Evlilikte Yetkinlik Ölçeği

Öz

Evlilikte Yetkinlik Ölçeği (EYÖ), evli bireylerin eşleriyle ve yakın sosyal çevreleriyle olan ilişkilerinde sergiledikleri algılanan yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. 2006 yılında Cihan-Güngör ve Özbay tarafından geliştirilen bu ölçek, evlilik danışmanlığı ve aile araştırmaları alanında bireylerin ilişki yönetimi becerilerini ve uyum düzeylerini değerlendirmek için kullanılmaktadır. Ölçek, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda iki faktörlü sağlam bir yapıya sahip olduğu kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Evlilikte Yetkinlik, Evlilik, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Aile Terapisi, İlişki Yeterliliği.

Yazarlar

Hüdayar Cihan Güngör, Yaşar Özbay.

Amaç

Evlilikte Yetkinlik Ölçeği’nin temel amacı, evli bireylerin evlilik yaşamının gerektirdiği rolleri yerine getirmede ve ilişkisel zorluklarla başa çıkmada kendilerini ne derece yeterli (yetkin) algıladıklarını saptamaktır. Bu ölçüm, sadece eşler arasındaki dinamikleri değil, aynı zamanda çiftin yakın çevreleriyle kurduğu ilişkilerdeki yetkinliklerini de kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedefler.

Ölçek, profesyonellere evlilik danışmanlığı süreçlerinde bireylerin güçlü ve zayıf yönlerini belirleme, müdahale stratejilerini geliştirme ve evlilik uyumunu artırmaya yönelik çalışmalara rehberlik etme imkanı sunmaktadır.

Yapı

Evlilikte Yetkinlik Ölçeği, bireyin evlilik bağlamında başarılı ve uyumlu bir ilişki sürdürme becerisini kapsayan evlilikte yetkinlik (Marital Competence) kavramını ölçmektedir. Ölçek, toplam 33 maddeden oluşmakta ve iki ana boyutta bu yetkinliği değerlendirmektedir:

• Eşle İlişki: Bu boyut, 19 maddeden oluşur ve evlilik içi iletişimi, problem çözme becerilerini, duygusal yakınlığı ve eşler arasındaki doğrudan etkileşim kalitesini ölçer.
• Yakın Çevreyle İlişki: Bu boyut, 14 maddeden oluşur ve evli çiftin ailesi, arkadaşları ve sosyal çevresiyle olan etkileşimlerdeki yeterlilik düzeyini ve sosyal destek ağını yönetme becerisini ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, iki boyutlu modelin verilerle uyumunu belirlemek amacıyla uygulanan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçlarına dayanmaktadır. Analiz sonucunda hesaplanan uyum indeksi değerleri, modelin kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Elde edilen başlıca uyum indeks değerleri şunlardır: x =2068.66, p<.000, GFI=.99, AGFI=.99, CFI=1.00 ve RMSEA=.09. CFI değerinin 1.00 olması, modelin mükemmel bir uyum sağladığına işaret etmektedir. Ölçekteki tüm maddelerin faktör yükleri .49 ile .98 gibi güçlü bir aralıkta değişmektedir, bu da maddelerin ilgili faktörleri tutarlı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Evlilikte Yetkinlik Ölçeği, yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemektedir. Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) .94 ile .96 arasında değişmektedir.

Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı ise .96 olarak hesaplanmıştır, bu değer ölçeğin güvenilirliğinin mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca, maddelerin ölçeğin genel yapısıyla olan uyumu, düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayılarının .52 ile .77 arasında değişmesiyle doğrulanmıştır, bu da her bir maddenin toplam puanı anlamlı ölçüde etkilediğini belirtir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, teorik olarak belirlenen Evlilikte Yetkinlik yapısının iki alt boyuttan oluştuğu hipotezi, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin iki faktörlü yapısının (Eşle İlişki ve Yakın Çevreyle İlişki) istatistiksel olarak geçerli olduğunu desteklemiştir.

Analiz, modelin yeterli düzeyde uyum sağladığını ve maddelerin ilgili faktörler altında yüksek yükler verdiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin evlilikte yetkinliği çok boyutlu bir yapı olarak ölçme kapasitesini güçlendirmektedir.

Araç

Test Türü: Özgün Geliştirme

Format: 33 maddelik öz bildirime dayalı ölçektir (19 madde Eşle İlişki, 14 madde Yakın Çevreyle İlişki).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Evli Bireyler

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Evlilik ilişkisini sürdüren ve psikometrik çalışmaya katılan bireyler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1=hiçbir zaman – 5= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Evlilik Yetkinliği, Psikolojik Test, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İlişki Kalitesi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hüdayar Cihan Güngör

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2006 yılında yayımlanmıştır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım genellikle orijinal makaleye atıf yapmak şartıyla serbesttir. Ticari kullanım, izinler ve güncel ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar (Hüdayar Cihan Güngör) ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Cihan-Güngör, H. ve Özbay, Y. (2006). Evlilikte Yetkinlik Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(29), 79-93.

Orijinal makaleye ait bağlantı: pdrdergisi.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: evlilikte-yetkinlik-olcegi-toad.pdf

Evlilikte Yetkinlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Eşle İlişki (19m)
• Yakın Çevreyle İlişki (14m)