Fen ve Teknoloji Okuryazarlığına İlişkin Öz Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Fen ve Teknoloji Okuryazarlığına İlişkin Öz Yeterlik Algısı Ölçeği, 2008 yılında Belkız Caymaz tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının Fen ve Teknoloji Okuryazarlığı konularındaki bilgi, beceri ve uygulama yeterliklerine yönelik inanç düzeylerini yani öz yeterlik algılarını belirlemektir. Ölçek, 33 maddeden oluşmakta olup, geçerlik çalışmaları kapsamında kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuş ve güvenirlik analizinde Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır.

Ölçek, özellikle eğitim fakültelerindeki Fen ve Teknoloji Öğretmen Adayları ile Sınıf Öğretmeni Adaylarının bu alandaki algılanan yeterliliklerini ölçmek için tasarlanmıştır. Derecelendirme formatı olarak 5’li Likert tipi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fen okuryazarlığı, teknoloji okuryazarlığı, öz yeterlik algısı, öğretmen adayları, bilim eğitimi, ölçek geliştirme, 2008.

Yazarlar

Belkız CAYMAZ

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının (Fen ve Teknoloji Öğretmenliği ve Sınıf Öğretmenliği alanlarında) kendilerini Fen ve Teknoloji Okuryazarlığı alanında ne kadar yeterli gördüklerini saptamaktır. Bu yeterlik algısı, adayların gelecekteki mesleki uygulamalarında fen ve teknoloji konularını etkin bir şekilde öğretme becerilerine olan inançlarını yansıtmaktadır.

Ölçek, eğitim programlarının ve pedagojik formasyon süreçlerinin öğretmen adaylarının bu kritik alandaki güven düzeylerini ne ölçüde artırdığını değerlendirmek için bir temel sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Fen ve Teknoloji Okuryazarlığına İlişkin Öz Yeterlik Algısı Ölçeği, Albert Bandura’nın sosyal bilişsel teorisine dayanan öz yeterlik yapısını ölçmektedir. Öz yeterlik, bireyin belirli bir performansı başarıyla gerçekleştirmek için gerekli eylemleri organize etme ve yürütme kapasitesine olan inancıdır.

Bu bağlamda, ölçek maddeleri üç ana bileşeni kapsayan Fen ve Teknoloji Okuryazarlığı yeterliliklerine odaklanmaktadır: Fen bilimleri içeriği bilgisi, bilimsel süreç becerileri ve teknoloji kullanımına ilişkin yeterlilik algıları. Ölçek, bu yapıları bütüncül bir yaklaşımla değerlendirerek adayların kendilerine olan mesleki güvenlerini ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında kapsam geçerliği öncelikli olarak incelenmiştir. Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçülen yapının (Fen ve Teknoloji Okuryazarlığına ilişkin öz yeterlik) temsil gücünü artırmak için uzman görüşüne başvurulmuştur.

Bu süreçte, alanında yetkin 5 konu alanı uzmanının görüşü alınmış ve maddelerin ilgili yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediği değerlendirilmiştir. Uzmanlardan gelen geri bildirimler doğrultusunda ölçek maddelerinde gerekli düzenlemeler yapılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı (güvenirliği) istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Ölçekte yer alan toplam 33 madde için Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alpha değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Bu analiz, ölçeğin ölçtüğü öz yeterlik algısının içsel olarak tutarlı ve güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Faktör Analizi

Orijinal yüksek lisans tezinde, 33 maddelik bu geliştirme ölçeğinin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizinin gerçekleştirildiği varsayılmaktadır. Faktör analizi, ölçeğin altında yatan boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmak için kullanılır.

Öz yeterlik algısı genellikle birden fazla alt boyuta sahip olduğundan (örneğin, bilimsel bilgi yeterliği, teknolojik uygulama yeterliği, pedagojik yeterlik), yapılan faktör analizinin bu 33 maddenin, Fen ve Teknoloji Okuryazarlığının farklı yönlerini temsil eden ayrık faktörler altında toplanıp toplanmadığını belirlediği tahmin edilmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 33 maddeden oluşan 5’li Likert tipi derecelendirme. (1=hiç yeterli değilim – 5=tamamen yeterliyim)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Age Group: Genç yetişkinlik dönemi (Tahmini 18-25 yaş)

Population Details: Fen ve Teknoloji Öğretmen Adayları ile Sınıf Öğretmeni Adayları.

Test Methodology: Öz bildirime dayalı anket (Self-report survey).

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlik, Fen eğitimi, teknoloji okuryazarlığı, öğretmen yeterlilikleri, yüksek lisans tezi, Likert ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (2008).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Belkız Caymaz’ın 2008 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ücret ve detaylı izin bilgileri mevcut değildir.

Test Yılı: 2008.

Referanslar

• Caymaz, B. (2008). Fen ve teknoloji ve sınıf öğretmeni adaylarının fen ve teknoloji okuryazarlığına ilişkin öz yeterlik algıları (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Tezin resmi YÖK linki: tez.yok.gov.tr

The original PDF can be downloaded here: fen-ve-teknoloji-okuryazarligina-iliskin-oz-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf.

Fen ve Teknoloji Okuryazarlığına İlişkin Öz Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak metinde sağlanmadığı için buraya eklenememiştir. Detaylı maddeler için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.