri Müzik Öğretmenliği Anabilim Dallarında öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Akademik ortamda uygulanan, bireysel beyana dayalı öz-bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik Algısı, Müzik Öğretmenliği, Öğretmen Yeterlikleri, Türk Sanat Müziği, Türk Halk Müziği, Ölçme ve Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Koray Çelenk)

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen ilgili akademik kurum adresi (Bkz. Kaynaklar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yayın içerisinde sunulmuştur. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım bilgisi mevcut değildir.

Test Yılı: 2016 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: the-progress-study-of-traditional-turkish-music-lessons-self-efficacy-perception-scale-for-music.pdf

Kaynaklar

• Celenk, K., & Sen, Y. (2016). The progress study of Tradıtıonal Turkısh Musıc Lessons Self-Effıcacy Perceptıon Scale For musıc teachıng programme. Idil Sanat ve Dil Dergisi, 6(28), 131-150.

Geleneksel Türk Müzikleri Dersleri Öz-yeterlik Algılama Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, ölçeğin yayınlandığı bilimsel makalede (Celenk & Sen, 2016) bulunabilir ve kullanım için yazarlardan izin alınması tavsiye edilir.