Fiyat Promosyonlarının Tüketici Algılamaları ve Satın Alma Niyetleri Üzerindeki Etkisi Ölçeği

Özet

Bu ölçek, 2001 yılında E. E. Durak tarafından yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçek, özellikle büyük ölçekli perakendecilerde uygulanan tutundurma stratejilerinden biri olan fiyat promosyonlarının, tüketicilerin bu promosyonlara yönelik algılamalarını ve bunun sonucunda oluşan satın alma niyetleri üzerindeki etkisini nicel olarak ölçmeyi amaçlamaktadır.

Çalışma, pazarlama ve tüketici psikolojisi alanındaki araştırmacılar için, fiyat temelli teşviklerin tüketici davranışını nasıl şekillendirdiğini anlamada önemli bir analiz aracı sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, fiyat indirimlerinin algılanan değeri ve kalitesi gibi kilit değişkenleri incelemeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Fiyat Promosyonları, Tüketici Algılamaları, Satın Alma Niyetleri, Pazarlama, Perakendecilik, Tutundurma Stratejileri, Tüketici Davranışı, Fiyat İndirimi.

Yazarlar

Durak, E. E.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, büyük ölçekli perakendecilik sektöründe kullanılan fiyat promosyonlarının, tüketicilerin zihninde yarattığı algısal değişiklikleri ve bu algıların nihai satın alma niyetleri üzerindeki doğrudan etkisini sistematik olarak belirlemektir. Bu araç, promosyon stratejilerinin etkinliğini bilimsel bir zeminde değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, pazarlama yöneticilerine hangi tür fiyat indirimlerinin en yüksek pozitif algı ve satın alma motivasyonu yarattığını analiz etme fırsatı sunarak, daha etkili tutundurma bütçelerinin planlanmasına yardımcı olmayı hedeflemiştir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, tüketici algılamaları ve satın alma niyetleri olmak üzere iki temel psikolojik ve davranışsal yapıyı ölçmektedir. Tüketici algılamaları, fiyat promosyonlarının adil, cazip veya kaliteli olup olmadığına dair sübjektif değerlendirmeleri içerir. Satın alma niyeti ise, tüketicinin gelecekte belirli bir ürünü veya hizmeti satın alma olasılığına dair eğilimini ifade eder.

Bu ölçek, promosyonun kendisinin (fiyat indirimi) bir uyaran olarak ele alındığı ve bu uyarana karşı geliştirilen algısal tepkinin, nihai davranışsal eğilimi (satın alma niyetini) nasıl etkilediği arasındaki nedensel ilişkiyi incelemek üzere tasarlanmış karmaşık bir yapıyı temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği kaynak özetinde (yüksek lisans tezi özeti) spesifik geçerlik analizlerine dair bir özet bilgi bulunmamaktadır. Ancak, bir psikometrik geliştirme çalışması olduğu için, tezin tam metninde yapı geçerliği (construct validity) ve içerik geçerliği (content validity) çalışmalarının detaylı olarak sunulması beklenmektedir.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla muhtemelen faktör analizi yöntemleri kullanılarak ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyutları ile istatistiksel boyutlarının uyumu araştırılmıştır. Bu analizler, ölçeğin fiyat promosyonlarının etkisini doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Kaynak özetinde güvenirlik katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa değeri) dair doğrudan bir veri sağlanmamıştır. Ölçeğin güvenilirliği, maddelerin iç tutarlılığını ve ölçümün istikrarını göstermektedir. Geliştirme çalışması bağlamında, ölçeğin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğunu gösteren istatistiksel sonuçların tez çalışmasının metninde yer alması beklenmektedir.

Güvenirlik analizleri, özellikle pazarlama araştırmalarında, ölçüm aracının farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini garanti altına almak için hayati öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Bu ölçek, yeni bir ölçüm aracı olarak geliştirildiği için, ölçülen yapıların boyutlarını (faktörlerini) ortaya koymak amacıyla açımlayıcı faktör analizinin (Exploratory Factor Analysis) kullanıldığı varsayılmaktadır. Analiz, fiyat promosyonlarının algılanmasıyla ilişkili farklı boyutları ve bunların satın alma niyetine olan etkilerini ayrıştırmıştır.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyerek, tüketicilerin bir fiyat promosyonunu algılarken dikkate aldığı rasyonel ve duygusal bileşenleri bağımsız faktörler altında toplamış olmalıdır.

Ölçüm Aracı

Test Type: Geliştirme (Yeni bir ölçek)

Format: Kaynakta spesifik olarak belirtilmemiştir, ancak büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği formatı kullanılmıştır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Büyük ölçekli perakendecilik hizmetlerinden yararlanan tüketiciler.

Age Group: Alışveriş kararı verme yetkinliğine sahip yetişkin nüfus (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Population Details: Çalışma, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanmış olup, örneklemin büyük şehirlerdeki (İstanbul) perakende müşterilerinden oluştuğu tahmin edilmektedir.

Test Methodology: Anket yöntemi kullanılarak yüz yüze veya öz-bildirim şeklinde veri toplanmıştır. Ölçek, doğrudan fiyat promosyonlarının algılanan etkisini sorgulayan maddelerden oluşur.

Anahtar Kelimeler

Tüketici Davranışı, Pazarlama Stratejileri, İndirim, Tutundurma, Tüketici Algısı, Tezler, Tüketici Psikolojisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye (Tezin sunulduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakkı detayları için yazar (Durak, E. E.) veya ilgili tez merkezine (Marmara Üniversitesi / YÖK) başvurulması gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda genellikle tezler serbest erişime açıktır.

Test Yılı: 2001.

Kaynaklar

1. Durak, E. E. (2001). Büyük ölçekli perakendecilerde uygulanan tutundurma stratejilerinden fiyat promosyonlarının tüketici algılamaları ve satın alma niyetleri üzerindeki etkisi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

2. Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

3. Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: fiyat-promosyonlarinin-tuketici-algilamalari-ve-satin-alma-niyetleri-uzerindeki-etkisi-olcegi-toad.pdf

Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Sağlanan kaynak özetinde ölçeğin orijinal maddeleri (soruları) ve derecelendirme sistemi yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ve uygulama talimatlarına, Durak (2001) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin tam metninden ulaşılabilir.