Fen Bilgisi Öğretmen Adayları İçin Öğretmenlik Tercih Nedenleri Derecelendirme Ölçeği

Özet

Fen Bilgisi Öğretmen Adayları İçin Öğretmenlik Tercih Nedenleri Derecelendirme Ölçeği, 2013 yılında Bursal ve Buldur tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, fen bilgisi öğretmenliği programında öğrenim gören öğretmen adaylarının, meslek tercihlerini etkileyen temel motivasyon kaynaklarını ve bu tercihlere yönelik geleceğe dönük beklentilerini sistematik bir şekilde belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, adayların mesleki kararlarının altında yatan içsel, dışsal ve altruistik faktörleri keşfetmeye odaklanarak, öğretmen eğitimine yönelik politika ve uygulamaların geliştirilmesine bilimsel bir zemin sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fen Bilgisi Öğretmenliği, Öğretmen Adayları, Tercih Nedenleri, Mesleki Motivasyon, Ölçek Geliştirme, Kariyer Seçimi

Yazarlar

Bursal, M., Buldur, S.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğini seçme nedenlerini, bu nedenlerin göreceli önemini derecelendirerek ortaya koymaktır. Çalışma, aynı zamanda geleceğe yönelik beklentileri ölçmeyi hedefleyen ek bir ölçekle birlikte geliştirilmiştir, ancak bu giriş spesifik olarak Tercih Nedenleri Derecelendirme Ölçeği’ne odaklanmaktadır. Bu araç sayesinde, öğretmenlik mesleğine olan ilgiyi artıran veya azaltan faktörler belirlenerek, eğitim fakültelerinin ve ilgili kurumların aday seçim süreçlerini ve eğitim programlarını iyileştirmelerine katkı sağlamak hedeflenmiştir.

Ölçeğin geliştirilmesi, öğretmenlik mesleğinin statüsünü ve çekiciliğini anlamak için kritik bir adımdır. Elde edilen veriler, öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları ve mesleki bağlılıkları hakkında derinlemesine bilgi sunmaktadır.

Yapı

Fen Bilgisi Öğretmen Adayları İçin Öğretmenlik Tercih Nedenleri Derecelendirme Ölçeği, öğretmenlik mesleğini tercih etme motivasyonunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur:

• İçsel Motivasyon Faktörleri: Öğretmekten alınan keyif, çocuklarla çalışma arzusu ve mesleki ilgi gibi kişisel tatmin odaklı nedenler.
• Dışsal Motivasyon Faktörleri: İş güvencesi, maaş, tatil süresi ve sosyal statü gibi çevresel veya maddi ödüllere dayalı nedenler.
• Altruistik/Sosyal Faktörler: Topluma hizmet etme, gençlerin gelişimine katkıda bulunma ve ülkeye faydalı olma gibi sosyal sorumluluk bilinciyle ilgili nedenler.

Ölçek, bu farklı motivasyon türlerinin fen bilgisi öğretmen adayları arasındaki dağılımını ve etkileşimini psikometri açısından değerlendirerek, meslek seçimine dair kapsamlı bir profil sunmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, aracın ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Kaynakta spesifik bir geçerlik katsayısı verilmemiş olsa da, Bursal ve Buldur (2013) tarafından yürütülen geliştirme çalışması, aracın yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemini kullanmıştır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını göstermektedir. Ayrıca, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve maddelerin ölçülmek istenen alanları yeterince temsil edip etmediği kontrol edilmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlılık ve istikrarını ifade eder. Orijinal çalışmada (Bursal & Buldur, 2013), ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla analizler gerçekleştirilmiştir. Tipik olarak, bu tür derecelendirme ölçeklerinde güvenirlik, Cronbach’s Alpha katsayısı hesaplanarak rapor edilir.

Ölçeğin genel güvenirlik katsayısı ve alt boyutlarına ait güvenirlik katsayıları, aracın farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verme yeteneğini desteklemektedir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda başarılı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, öğretmenlik tercih nedenlerinin altında yatan temel faktörleri tanımlamayı sağlamıştır. Analiz sonucunda, ölçek maddelerinin hangi boyutlar altında toplandığı belirlenmiş ve bu boyutlar teorik çerçeveye uygun olarak adlandırılmıştır (örneğin, İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon).

Faktör yüklerinin incelenmesi ve faktörler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin sadece bir toplam puan yerine, tercih nedenlerinin farklı yönlerini ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanıyan bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert Ölçeği formatında derecelendirme (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Fen Bilgisi Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin eğitim fakültelerinde Fen Bilgisi Öğretmenliği Lisans programlarına kayıtlı öğrenciler.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kendini rapor etme (self-report) envanteri.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik Mesleği, Kariyer Seçimi, Fen Eğitimi, Lisans Öğrencileri, Mesleki Beklentiler

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2013 yılında akademik bir çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi mevcut değildir, ancak sorumluluk sahibi yazar Serkan Buldur ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri içeren PDF dosyası mevcuttur. Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: fen-bilgisi-ogretmen-adaylari-icin-ogretmenlik-tercih-nedenleri-derecelendirme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Bursal, M., ve Buldur, S. (2013). Fen bilgisi öğretmen adayları için Öğretmenlik Tercih Nedenlerini Derecelendirme ve Geleceğe Yönelik Beklentiler Ölçekleri geliştirme çalışması. Turkish Journal of Teacher Education, 2(1), 47-64.

Fen Bilgisi Öğretmen Adayları İçin Öğretmenlik Tercih Nedenleri Derecelendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Bursal ve Buldur (2013) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.