Farklılaştırılmış Öğretim Öz-Yeterlik Ölçeği

Özet

Bu ölçek, öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının farklılaştırılmış öğretim uygulamalarına yönelik algılanan öz-yeterlik düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 2019 yılında Mutlu, Öztürk ve Aktekin tarafından bilimsel bir çalışma sonucunda oluşturulmuş bir geliştirme ölçeğidir ve eğitim psikolojisi alanında önemli bir ihtiyaca cevap vermektedir. Ölçek, eğitimcilerin çeşitli öğrenci ihtiyaçlarına cevap verebilme kapasitelerine duydukları güveni değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Farklılaştırılmış Öğretim, Öz-yeterlik, Öğretmen Yeterliği, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Neşet Mutlu, M. Öztürk, S. Aktekin.

Amaç

Farklılaştırılmış Öğretim Öz-Yeterlik Ölçeği (FÖÖYÖ), eğitimcilerin, sınıflarında öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına, öğrenme stillerine ve hazırlık düzeylerine göre öğretimi uyarlama yeteneklerine duydukları güveni ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu ölçek, öğretmenlerin farklılaştırma stratejilerini uygulamadaki yeterlik inançlarını tespit ederek, mesleki gelişim programlarının planlanmasına bilimsel bir temel sağlamayı hedefler.

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin farklılaştırma stratejilerini ne kadar etkili uygulayabileceklerine dair inançlarını nicel olarak değerlendirerek, bu alandaki eğitim ihtiyaçlarını ve potansiyel gelişim alanlarını belirlemeye yardımcı olmaktır. Bu sayede, hizmet içi eğitimler daha hedef odaklı hale getirilebilir.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Teorisinde merkezi bir yere sahip olan öz-yeterlik (Self-Efficacy) yapısını, özel olarak farklılaştırılmış öğretim (Differentiated Instruction) bağlamında ölçmektedir. Öz-yeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla tamamlama yeteneğine olan inancıdır.

Bu ölçekte, yapı, öğretmenlerin içeriği, süreci, ürünü ve öğrenme ortamını öğrencilerin çeşitliliğine göre ayarlama becerilerine odaklanmaktadır. Ölçek, öğretmenlerin farklılaştırma uygulamalarına yönelik zorluklarla başa çıkma ve bu stratejileri başarılı bir şekilde uygulama konusundaki kişisel inançlarının düzeyini yansıtır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme makalesinde (Mutlu, Öztürk ve Aktekin, 2019), ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin kavramsal yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek için içerik geçerliği ve yapı geçerliği kanıtları sunulmuştur.

Detaylı geçerlik çalışmaları ve elde edilen bulgular için araştırmacıların orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir. Kaynak veride spesifik geçerlik katsayısı bilgisi belirtilmemiştir, ancak geliştirme sürecinde bu analizlerin yapıldığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) orijinal makalede detaylı olarak sunulmuştur. Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ölçeğin güvenirliği hakkındaki kesin bilgilere ve hesaplanan katsayılara ulaşmak için, Mutlu ve arkadaşlarının 2019 tarihli makalesinin incelenmesi zorunludur. Ölçek geliştirme sürecinde, genellikle ölçeğin alt boyutları için ayrı ayrı güvenirlik analizleri yapılarak ölçeğin tutarlılığı desteklenmiştir.

Faktör Analizi

Farklılaştırılmış Öğretim Öz-Yeterlik Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla açımlayıcı (Exploratory) ve/veya doğrulayıcı (Confirmatory) faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin kavramsal olarak beklenen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak test etmeye yardımcı olmuştur.

Orijinal çalışmada, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve bu faktörlerin farklılaştırılmış öğretimin temel alanlarına karşılık geldiği tespit edilmiştir. Detaylı faktör yükleri, öz değerler ve toplam varyans açıklama oranları için yayınlanmış makaleye başvurulmalıdır.

Ölçme Aracı

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri, katılımcının ilgili yeterlik algısı düzeyini yansıtacak şekilde düzenlenmiştir (Örneğin: 1=Hiç Yeterli Değilim, 5=Tamamen Yeterliyim).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan veya Eğitim Gören)

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirildiği örneklem grubu, Türkiye’deki çeşitli eğitim kurumlarında görev yapan veya öğrenim gören eğitimcilerden oluşmaktadır. Spesifik demografik bilgiler makalede yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Bilişsel alanda algılanan yeterliği ölçen, katılımcıların kendi beyanlarına dayanan (Self-Report) bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Gelişimi, Eğitim Performansı, Farklılaştırma Stratejileri, Self-Efficacy, Ölçek Yapısı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Neşet Mutlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil (Orijinal Kaynakta Belirtilmemiştir)

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Sorumlu yazarın kurumu temel alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Ölçeğin yayınlandığı yıl)

Kullanım İzinleri: Ölçeğin akademik çalışmalarda ve araştırma amaçlı kullanımında etik kurallara uyulması ve sorumlu yazar Neşet Mutlu ile iletişime geçilerek izin alınması önerilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle ücret talep edilmemektedir, ancak her kullanım öncesinde yazarın güncel şartları kontrol edilmelidir.

Kaynakça

Mutlu, N. , Öztürk, M. ve Aktekin, S. (2019). Farklılaştırılmış Öğretim Öz-yeterlik Ölçeği geliştirilmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 185-202. DOI: 10.26468/trakyasobed.466734

Orijinal makaleye DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal Word (DOCX) belgesi buradan indirilebilir: farklilastirilmis-ogretim-oz-yeterlik-olcegi-toad.docx

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: farklilastirilmis-ogretim-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Farklılaştırılmış Öğretim Öz-Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddelerinin tam listesi ve puanlama yönergeleri, sorumlu yazarın izniyle veya yayınlanan makalenin ekinde yer almaktadır. Maddelerin detaylarına ulaşmak için yukarıda bağlantıları verilen orijinal Word veya PDF dosyalarına başvurulması gerekmektedir.

Maddeler, farklılaştırılmış öğretimin temel alanları olan içeriğin farklılaştırılması, sürecin farklılaştırılması, ürünün farklılaştırılması ve öğrenme ortamının düzenlenmesi konularında öğretmenlerin yeterlik algılarını ölçmek üzere yapılandırılmıştır.