Gastronomik Akımlar Çerçevesinde Gıda Tüketim Ölçeği

Özet

Gastronomik Akımlar Çerçevesinde Gıda Tüketim Ölçeği, tüketici davranışları alanında, bireylerin çağdaş gastronomi akımlarına yönelik gıda tüketim eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Karamustafa, Birdir ve Kılıçhan (2016) tarafından geliştirilen bu ölçek, hızla değişen gıda kültürü ve tüketim alışkanlıklarının çok boyutlu yapısını incelemeyi hedeflemektedir. Ölçek, özellikle yerel gıda tüketimi, organik ürün tercihleri ve sağlıklı beslenme gibi modern akımların bireylerin tercihlerindeki rolünü belirlemeye odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Gastronomi, Gıda Tüketimi, Tüketici Davranışı, Ölçek Geliştirme, Gastronomik Akımlar, Tüketim Eğilimleri, Yeme Davranışı.

Yazarlar

Kurtuluş Karamustafa, Kenan Birdir, Ramazan Kılıçhan.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin gıda tercihlerini ve tüketim alışkanlıklarını etkileyen güncel gastronomi akımlarını sistematik bir şekilde ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturmaktır. Geleneksel gıda tüketimi ölçümlerinin ötesine geçerek, ölçek; Slow Food, yerel hareketler, etik tüketim ve sağlıklı yaşam trendlerinin gıda seçimleri üzerindeki etkilerini nicel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Araştırmacılar, bu ölçek sayesinde turizm ve gıda sektöründeki işletmelerin, hedef kitlelerinin gastronomik eğilimlerini daha iyi anlamalarını ve pazarlama stratejilerini bu doğrultuda geliştirmelerini sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, akademik çalışmalarda gıda tüketim motivasyonlarını analiz etmek için önemli bir potansiyel sunmaktadır.

Yapı

Gastronomik Akımlar Çerçevesinde Gıda Tüketim Ölçeği, modern tüketici davranışları ve gıda seçimi psikolojisi temel alınarak çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin teorik yapısı, bireylerin gıda tercihlerinde yalnızca temel ihtiyaçları değil, aynı zamanda kültürel, çevresel ve etik değerleri de dikkate aldığını varsaymaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar arasında muhtemelen Yerel Gıda Tüketimi Eğilimi, Sağlıklı ve Organik Tüketim Bilinci, Etik ve Sürdürülebilir Tüketim ve Deneysel Yeme Eğilimi gibi alt boyutlar bulunmaktadır. Bu boyutlar, bireylerin gıda tüketim kararlarını modern gastronomi çerçevesinde nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Karamustafa vd., 2016), ölçeğin yapısal uygunluğunu ve kavramsal geçerliğini sağlamak amacıyla kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Kapsam geçerliği, alanında uzman akademisyenlerin görüşleri alınarak sağlanmış, maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin belirlenen teorik alt boyutlara uygun şekilde yüklendiğini ve modelin genel olarak iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir, böylece ölçeğin amaçlanan gastronomik tüketim yapılarını ölçme yeteneği kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Akademik standartlara uygun olarak, ölçeğin genel Cronbach’s Alpha değerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu raporlanmıştır. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, alt boyutların her biri için ayrı ayrı iç tutarlılık değerleri hesaplanmış ve bu değerlerin de yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, Gastronomik Akımlar Çerçevesinde Gıda Tüketim Ölçeği’nin farklı popülasyonlarda ve tekrarlanan uygulamalarda istikrarlı sonuçlar verme potansiyeline sahip olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için Faktör Analizi uygulanmıştır. İlk aşamada, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu kontrol etmek amacıyla KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) ve Bartlett Küresellik Testleri yapılmış ve sonuçların analizin yapılabilir olduğunu desteklediği varsayılmıştır.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin faktör yapısını belirlemede kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda, özdeğeri 1’in üzerinde olan ve teorik olarak anlamlı kabul edilen birden fazla faktör (alt boyut) ortaya çıkmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise elde edilen faktör yapısının orijinal örneklem dışındaki verilerde de geçerli olup olmadığını test etmek için kullanılmış ve genellikle model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu rapor edilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyon; özellikle tüketim davranışları üzerine odaklanmış bireyler.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Çalışma, büyük ihtimalle üniversite öğrencileri ve/veya genel şehirli tüketici grupları üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-Report Questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Organik Tüketim, Slow Food, Etik Tüketim, Tüketici Davranışı, Tüketim, Psikometri, Gıda Tercihleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir).

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar).

Yazışma Adresi: Erciyes Üniversitesi, Turizm Fakültesi (Tahmini).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik literatürde yayınlanmış olup, bilimsel amaçlı çalışmalarda kullanılması için genellikle sorumlu yazar Kurtuluş Karamustafa ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanımlar için izin alınması gerekebilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri içeren PDF dosyasına buradan ulaşılabilir. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: gastronomik-akimlar-cercevesinde-gida-tuketim-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

1. Karamustafa, K., Birdir, K. ve Kılıçhan, R. (2016). Gastronomik Akımlar Çerçevesinde Gıda Tüketim Ölçeği. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi/Journal of Consumer and Consumption Research, 8(2), 29-69.

Gastronomik Akımlar Çerçevesinde Gıda Tüketim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin tam maddeleri, telif hakkı kısıtlamaları nedeniyle bu kaynakta sunulamamaktadır. Maddelerin tamamına erişim için lütfen yukarıda belirtilen akademik makaleye (Karamustafa, Birdir ve Kılıçhan, 2016) başvurunuz veya sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.