Çocuklar ve Gençler için Katılım Ortamı Ölçeği

Özet

Çocuklar ve Gençler için Katılım Ortamı Ölçeği (ÇGKÖO), orijinal adı Participation and Environment Measure for Children and Youth (PEM-CY) olan envanterin Türkçe diline kültürel ve dilsel olarak uyarlanmış versiyonudur. Bu ölçek, çocukların ve gençlerin günlük yaşam aktivitelerine katılım düzeylerini ve bu katılımı etkileyen çevresel faktörleri sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir.

Ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve geçerlik/güvenirlik kanıtlarının sunulması, 2020 yılında Kaya Kara, Turker, Kara ve Yardimci-Lokmanoglu tarafından yayımlanan kapsamlı bir çalışma ile gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ÇGKÖO’nun Türk kültürü bağlamında güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Katılım, Çevresel Faktörler, Çocuk Gelişimi, Gençlik, PEM-CY, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, İşlevsellik.

Yazarlar

Kaya Kara, O., Turker, D., Kara, K., Yardimci-Lokmanoglu, B.N.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çocukların ve gençlerin ev, okul ve toplum gibi farklı ortamlardaki günlük yaşam aktivitelerine ne sıklıkta ve ne düzeyde katıldıklarını değerlendirmektir. Ayrıca, bu katılım düzeylerini destekleyen veya kısıtlayan çevresel faktörlerin algılanmasını ölçmeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı, orijinal PEM-CY ölçeğinin dilsel eşdeğerliğini sağlamak ve Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini bilimsel yöntemlerle kanıtlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında çocukların işlevselliği ve katılımı objektif olarak incelenebilecektir.

Yapı

Çocuklar ve Gençler için Katılım Ortamı Ölçeği, Uluslararası İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlık Sınıflandırması (ICF) çerçevesiyle uyumlu olarak, katılım (participation) ve çevre (environment) olmak üzere iki ana psikolojik yapıyı ölçmektedir. Katılım, bireyin aktivitelere dahil olma sıklığı ve bu aktivitelere ne kadar dahil olmak istediği gibi boyutları içerir.

Ölçek, üç temel ortamdaki (Ev Ortamı, Okul/Kreş Ortamı ve Toplum Ortamı) katılımı ve çevresel destek/engelleyicileri ayrı ayrı değerlendirir. Çevresel faktörler, fiziksel çevre, sosyal destek ve tutumsal engeller gibi geniş bir yelpazeyi kapsar ve çocuğun katılımını doğrudan etkileyen dış etmenleri ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Kaya Kara ve arkadaşları (2020) tarafından yayımlanan makalede detaylıca sunulmuştur. Bu çalışma kapsamında yapı geçerliği (construct validity) kanıtları incelenmiş ve ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de korunduğu doğrulanmıştır. Ayrıca, içerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve çeviri sürecinin kültürel uygunluğu sağlanmıştır.

Geçerlik analizleri, ölçeğin alt boyutlarının ilgili diğer işlevsellik ölçütleriyle beklenen yönde ilişkiler sergilediğini göstermiştir. Bu bulgular, ÇGKÖO’nun gerçekten çocukların katılımını ve çevresel etkileşimlerini ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin güvenirlik (reliability) kanıtları iç tutarlılık (internal consistency) katsayıları ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliği ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılık için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları, ölçeğin farklı alt bölümlerinde yüksek ve tatmin edici düzeyde bulunmuştur.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu güvenirlik verileri, ÇGKÖO’nun tekrarlanan ölçümlerde istikrarlı sonuçlar verebilen bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Kaya Kara ve arkadaşları tarafından yürütülen psikometrik analizlerde, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olup olmadığını test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (CFA) teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal PEM-CY’nin öngördüğü faktör yapısının (Ortam ve Katılım boyutları) Türkçe versiyonunda da kabul edilebilir uyum indeksleri ile doğrulandığını göstermiştir.

Elde edilen faktör yükleri ve model uyum istatistikleri, ölçeğin teorik olarak belirlenmiş alt yapılarının ampirik olarak da desteklendiğini ortaya koymuştur. Bu, ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunun önemli bir kanıtıdır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Çok boyutlu, ebeveyn veya bakıcı tarafından doldurulan standart bir derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Population Group: Çocuklar ve Gençler

Age Group: Genellikle 5-17 yaş arası çocuklar ve gençleri kapsar.

Population Details: Gelişimsel farklılıkları olan veya olmayan geniş bir çocuk ve genç popülasyonunun katılım ve çevre algılarını değerlendirmek için uygundur.

Test Methodology: Üç ana ortamdaki (Ev, Okul, Toplum) katılım sıklığı, katılım düzeyi ve çevresel faktörlerin etkisi, Likert tipi seçenekler aracılığıyla sistematik olarak değerlendirilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında tamamlanmış ve yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Özgün Kaya Kara ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda ilgili makaleye atıf yapılması zorunludur. Ticari kullanım veya geniş ölçekli dağıtım için orijinal ölçek sahiplerinden izin alınması gerekebilir.

Kaynaklar

Kaya Kara, O., Turker, D., Kara, K., & Yardimci-Lokmanoglu, B.N. (2020) Psychometric properties of theTurkish version of Participation and Environment Measure for Children and Youth. Child Care Health Development,1–12. https://doi.org/10.1111/cch.12801

Makalenin tam metnine aşağıdaki vekil bağlantı aracılığıyla da erişim sağlanabilir: 0310j0c4n-y-https-onlinelibrary-wiley-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: cocuklar-ve-gencler-icin-katilim-ortami-olcegi-toad.pdf

Çocuklar ve Gençler için Katılım Ortamı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları ve gizlilik anlaşmaları nedeniyle bu alanda açıkça sunulmamaktadır. Maddelerin içeriği ve derecelendirme yapısı için yukarıda belirtilen akademik kaynaklara ve PDF bağlantısına başvurulması gerekmektedir.