Küçük Öğrenciler İçin Matematiksel Metabiliş Becerileri Ölçeği

Özet

Küçük Öğrenciler İçin Matematiksel Metabiliş Becerileri Ölçeği, 2010 yılında Zeynep Çiğdem Özcan tarafından geliştirilen, ilkokul düzeyindeki öğrencilerin matematiksel düşünme süreçlerindeki metabiliş becerilerini ölçmeyi amaçlayan bir psikometri aracıdır. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin kendi öğrenme ve problem çözme stratejileri hakkındaki farkındalıklarını, izleme yeteneklerini ve düzenleme becerilerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, matematik eğitiminde bilişsel süreçlerin ötesindeki üstbilişsel mekanizmaların önemini vurgulamaktadır.

Ölçeğin temel amacı, genç öğrencilerin matematiksel görevler sırasında sergiledikleri planlama, değerlendirme ve öz-düzenleme davranışlarını nicel olarak saptamaktır. Özcan (2010) tarafından yürütülen geliştirme çalışması, aracın yapısal geçerliğini detaylı bir şekilde incelemiştir. Bu çalışma, ölçeğin teorik olarak beklenen yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Metabiliş, Matematik Eğitimi, Öz-Düzenleme, Bilişsel Beceriler, Yapı Geçerliği, İlkokul Öğrencileri, Psikometrik Geliştirme.

Yazarlar

Zeynep Çiğdem Özcan

Amaç

Küçük Öğrenciler İçin Matematiksel Metabiliş Becerileri Ölçeği’nin temel amacı, ilkokul çağındaki öğrencilerin matematik öğrenimi ve problem çözme süreçlerinde kullandıkları metabiliş yeteneklerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu yetenekler genellikle; matematiksel bir göreve başlamadan önce planlama yapmayı, görev sırasında ilerlemeyi izlemeyi ve sonuçları değerlendirerek stratejileri ayarlamayı içerir.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve öğretmenlere, öğrencilerin matematiksel zorluklarla karşılaştıklarında kullandıkları üstbilişsel stratejiler hakkında derinlemesine bilgi sağlamayı hedefler. Bu sayede, öğrencilerin bilişsel eksikliklerinden ziyade, öğrenmeyi nasıl yönettiklerine dair farkındalıklarını artırmaya yönelik hedefli müdahaleler geliştirilebilir.

Yapı (Kuramsal Çerçeve)

Ölçek, metabilişin üç temel bileşenini ölçmeyi amaçlayan teorik bir çerçeve üzerine inşa edilmiştir: Bilgi (kişinin kendi bilişsel kapasitesi ve görev stratejileri hakkındaki bilgisi), Deneyim (bilişsel durumlar sırasındaki duygular ve yargılar) ve Düzenleme (bilişsel süreçleri planlama, izleme ve değerlendirme). Matematiksel bağlamda, bu yapı; öğrencilerin bir problemi çözmek için hangi formülü seçeceklerini bilmeleri, çözüm sırasında hataları fark etmeleri ve gerekirse stratejilerini değiştirmeleri gibi becerileri kapsar.

Ölçek, öğrencilerin matematiksel görevlerdeki öz-yeterlik algılarını değil, doğrudan uyguladıkları üstbilişsel davranışları hedef alarak, onların matematiksel düşünme süreçlerinin kalitesini belirlemeye yardımcı olur. Bu yapı, bilişsel psikoloji ve eğitim psikolojisi alanındaki güncel metabiliş modelleriyle uyumludur.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle yapı geçerliğine odaklanmıştır. Özcan (2010) tarafından yayımlanan çalışma, ölçek maddelerinin, ölçmek istedikleri teorik yapıyı (matematiksel metabiliş) ne ölçüde temsil ettiğini incelemiştir. Geçerlik çalışmaları genellikle, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplandığını gösteren istatistiksel analizleri içerir.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmese de, akademik bir yayında sunulması, ölçeğin teorik beklentileri karşıladığını ve genç öğrencilerin matematiksel metabiliş yeteneklerini geçerli bir şekilde ölçtüğünü varsaymayı gerektirir. Detaylı yapı geçerliği kanıtları, bir ölçeğin psikometrik kalitesinin temel göstergelerindendir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılığını ifade eder. Ölçek geliştirme sürecinde güvenirlik analizlerinin yapılması zorunludur. Tipik olarak bu analizler arasında iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği bulunur. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir.

Özcan (2010) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin maddelerinin, genç öğrencilerin yanıtlarında yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilediği beklenmektedir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçekten elde edilen puanların zaman içinde veya farklı maddeler arasında tutarlı olduğu anlamına gelir ve bu da ölçüm sonuçlarının güvenirliği için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Küçük Öğrenciler İçin Matematiksel Metabiliş Becerileri Ölçeği’nin faktör analizi, ölçeğin altında yatan boyutları ve yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Bu analiz, çok sayıda ölçek maddesinin, metabilişin farklı yönlerini temsil eden daha az sayıda anlamlı alt faktöre indirgenip indirgenemeyeceğini gösterir.

Geliştirme çalışmasında (Özcan, 2010), genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen çok boyutlu yapısının (örneğin, planlama, izleme, değerlendirme) ampirik verilerle desteklendiğini doğrulamak için hayati öneme sahiptir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle likert tipi derecelendirme formatında ya da öğrencilerin kendi beyanlarına dayalı öz-bildirim formatında olduğu varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: İlkokul öğrencileri (Young pupils)

Age Group: Genellikle 6-11 yaş aralığındaki ilkokul seviyesine uygun olarak geliştirilmiştir.

Population Details: Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye’deki ilkokul öğrencileri örnekleminde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz-bildirim ölçeği metodolojisine dayanır, öğrencilerin matematiksel görevler sırasındaki metabilişsel davranışlarına ilişkin algılarını rapor etmelerini gerektirir.

Anahtar Kelimeler

Öz-Bildirim Ölçeği, Metabilişsel Stratejiler, Matematiksel Düşünme, İlkokul Matematiği, Yapı Geçerliği, Psikometri, Zeynep Çiğdem Özcan.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Zeynep Çiğdem Özcan (Maltepe Üniversitesi, 2010 itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme çalışması 2010 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım, izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Zeynep Çiğdem Özcan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırma amaçlı kullanım genellikle referans belirtilmesi koşuluyla mümkündür.

Ölçeğin orijinal makalesi sciencedirect.com adresi üzerinden erişime açıktır. Makalenin tam metin PDF’i doğrudan sağlanmamıştır, ancak yayıncı platformu (ScienceDirect) üzerinden erişim sağlanabilir.

Kaynaklar

• Özcan, Z. Ç. (2010). The construct validity of the scale of young pupils’ metacognitive abilities in mathematics. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 2997–3002.

Küçük Öğrenciler İçin Matematiksel Metabiliş Becerileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Detaylı maddeler için Özcan (2010) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.