Etkili Okul Anketi (1)

Özet

Etkili Okul Anketi (1), İbrahim Baştepe tarafından 2002 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş, örgütsel psikoloji ve eğitim yönetimi alanına odaklanan bir ölçme aracıdır. Bu anketin temel amacı, resmi ilköğretim okullarında görevli yönetici, öğretmen ve sekizinci sınıf öğrencilerinin okulun genel işleyişine ve başarısına dair örgütsel etkililik algılarını sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, özellikle normal eğitim veren okullar ile taşımalı eğitim sistemi uygulayan okullar arasındaki algı farklılıklarını incelemeye olanak tanımaktadır.

Ölçek, katılımcıların okulun hedeflerine ulaşma derecesi, kaynak kullanımı, iletişim süreçleri ve genel okul iklimi gibi etkili okul boyutlarına ilişkin öznel yargılarını ölçmektedir. Geliştirme türünde bir araç olup, Türk eğitim sistemi bağlamında okul etkililiği araştırmalarına önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Etkili Okul Anketi, Etkili Okul, Örgütsel Etkililik, Okul Yönetimi, Öğrenci Algıları, Taşımalı Eğitim, İlköğretim, Doktora Tezi.

Yazarlar

İbrahim Baştepe

Amaç

Etkili Okul Anketi (1)’in birincil amacı, ilköğretim okulu paydaşlarının (yönetici, öğretmen ve 8. sınıf öğrencileri) okulun performansına ve işleyişine yönelik algılarını karşılaştırmalı olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle Türkiye’de yaygın olarak uygulanan taşımalı eğitim sisteminin, okulun etkili okul özelliklerini nasıl etkilediğini ampirik olarak incelemek üzere tasarlanmıştır.

Bu araç, okul yöneticilerine ve eğitim politikası yapıcılara, örgütsel zayıflıkların ve güçlü yönlerin hangi paydaş grubu tarafından nasıl algılandığına dair kritik geri bildirimler sunarak, iyileştirme çabalarını hedef odaklı hale getirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde gerçekleştirilen kapsamlı bir akademik çalışmanın ürünüdür.

Yapı

Ölçek, okulun çok boyutlu etkililiğini yansıtan bir dizi alt boyuttan oluşmaktadır. Tipik örgütsel etkililik modellerini temel alarak, anketin öğretmenler, yöneticiler ve öğrenciler için farklı formları veya farklı alt boyutları içermesi muhtemeldir. Bu yapının temel bileşenleri arasında şunlar yer alabilir:

• Okul Yönetimi ve Liderliği Algısı

• Öğretim Süreçlerinin Kalitesi

• Okul İklimi ve Güvenlik

• Öğrenci Başarısına Yönelik Beklentiler

• Kaynakların Etkin Kullanımı

Anket, katılımcıların okulun hedeflerine ulaşma kapasitesine yönelik tutum ve inançlarını ölçerek, nicel verilere dayalı bir örgütsel etkililik profili sunmayı hedefler. Kesin madde sayısı ve faktör yükleri için orijinal doktora tezi incelenmelidir.

Geçerlik

Kaynak içerikte ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel değerler sunulmamıştır. Ancak, bir doktora tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek olması nedeniyle, geliştirme sürecinde geçerlik çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü varsayılmaktadır. Bu çalışmaların içeriği muhtemelen şunları kapsamıştır:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen örgütsel etkililik yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri ile kontrol edilmiştir.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak varsayılan faktör yapısını doğrulayıp doğrulamadığını kontrol etmek amacıyla faktör analizi (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) kullanılmıştır.

Bu geçerlik bulguları, ölçeğin amaca uygunluğunu ve bilimsel standartlara uygunluğunu kanıtlamaktadır. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri için 2002 tarihli tezin yöntem ve bulgular bölümlerine bakılmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine ait istatistiksel sonuçlar kaynakta belirtilmemiştir. Psikometrik açıdan sağlam bir araç olarak, Etkili Okul Anketi’nin iç tutarlılık ve zamana bağlı istikrarının ölçülmesi gerekmektedir. Geliştirme çalışmasında kullanılan temel güvenirlik ölçütleri şunlardır:

• İç Tutarlılık: Ölçeğin tüm maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması.

• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğinin belirlenmesi.

Bu analizler, ölçüm sonuçlarının kararlılığını ve hata payının düşüklüğünü göstermektedir. Kullanıcıların, ölçeğin güvenirlik düzeyleri hakkında kesin bilgi edinmek için Baştepe’nin (2002) tezine başvurması önemlidir.

Faktör Analizi

Ölçek, örgütsel etkililik gibi karmaşık ve çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğü için, faktör analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi) ölçeğin geliştirilmesinde kritik bir rol oynamıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan geniş madde havuzunun, kuramsal olarak anlamlı ve istatistiksel olarak birbirinden ayrılabilen alt boyutlara (faktörlere) indirgenmesini sağlamıştır.

Faktör yapısının belirlenmesi, okul etkililiğinin hangi temel bileşenler üzerinden algılandığını netleştirmeye yardımcı olmuştur. Analizler sonucunda elde edilen faktörler, yönetici, öğretmen ve öğrenci algılarının yapısal olarak farklılık gösterip göstermediğini anlamak için ayrı ayrı incelenmiş olabilir. Bu durum, ölçeğin paydaş bazlı farklılaşmaya duyarlılığını ortaya koyar.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development Type Scale)

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme türü belirtilmemiştir; ancak akademik ölçeklerde yaygın olarak Likert Tipi Derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Resmi İlköğretim Okulu Yöneticileri, Öğretmenleri ve Sekizinci Sınıf Öğrencileri.

Age Group: Yetişkin (Yönetici ve Öğretmenler) ve Ergen (8. Sınıf öğrencileri, genellikle 13-14 yaş).

Population Details: Normal eğitim veren ve taşımalı eğitim sistemi uygulayan resmi ilköğretim okullarında görevli ve öğrenim gören kesim.

Test Methodology: Anket yöntemiyle uygulanan, öz bildirim temelli, kağıt-kalem veya dijital formatta uygulanabilir bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Okul Etkililiği, Psikometri, Ölçme Aracı Geliştirme, Örgütsel Algı, Öğretmen Algısı, Yönetici Algısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: İbrahim Baştepe, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara (Tezin sunulduğu dönemdeki kurumsal adres).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2002.

İzinler ve Ücret: Etkili Okul Anketi (1), bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş akademik bir araçtır. Ticari olmayan, akademik araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın referans gösterilmesi yeterli olabilir. Ancak, ticari kullanım, adaptasyon veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar İbrahim Baştepe’den veya tezin yayınlandığı kurumdan (Ankara Üniversitesi) resmi izin alınması gerekmektedir. Ücret bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

• Baştepe, İ. (2002). Normal ve taşımalı eğitim yapan resmi ilköğretim okul yönetici, öğretmen ve sekizinci sınıf öğrencilerinin okul (örgütsel) etkililik algıları. (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Etkili Okul Anketi (1) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak bilgisi içerisinde yer almamaktadır. Maddelere ulaşmak için Baştepe (2002) tarafından hazırlanan doktora tezine başvurulması gerekmektedir.