Ev İşlerinin Paylaşımı Ölçeği

Özet

Ev İşlerinin Paylaşımı Ölçeği, F. Eker tarafından 1994 yılında Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, evli çiftler arasındaki ev işleri ve çocuk bakımı sorumluluklarının fiili paylaşım düzeylerini nicel olarak saptamak amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel odak noktası, özellikle babaların aile içi görevlere katılım yoğunluğunu ve bu katılımı belirleyen sosyo-demografik ve psikolojik faktörleri araştırmaktır. Bu araç, aile içi görev dağılımı ve cinsiyet rolleri üzerine yapılan araştırmalar için önemli bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür.

Anahtar Kelimeler

Ev işlerinin paylaşımı, ev işleri, çocuk bakımı, baba katılımı, aile içi roller, cinsiyet rolleri, ölçek geliştirme, evlilik, hane içi emek dağılımı.

Yazarlar

F. Eker (Fidan Eker).

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, hanede gerçekleşen çeşitli ev işleri ve çocuk bakımı görevlerinin eşler arasında nasıl paylaşıldığını objektif bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında babaların bu görevlere katılım düzeylerini etkileyen faktörleri (eğitim düzeyi, gelir, eşin çalışma durumu, geleneksel roller hakkındaki tutumlar vb.) derinlemesine incelemek üzere yapılandırılmıştır.

Bu psikometrik araç, toplumsal değişimlerin aile yapısı üzerindeki etkilerini analiz etmeye ve geleneksel cinsiyet rolleri algılarının pratik uygulamadaki yansımalarını araştırmaya hizmet ederek, aile ve sosyal politika alanlarına veri sağlamayı hedeflemektedir. Ölçek, özellikle ev işi yükünün adil dağıtılıp dağıtılmadığına dair çıkarımlar yapılmasına olanak tanır.

Yapı

Ölçek, temel olarak hane içi emek dağılımı (Domestic Labor Distribution) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, sadece görevlerin fiili olarak kim tarafından yapıldığını değil, aynı zamanda eşlerin bu dağılıma ilişkin algılarını, eşitsizlikleri ve memnuniyet düzeylerini de dolaylı olarak kapsamaktadır. Ölçek, temizlik, yemek yapma, alışveriş, tamirat ve çocuk bakımı gibi spesifik görev alanlarına odaklanarak, paylaşımın çok boyutlu doğasını yakalamayı hedefler.

Ölçülen temel yapı, evlilik içerisindeki sorumlulukların yüklenimi ve bu yüklerin eşler arasındaki denge durumudur. Bu, genellikle sosyolojik literatürde “eşitsiz emek dağılımı” veya “ikinci vardiya” kavramlarıyla ilişkilendirilen konuların psikolojik ölçümünü sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak referansında (Eker, 1994 Yüksek lisans tezi) geçerlik çalışmalarına dair özet bilgi sunulmamıştır. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, orijinal tez metninde geçerlik çalışmalarının detaylı olarak sunulmuş olması beklenmektedir. Bu çalışmaların muhtemelen kapsam geçerliği (maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar iyi temsil ettiği) ve yapı geçerliği (ölçeğin teorik yapıyla uyumu) yöntemlerini içerdiği varsayılmaktadır.

Yapı geçerliğinin incelenmesi için sıklıkla faktör analizi teknikleri kullanılır. Gelecekteki kullanımlarda, ölçüt bağımlı geçerlik (örneğin, ev işi paylaşımı ile evlilik doyumu gibi dışsal değişkenler arasındaki korelasyon) çalışmalarının yapılması, ölçeğin geçerlik kanıtlarını güçlendirecektir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgileri de belirtilmemiştir. Bir ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve stabilitesini ifade eder. Bu ölçeğin geliştirme aşamasında, iç tutarlılığın (Internal Consistency) yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmış olması muhtemeldir. Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren temel bir psikometrik göstergedir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki istikrarını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmalarının yapılması da ölçeğin psikometrik kalitesini teyit etmek açısından önemlidir. Bu tür bir çalışma, ölçeğin kısa zaman aralıklarında uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini inceler.

Faktör Analizi

Ölçeğin maddeleri, ev işlerinin ve bakım sorumluluklarının geniş bir yelpazesini temsil ettiğinden, keşfedici faktör analizinin (KFA) birden fazla alt boyut veya faktör ortaya çıkarmış olması beklenir. Bu faktörler, hane içi emek dağılımı yapısının çok boyutlu doğasını yansıtır. Olası faktörler şunlardır:

• Ev İçi Rutin Bakım İşleri (Günlük temizlik, çamaşır, yemek hazırlama).
• Çocuk Bakımı ve Eğitimi İşleri (Yemek yedirme, ders çalıştırma, oyun oynama).
• Dış Mekan ve Ağır İşler (Alışveriş, fatura ödeme, tamirat, araba bakımı).
• Sosyal ve Yönetimsel İşler (Misafir ağırlama organizasyonu, bütçe yönetimi).

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği. Genellikle Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak, katılımcılardan belirli ev işlerini kimin yaptığına veya ne sıklıkla yaptığına dair işaretleme yapmaları istenmektedir. Orijinal derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Evli Bireyler (Özellikle babaların ve eşlerinin katılımı incelenmiştir.)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 25-55 yaş arası evli bireyler.)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan yüksek lisans tezi kapsamında, İzmir ilindeki evli çiftler üzerinde uygulanmıştır. Çalışma, babaların katılım düzeylerini incelemeye odaklanmıştır.

Test Metodolojisi: Veriler, yapılandırılmış anket yöntemiyle toplanmıştır. Ölçek maddeleri, katılımcıların ev işlerine katılım derecelerini veya sorumluluklarını belirtmelerini gerektirir.

Anahtar Kelimeler

Aile içi görev dağılımı, ev işleri, evlilik doyumu, ebeveynlik, psikometrik özellikler, Cronbach Alfa, faktör analizi, aile araştırmaları.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: F. Eker, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir (1994 yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 1994 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakkı durumu hakkında spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Ölçek, bir akademik tezin parçası olduğundan, akademik araştırmalarda kullanım için genellikle tez danışmanından veya yazarından izin alınması gerekmektedir. Orijinal PDF dosyası kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Eker, F. (1994). Babaların çocuk bakımı ve ev işlerine katılım düzeyleri ve belirleyicileri (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

[quads id=5]

Ev İşlerinin Paylaşımı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynakta (kayıt sisteminde) belirtilmemiştir ve bu nedenle burada sunulamamaktadır. Maddelerin tam içeriğine ulaşmak için F. Eker’in 1994 tarihli “Babaların çocuk bakımı ve ev işlerine katılım düzeyleri ve belirleyicileri” başlıklı yüksek lisans tezinin tam metnine başvurulması gerekmektedir. Tezin kopyasına Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü arşivlerinden veya Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.