İlköğretim Öğrencilerinin Bilimsel Bilginin Varlık Alanına Yönelik Görüşlerini Belirleme Ölçeği

Özet

İlköğretim Öğrencilerinin Bilimsel Bilginin Varlık Alanına Yönelik Görüşlerini Belirleme Ölçeği, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin bilimsel bilginin ontolojik statüsü hakkındaki görüşlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin bilimsel kavramların ve varlıkların gerçeklik düzeyine, bilimsel çalışmaların toplumsal etkileşimden bağımsızlığına ve bilim insanlarının deneyimlerinin varlık alanına ilişkin algılarını değerlendirmektedir. Geliştirme tipi bir ölçek olup, 15 maddeden ve dört alt faktörden oluşmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Açımlayıcı Faktör Analizi ve Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplamalarıyla desteklenmiştir.

Ölçek, öğrencilerin bilim felsefesinin temel konularından biri olan bilimsel varlıkların doğası hakkındaki karmaşık düşüncelerini sistematik bir şekilde ortaya koyarak, eğitim araştırmalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel Bilgi, Bilim Felsefesi, Varlık Alanı, İlköğretim Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Ontoloji, Bilimsel Çalışma.

Yazarlar

Gül Ünal Çoban, Özgül Ergin

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretim kademesindeki öğrencilerin bilimsel bilginin varlık alanına yönelik sahip oldukları görüşleri ve inançları belirlemektir. Bilimsel bilginin nesnel gerçeklikle ilişkisi, bilimsel varlıkların zihinsel mi yoksa fiziksel mi olduğu gibi temel ontolojik sorulara öğrencilerin verdikleri yanıtları ölçmek hedeflenmiştir.

Ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin bilimsel süreçler ve bilimin doğası hakkındaki kavram yanılgılarını tespit etmelerine ve bu yanılgıları gidermeye yönelik müfredat geliştirmelerine yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin bilimsel bilginin ontolojik boyutlarına ilişkin görüşlerini ölçen karmaşık bir yapıyı hedeflemektedir. Bu yapı, bilimsel varlıkların gerçekliği (realizm), bilimsel çalışmanın toplumsal bağlamı ve bilim insanlarının deneyimlerinin doğası gibi alt boyutları içermektedir. Ölçek, öğrencilerin bilimin sadece gözlemlenebilir nesnelerle değil, aynı zamanda soyut kavramlarla olan ilişkisini nasıl algıladıklarını değerlendirmektedir.

Ölçekteki maddeler, öğrencilerin bilimsel kavramların gerçekten var olan şeylerle mi ilgili çalıştığı yoksa sadece zihinsel yapılar mı olduğu yönündeki inançlarını sorgular. Bu, bilim eğitiminde epistemolojik ve ontolojik anlayışın önemini vurgulayan kritik bir yapıdır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel yöntemler kullanılarak incelenmiştir. Geçerlik analizleri, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini göstermek için yapılmıştır.

Geçerlik çalışmalarında özellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi, bilinmeyen bir kuramsal yapıyı ölçmek üzere oluşturulan ölçme aracından elde edilen sonuçlara dayanarak, söz konusu yapının nasıl oluştuğunu açıklama amacına yönelik olarak kullanılmıştır. Bu analiz, 15 maddelik son ölçek yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, geçerlik analizlerinin tamamlanmasının ardından elde edilen 15 maddelik nihai form üzerinde gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir.

15 maddelik ölçeğin hem alt faktörlerinin hem de tamamının iç tutarlılık güvenirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak elde edilmiştir. Elde edilen yüksek katsayılar, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, psikometrik açıdan güçlü bir yapıya sahip olmak üzere geliştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin toplamda 15 maddeden ve dört ayrı faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu dört faktör, bilimsel bilginin varlık alanına yönelik farklı boyutları temsil etmektedir.

Faktör yapısının belirlenmesinde kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi, maddelerin hangi alt yapılar altında toplandığını netleştirmiştir. Bu dört faktör, öğrencilerin bilimsel varlıkların gerçekliği, bilimsel süreçlerin sosyal etkileşimi ve bilim insanlarının gözlem/deney yoluyla bilgi edinme kapasiteleri hakkındaki görüşlerini ayrı ayrı ölçme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: Yazılı Anket/Ölçek

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: İlköğretim kademesindeki öğrenciler (Genellikle 7-14 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki ilköğretim öğrencileri üzerinde uygulanmak üzere geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, iki farklı derecelendirme formatına sahiptir:

• 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)
• 6’lı Likert Tipi Derecelendirme (1= hiç katılmıyorum – 6= tamamen katılıyorum)

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Bilimsel Bilgi Ontolojisi, Bilimin Doğası, Yapı Geçerliği, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir makale kapsamında 2010 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Gül Ünal Çoban ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıda belirtilen bağlantıdan indirilebilir.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ilkogretim-ogrencilerinin-bilimsel-bilginin-varlik-alanina-yonelik-goruslerini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çoban-Ünal, G., ve Ergin, Ö. (2010). İlköğretim Öğrencilerinin Bilimsel Bilginin Varlık Alanına Yönelik Görüşlerini Belirleme Ölçeği. İlköğretim Online, 9(1), 188-202.

İlköğretim Öğrencilerinin Bilimsel Bilginin Varlık Alanına Yönelik Görüşlerini Belirleme Ölçeği Maddeleri

Ölçek 15 maddeden ve dört faktörden oluşur. Aşağıda örnek maddeler ve faktör başlıkları yer almaktadır:

• 1- Bilim insanlarR gerçekten varolan Seylerle ilgili çalışırlar.
• 7- Bilimsel çalışmalar toplumsal olaylardan etkilenir.
• Bilimsel çalRSma ve varlRklar :
• 10- Bilim insanlarR deney ve gözlem yaparak gerçekler hakkında bilgi sahibi olabilir.
• 15- Bilim insanlarınRn düşüncelerinde tasarladıkları deneylerinde kullandıkları varlıklar ile gerçek deneylerinde kullandıkları varlıklar aynı de ildir.