Fen Öğrenimi Anlayışları Anketi

Özet

Fen Öğrenimi Anlayışları Anketi (Fen ÖAAn), bilim öğrenimine yönelik bireysel anlayışları ve inançları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce formunun Türkçeye uyarlaması olup, özellikle fen bilimleri öğretmen adaylarının öğrenme süreçlerine dair sahip oldukları derin yapıları araştırmayı hedefler. Öğrenme anlayışlarının belirlenmesi, eğitim programlarının ve pedagojik yaklaşımların etkinliğini artırmak açısından kritik öneme sahiptir.

Bahçivan ve Kapucu (2014) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, fen öğretmen adaylarının öğrenmeyi yalnızca bilgi alma veya ezberleme olarak mı gördüğünü, yoksa daha derin ve yapılandırmacı bir süreç (kavramsal değişim, uygulama, anlama) olarak mı algıladığını ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu anket, eğitim araştırmacıları ve uygulayıcılar için değerli bir veri kaynağı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fen öğrenimi, öğrenme anlayışları, öğretmen adayları, uyarlama, psikometrik özellikler, bilim eğitimi, kavramsal değişim.

Yazarlar

Eralp Bahçivan, Sibel Kapucu

Amaç

Fen Öğrenimi Anlayışları Anketinin temel amacı, fen bilimleri alanındaki öğrencilerin ve özellikle öğretmen adaylarının “fen öğrenimi” kavramına yükledikleri anlamları ve bu süreçlere dair sahip oldukları epistemolojik inançları belirlemektir. Bu anlayışlar, bireylerin öğrenme stratejilerini ve akademik başarılarını doğrudan etkileyebilir.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, yabancı dilde geliştirilmiş olan bu yapının Türk kültürüne ve eğitim sistemine özgü bağlamda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki fen eğitimi araştırmalarında standart bir ölçme aracı kullanılması mümkün hale gelmiştir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, bireylerin fen öğrenimi hakkındaki nitel olarak farklılaşan anlayışlarını ölçer. Bu anlayışlar genellikle yüzeysel (Surface) ve derin (Deep) yaklaşımlar olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Yüzeysel anlayışlar, bilginin pasif alımı, ezberleme veya testten geçme gibi dar tanımları içerirken; derin anlayışlar, kavramsal değişimi, bilginin yeniden yapılandırılmasını ve bilimsel süreç becerilerinin kazanılmasını vurgular.

Ölçülen yapı, bireylerin öğrenme eylemine dair felsefi duruşunu yansıtır. Bu yapı, öğretmen adaylarının gelecekteki öğretim yöntemlerini ve öğrencilerine rehberlik etme biçimlerini şekillendirdiğinden, fen eğitimi alanında önemli bir değişken olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasının geçerlik sonuçları kaynak içerikte spesifik olarak belirtilmemiştir. Ancak, bir ölçeğin uyarlanması sürecinde genellikle yapı geçerliği (Confirmatory Factor Analysis veya Exploratory Factor Analysis kullanılarak), dilsel eşdeğerlik geçerliği ve içerik geçerliği çalışmaları yürütülür.

Bahçivan ve Kapucu (2014) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin orijinal yapısını Türkçe popülasyonunda koruyup korumadığı faktör analizi yoluyla incelenmiş olmalıdır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını gösteriyorsa, ölçeğin yapı geçerliği desteklenmiş olur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik verileri kaynak içerikte detaylandırılmamıştır. Psikometrik açıdan kabul edilebilir bir uyarlama için, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmalıdır. Yüksek alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, genellikle alt boyutlar ve genel ölçek puanı için ayrı ayrı raporlanır. Uyarlama çalışmasında, test-tekrar test güvenirliği gibi diğer güvenirlik yöntemlerinin de kullanılmış olması muhtemeldir, ancak bu bilgiye ulaşılamamıştır.

Faktör Analizi

Fen Öğrenimi Anlayışları Anketinin uyarlama sürecinde, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Orijinal ölçek, fen öğrenimine dair farklı düzeylerdeki anlayışları temsil eden çeşitli faktörlerden (alt boyutlardan) oluşmaktadır.

Yapılan faktör analizi, ölçek maddelerinin Türkçe çevirisinin, orijinal ölçeğin kuramsal temelleriyle tutarlı bir şekilde gruplandığını göstermelidir. Bu, ölçeğin kültürel farklılıklara rağmen ölçtüğü psikolojik yapıyı başarıyla taşıdığını kanıtlar.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir (Muhtemelen 5 veya 6 noktalı Likert tipi ölçek).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri, özellikle fen bilimleri öğretmen adayları.

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Population Details: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören fen bilimleri öğretmen adayları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) anket metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, epistemolojik inançlar, fen öğrenimi, ölçme ve değerlendirme, faktör yapısı, pedagojik formasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgisi, sorumlu yazar Eralp Bahçivan ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bilim-ogrenme-algisi-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

• Bahçivan, E., ve KApucu, S. (2014). Adaptation of conceptions of learning science questionnaire into Turkish and science teacher candidates’ conceptions of learning science. European Journal of Science and Mathematics Education, 2(2), 106-118.

Fen Öğrenimi Anlayışları Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.