Fen Öğretmen Adayları için Biyoteknolojiye Yönelik Tutum Ölçümü

Özet

Bu ölçek, Darçın ve Güven (2008) tarafından, Biyoteknoloji konularına yönelik olarak fen öğretmen adaylarının sahip olduğu tutum düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Geliştirme çalışması, modern bilimin ve Fen Eğitimi müfredatının önemli bir parçası haline gelen biyoteknolojiye dair algıları, inançları ve duygusal tepkileri sistematik bir şekilde değerlendirme ihtiyacından doğmuştur. Ölçek, öğretmen adaylarının bu alana yönelik olumlu veya olumsuz yaklaşımlarını belirleyerek, eğitim programlarının ve pedagojik yaklaşımların iyileştirilmesine temel sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek geliştirme süreci, kapsamlı madde havuzu oluşturma ve psikometrik analizleri içermiştir. Araştırmacılar, fen öğretmen adaylarının hem kişisel hem de toplumsal düzeyde biyoteknolojinin etkilerine dair görüşlerini yakalamayı amaçlamıştır. Bu araç, özellikle Türkiye bağlamında, gelecekteki fen bilimleri öğretmenlerinin güncel bilimsel konulara olan bakış açılarının incelenmesinde önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Biyoteknoloji, Tutum, Fen Öğretmen Adayları, Ölçek Geliştirme, Fen Eğitimi, Psikometri, Öğretmen Eğitimi.

Yazarlar

Emine Selcen Darçın, Tamer Güven.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim görmekte olan fen bilimleri öğretmen adaylarının biyoteknolojiye yönelik mevcut tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, bilim ve toplum arasındaki etkileşimin hızla arttığı bir dönemde, geleceğin öğretmenlerinin bu kritik bilimsel alana ne ölçüde hazır olduklarını ve hangi endişeleri taşıdıklarını ortaya koymak hedeflenmiştir.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, biyoteknoloji konularının müfredata entegrasyonu sırasında karşılaşılabilecek tutumsal engelleri veya destekleyici faktörleri belirleme imkanı sunar. Elde edilen veriler, öğretmen yetiştirme programlarının içeriğinin güncellenmesi ve öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlığının artırılmasına yönelik stratejiler geliştirilmesi için kritik öneme sahiptir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, fen öğretmen adaylarının biyoteknolojiye yönelik genel tutumunu ölçmektedir. Tutum, bilişsel (bilgi ve inançlar), duyuşsal (duygusal tepkiler) ve davranışsal (eylem eğilimi) bileşenlerden oluşan karmaşık bir psikolojik yapıdır. Bu ölçek, özellikle biyoteknolojinin etik, sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarına dair öğretmen adaylarının sahip olduğu eğilimleri ve değerlendirmeleri kapsamaktadır.

Geliştirme makalesi incelendiğinde, tutum yapısının genellikle çok boyutlu olduğu varsayılır. Bu boyutlar arasında biyoteknolojinin potansiyel faydalarına yönelik inançlar, genetik mühendisliğinin etik sınırlarına dair endişeler ve biyoteknolojinin günlük yaşamdaki uygulamalarına yönelik kişisel ilgi gibi alt yapılar yer alabilir. Ölçek, bu farklı boyutları bütüncül bir şekilde değerlendirerek adayın genel tutum skorunu vermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur (Darçın & Güven, 2008). Geliştirme aşamasında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamak amacıyla çeşitli geçerlik yöntemleri kullanılmıştır.

Genellikle bir tutum ölçeği geliştirilirken, öncelikle kapsam geçerliği için alan uzmanlarının görüşlerine başvurulur. Maddelerin ilgili yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman paneli değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca, yapı geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları desteklediği gösterilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana ve farklı uygulamalara karşı tutarlılığını göstermek amacıyla yapılmıştır. Bir geliştirme çalışmasında en yaygın kullanılan yöntem olan İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Darçın ve Güven (2008) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin toplam puanı ve olası alt boyutları için Cronbach Alfa değerleri sunulmuştur. Bu değerlerin, psikometrik standartlara göre kabul edilebilir düzeyde veya yüksek olduğu belirtilerek ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğu kanıtlanmıştır. Güvenirlik katsayısının yüksek olması, fen öğretmen adaylarının biyoteknolojiye yönelik tutumlarının tutarlı bir şekilde ölçüldüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçek maddelerine Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmıştır. KFA, ölçekteki maddelerin altında yatan teorik yapıları veya boyutları ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Bu analiz, biyoteknolojiye yönelik tutumun tek bir boyut mu yoksa birden fazla alt boyut mu içerdiğini belirlemiştir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin nihai formunun kaç faktörden oluştuğunu ve her bir faktörün varyansın ne kadarını açıkladığını detaylandırmaktadır. Bu faktörler, tutumun farklı yönlerini (örneğin, “Biyoteknolojinin Toplumsal Faydaları” ve “Biyoteknolojinin Etik Riskleri”) temsil etmektedir. Bu analizler, ölçeğin teorik çerçevesini güçlendirmiş ve puanlamanın alt boyutlar üzerinden yapılabilmesine olanak tanımıştır.

Ölçüm Aracı Detayları

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum Ölçümü)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal makalede derecelendirme bilgisi net olarak belirtilmese de, tutum ölçekleri genellikle 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert formatında hazırlanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik Öğrenci Grubu (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Fen Bilgisi Öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, biyoteknoloji ile ilgili ifadelere ne ölçüde katılıp katılmadıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçeği, Öğretmen Eğitimi, Biyoloji Öğretimi, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Biyoteknoloji Okuryazarlığı.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Emine Selcen Darçın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (2008 yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik bir geliştirme çalışması olduğu için ticari olmayan akademik araştırmalarda genellikle yazarlara referans verilerek kullanılabilir. Kullanım öncesinde sorumlu yazar Emine Selcen Darçın ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Darçın, E. S., & Güven, T. (2008). Development of an attitude measure oriented to biotechnology for the pre-service science teachers. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 5(3), 72-81.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: attitude-measure-oriented-to-biotechnology-for-the-pre-service-science-teachers-toad.pdf

[quads id=5]

Fen Öğretmen Adayları için Biyoteknolojiye Yönelik Tutum Ölçümü Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi, yukarıda referansı verilen Darçın ve Güven (2008) makalesinde yer almaktadır. Araştırmacılar, maddelerin orijinal formuna ve puanlama yönergelerine erişmek için bu akademik kaynağa başvurmalıdır.