Fiziksel Aktivite Alışkanlığını Değerlendirme Anketi (FAADA)

Özet

Fiziksel Aktivite Alışkanlığını Değerlendirme Anketi (FAADA), çalışan bireylerin günlük yaşamlarında ve iş ortamlarında sergiledikleri fiziksel aktivite düzeylerini ve alışkanlıklarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, özellikle bireylerin iş, ulaşım, ev işleri ve serbest zaman gibi farklı bağlamlardaki hareketlilik alışkanlıklarını kapsamaktadır. FAADA, Ayda Karaca ve H. H. Turnagöl tarafından 2007 yılında yapılan bir çalışmada, diğer fiziksel aktivite ölçeklerinin güvenirliği ve geçerliği ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ölçek, toplam 12 maddeyi içeren 2 temel boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel aktivite, alışkanlık, çalışan bireyler, yaşam tarzı, spor, anket, psikometri, hareketlilik.

Yazarlar

Ayda Karaca, H. H. Turnagöl

Amaç

FAADA’nın temel amacı, çalışan yetişkinlerin günlük yaşam rutinleri içerisindeki fiziksel aktivite harcamalarını detaylı ve boyutlandırılmış bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, sadece fiziksel aktivite düzeyini değil, aynı zamanda bu aktivitelerin hangi yaşam alanlarında (iş, ev, ulaşım, serbest zaman) bir alışkanlık haline geldiğini belirlemeyi hedefler. Bu sayede, fiziksel aktivite alışkanlıklarını teşvik etmeye yönelik müdahale programları için spesifik hedef alanları tespit etmeye olanak tanır.

Yapı

Ölçek, bireylerin günlük faaliyetleri sırasında harcadıkları enerjinin ve hareket sıklığının bir göstergesi olan “fiziksel aktivite alışkanlığı” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki ana boyutta ele alınır: iş ile ilgili aktiviteler ve iş dışı aktiviteler. İş dışı aktiviteler ise serbest zaman, ev, ulaşım ve uyku gibi alt kategorilere ayrıştırılarak bireyin yaşam tarzının bütüncül bir resmini sunar. Toplam 12 madde, bu iki ana boyut altında toplanmıştır.

Geçerlik

FAADA’nın geçerlik bilgileri, ölçeğin geliştirildiği Karaca ve Turnagöl (2007) makalesinde diğer fiziksel aktivite ölçekleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Kaynakta spesifik bir geçerlik katsayısı sunulmamış olsa da, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtlarının, faktör yapısı ve ilgili değişkenlerle korelasyonlar aracılığıyla araştırıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin, ölçtüğü yapıyı ne derece doğru temsil ettiğini anlamak için kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı belirtilmelidir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik verileri, kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Ancak ölçek geliştirme süreci göz önüne alındığında, güvenirlik analizlerinin (örneğin, iç tutarlılık katsayısı veya test-tekrar test güvenirlik) Karaca ve Turnagöl (2007) çalışması kapsamında detaylı olarak incelendiği varsayılmaktadır. Fiziksel aktivite gibi değişkenlik gösterebilen bir yapıyı ölçerken, ölçeğin zaman içindeki tutarlılığının ve içindeki maddelerin homojenliğinin yüksek olması beklenir.

Faktör Analizi

Fiziksel Aktivite Alışkanlığını Değerlendirme Anketi (FAADA), iki temel boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar muhtemelen bireyin fiziksel aktivitesini bağlamsal olarak ayırmaktadır: İş ve İş Dışı aktiviteler. Yapılan faktör analizi sonuçları, 12 maddenin bu iki faktör altında anlamlı yükler verdiğini göstermektedir. Bu ayrım, fiziksel aktivitenin profesyonel zorunluluklardan mı yoksa kişisel tercihlerden mi kaynaklandığını anlamak açısından önemlidir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: Öz bildirime dayalı anket (Questionnaire)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışan yetişkin bireyler

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması, çalışan bireyler örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerin belirli bir zaman dilimi içerisindeki fiziksel aktivite alışkanlıklarını ve sıklığını yansıtan 12 maddeye verilen cevaplara dayanır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2007 (Yayın yılı)

Sorumlu Yazar ve İletişim: Ayda Karaca

İletişim Adresi: [email protected]

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izin koşulları için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Karaca, A. ve Turnagöl, H. H. (2007). Çalışan bireylerde üç farklı fiziksel aktivite ölçeğinin güvenirliği ve geçerliği. Spor Bilimleri Dergisi, 18(2), 68-84.

Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: fiziksel-aktivite-aliskanligini-degerlendirme-anketi-faada-toad.pdf

Fiziksel Aktivite Alışkanlığını Değerlendirme Anketi (FAADA) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek, 2 boyut ve 12 aktivite alanını kapsamaktadır:

• Boyut I: İş Aktivitesi
  • İş
• Boyut II: İş Dışı Aktivite
  • Serbest zaman
    • Ev
      • Hafif (oturma)
      • Orta (ayakta)
      • Temizlik
      • TV
    • Ulaşım
    • Merdiven
    • Spor
  • Uyku