Evrim Öğretimi Öz Yeterlik Ölçeği

Özet

Evrim Öğretimi Öz Yeterlik Ölçeği, öğretmen adaylarının ve mevcut öğretmenlerin evrim konusundaki pedagojik yeterliliklerini ve genel evrim bilgisine yönelik öz yeterlik algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, İnanç ve arkadaşları tarafından 2018 yılında geliştirilmiş olup, fen bilimleri eğitiminde kritik bir konu olan evrim öğretiminin etkinliğini değerlendirmeye olanak tanır. Ölçek, 2 alt boyuttan ve toplam 11 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmalarıyla desteklenmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin iki faktörlü yapısının güçlü olduğunu ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu araç, eğitim araştırmacıları ve uygulayıcıları için öğretmenlerin bu zorlu konuya yaklaşımını anlamada kritik bir öz yeterlik değerlendirmesi sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Evrim Öğretimi, Öz Yeterlik, Öğretmen Yeterlikleri, Evrim Eğitimi, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Cronbach Alfa, Fen Eğitimi.

Yazarlar

Sibel İnanç, Serhat İrez, Çiğdem Han Tosunoğlu, Mustafa Çakır.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının evrim konusunu etkili bir şekilde öğretebilme yeteneklerine dair inançlarını ve bu konudaki genel bilgi yeterliliklerini belirlemektir. Evrim konusu, bilim eğitiminde sıklıkla zorluklarla karşılaşılan ve tartışmalı alanlardan biri olduğu için, öğretmenlerin bu konudaki öz yeterlik düzeyleri, öğretimin kalitesini doğrudan etkilemektedir.

Bu araç, eğitim fakültelerinde ve hizmet içi eğitim programlarında, öğretmenlerin evrim öğretimine yönelik algılarını değerlendirmek ve gerekli pedagojik destek alanlarını tespit etmek için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, öğretmenlerin evrimle ilgili güncel gelişmelere ve yayınlara olan ilgilerini ölçen bir boyutu da içermektedir.

Yapı/Kavram

Evrim Öğretimi Öz Yeterlik Ölçeği, Öz Yeterlik (Self-Efficacy) kavramını temel almaktadır. Öz yeterlik, bireyin belirli bir görev veya eylemi başarıyla yerine getirme yeteneğine olan inancıdır. Bu ölçek, bu inancı iki temel yapı altında inceler:

1. Genel Evrim Bilgisi Öz Yeterliliği: Bireyin evrimle ilgili genel bilgi düzeyine, güncel yayınları takip etme isteğine ve konuya olan kişisel ilgisine dair inancını ölçer (6 madde).
2. Evrim Öğretimi Konusundaki Öz Yeterlilik: Bireyin evrim konularını pedagojik olarak etkili yöntem ve tekniklerle öğrencilere aktarabilme becerisine olan inancını ölçer (5 madde).

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüştür. Ölçeğin yapısal geçerliğini saptamak amacıyla öncelikli olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, maddelerin altında yatan faktör yapısını ortaya çıkarmak için kullanılan temel bir yöntemdir.

Yapılan analizler sonucunda, faktör analizinin uygunluğunu gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.867 olarak bulunmuştur. Bu değer, örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için oldukça uygun olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca, yapı geçerliğini destekleyen iki faktörlü yapının model uyumu da incelenmiştir.

Güvenirlik

Evrim Öğretimi Öz Yeterlik Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Bu amaçla yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısından yararlanılmıştır.

Cronbach Alfa katsayısının yorumlanmasında genel kabul görmüş standartlar kullanılmıştır: 0.40’ın altındaki değerler güvenilir olmadığını; 0.40 ile 0.60 arasındaki değerler düşük güvenirlikte olduğunu; 0.60 ile 0.80 arasındaki değerler oldukça güvenilir olduğunu; ve 1’e yakın değerler ise ölçeğin güvenilirlik düzeyinin yüksek derecede olduğunu göstermektedir. Çalışmada elde edilen alfa katsayısı değeri, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal olarak iki alt boyuttan oluşmaktadır ve toplam 11 madde içermektedir. Bu yapı, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçlarıyla belirlenmiştir. Faktör yükleri ve özdeğer incelemeleri, iki faktörlü çözümün kuramsal yapıyı en iyi temsil ettiğini göstermiştir.

• Birinci Alt Boyut: Genel Evrim Bilgisi Öz Yeterliliği (6 madde). Bu boyut, evrimle ilgili kişisel bilgi ve ilgi düzeyini yansıtır.
• İkinci Alt Boyut: Evrim Öğretimi Konusundaki Öz Yeterlilik (5 madde). Bu boyut, öğretim yöntemleri ve tekniklerini kullanarak evrimi etkin bir şekilde sunabilme becerisine odaklanır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçek geliştirme çalışmasıdır).

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği.

Dil: Türkçe.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği.

• 1 = Kesinlikle katılmıyorum
• 2 = Katılmıyorum
• 3 = Yarı yarıya katılıyorum
• 4 = Katılıyorum
• 5 = Tamamen katılıyorum

Madde Sayısı: 11 madde (2 alt boyut).

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları.

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim öğrencileri ve profesyonel eğitimciler).

Test Metodolojisi: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile yapı geçerliği, Cronbach Alfa ile iç tutarlılık güvenirliği hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Eğitim Psikolojisi, Fen Eğitimi, Öğretmen Yeterlikleri, Pedagojik Alan Bilgisi, Likert Ölçeği, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sibel İnan.

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar).

Yazışma Adresi: Veri mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Orijinal makale PDF dosyası buradan indirilebilir: evrim-ogretimi-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Erişim Linki: evrim-ogretimi-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

İnanç, S., İrez, S., Han Tosunoğlu, Ç.,& Çakır, M. (2018). Evrim öğretimi öz yeterlik ölçeği: Geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 241-260.

[quads id=5]

Evrim Öğretimi Öz Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Toplam 2 alt boyut ve 11 madde bulunmaktadır.

• Genel evrim bilgisi öz yeterliliği (6 madde) örnek madde: Evrimle ilgili haberler ve yayınlar ilgimi çekmez.
• Evrim öğretimi konusundaki öz yeterlilik (5 madde) örnek madde: Etkili bir evrim öğretimi için kullanabileceğim öğretim yöntem ve tekniklerini biliyorum.