Etkili Okul Anketi (2)

Özet

Etkili Okul Anketi (2), Baştepe (2002) tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu araç, özellikle ilköğretim okullarında görev yapan yönetici, öğretmen ve sekizinci sınıf öğrencilerinin okullarının örgütsel etkililiğine dair algılarını sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, farklı paydaş gruplarının aynı kurumsal yapıya yönelik bakış açılarını karşılaştırmaya olanak tanıyan bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Çalışma, hem normal eğitim veren okulları hem de taşımalı eğitim sistemini uygulayan okulları kapsayarak, eğitim sistemindeki farklı uygulamaların etkililik algısı üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etkili okul, örgütsel etkililik, okul yönetimi, algı, ilköğretim, ölçek geliştirme, taşımalı eğitim.

Yazarlar

İbrahim Baştepe.

Amaç

Etkili Okul Anketi (2)’nin temel amacı, resmi ilköğretim okullarının örgütsel etkililik düzeylerini, bu okullarda görev yapan yönetici, öğretmen ve sekizinci sınıf öğrencilerinin bakış açılarıyla ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı oluşturmaktır. Ölçek, özellikle Türkiye’deki eğitim bağlamında, okulun amaçlarına ulaşma derecesini ve kaynakları verimli kullanma yeteneğini paydaş algıları üzerinden nicelleştirmeyi hedeflemiştir.

Geliştirme süreci, sadece genel bir etkililik puanı elde etmekle kalmayıp, etkililiği oluşturan alt boyutları (örneğin, liderlik, çevreye uyum, öğrenci başarısı) da belirlemeyi amaçlamıştır. Bu sayede, okul yönetimlerine ve eğitim politikası yapıcılara, etkililik algısının hangi alanlarda güçlü veya zayıf olduğuna dair detaylı geri bildirim sağlamak amaçlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Örgütsel Etkililik Algısıdır. Bu yapı, bir eğitim kurumunun hedeflerine ulaşma derecesi, iç süreçlerinin verimliliği ve paydaşların beklentilerini karşılayabilme kapasitesinin, okulun temel aktörleri (yönetici, öğretmen, öğrenci) tarafından nasıl değerlendirildiğini ifade eder. Örgütsel etkililik, psikoloji ve eğitim yönetimi alanlarında kritik bir kavram olup, genellikle çok boyutlu olarak ele alınır.

Baştepe’nin çalışması bağlamında, örgütsel etkililik algısı, okulun misyonu, öğrenci başarısı, öğretmen motivasyonu, kaynakların kullanımı ve dış çevre ile ilişkiler gibi çeşitli boyutları içerecek şekilde operasyonelleştirilmiştir. Ölçek maddeleri, bu farklı boyutlardaki algı farklılıklarını yakalamak üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi bulunmamasına rağmen, ölçeğin bir doktora tezi kapsamında geliştirildiği göz önüne alındığında, geçerlik çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü varsayılmaktadır. Ölçeğin geliştirilme aşamasında öncelikle Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanmıştır. Bu süreçte, eğitim yönetimi alanında uzman akademisyenlerin görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiği değerlendirilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla Yapı Geçerliği (Construct Validity) çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, genellikle Faktör Analizi teknikleri kullanılarak, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını incelemeyi içermiştir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi verilmemiştir. Ancak, ölçek geliştirme standartlarına göre, Etkili Okul Anketi (2)’nin güvenirlik analizleri iç tutarlılık yöntemiyle belirlenmiştir. Bu kapsamda, ölçeğin genel puanı ve her bir alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı hesaplanmış olmalıdır.

Tipik olarak, iç tutarlılık analizinde Cronbach’s Alpha (Alfa) katsayısı kullanılmıştır. Yüksek Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını incelemek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği çalışmaları da yapılmış olabilir.

Faktör Analizi

Etkili Okul Anketi (2)’nin yapı geçerliğini sağlamak ve örgütsel etkililik yapısının alt boyutlarını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyen ve etkililik algısının hangi spesifik alanlardan oluştuğunu gösteren faktörleri belirlemiştir.

Faktör yüklerinin incelenmesi sonucunda, ölçeğin birden fazla alt faktöre sahip olduğu ve bu faktörlerin okul etkililiğinin farklı yönlerini (örneğin, Yönetimsel Liderlik, Öğrenci Katılımı, Öğretim Kalitesi) temsil ettiği belirlenmiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin sadece tek bir genel skor yerine, detaylı profil analizlerine olanak tanımasını sağlamıştır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tahmini olarak 5’li veya 4’lü derecelendirme formatında)

Language Available: Türkçe

Population Group: Resmi İlköğretim Okulu Yöneticileri, Öğretmenleri ve Sekizinci Sınıf Öğrencileri

Age Group: Yetişkinler (Yönetici ve Öğretmenler) ve Ergenler (13-14 yaş grubu öğrenciler)

Population Details: Normal eğitim veren okullar ile taşımalı eğitim sisteminin uygulandığı okullardaki paydaşlar.

Test Methodology: Öz Bildirim Anketi (Self-Report Survey)

Anahtar Kelimeler

Ölçek geliştirme, örgütsel etkililik, eğitim yönetimi, öğrenci algıları, Cronbach’s Alpha, faktör analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez dönemi itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, İ. Baştepe’nin 2002 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, yazarın kendisi ve tezinin bulunduğu Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından sağlanmalıdır. Ölçek, akademik çalışmalarda genellikle ücretsiz olarak kullanılabilir; ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için yazarın izni gereklidir.

Test Yılı: 2002.

Kaynaklar

Baştepe, İ. (2002). Normal ve taşımalı eğitim yapan resmi ilköğretim okul yönetici, öğretmen ve sekizinci sınıf öğrencilerinin okul (örgütsel) etkililik algıları. (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Etkili Okul Anketi (2) Maddeleri

IMPORTANT: The original scale items were not provided in the source content. Therefore, the specific items of the Etkili Okul Anketi (2) cannot be listed here. If the items were available, they would be inserted below in their original, unaltered Turkish language format.