Eş Seçimi Tercihleri Anketi

Özet

Eş Seçimi Tercihleri Anketi, bireylerin potansiyel eşlerinde aradıkları nitelikleri ve öncelikleri sistematik bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Mehmet Kaya tarafından 2002 yılında yürütülen ve denetim odakları (locus of control) ile eş seçimi tercihleri arasındaki ilişkiyi inceleyen yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçek, özellikle üniversite öğrencilerinin sosyo-demografik, karakter ve fiziksel özellikler bağlamındaki tercih hiyerarşilerini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir.

Anketin geliştirme aşaması, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde tamamlanmıştır. Çalışma, bireylerin kendi içsel veya dışsal faktörlere atfettikleri sorumluluğun, romantik partner seçimindeki kriterlerini nasıl şekillendirdiğini anlamaya yönelik önemli bir katkı sağlamaktadır. Bu araç, evlilik ve ilişki araştırmaları alanında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eş Seçimi, Tercihler, Denetim Odağı, Üniversite Öğrencileri, Psikometri, İlişki Araştırmaları, Mehmet Kaya.

Yazarlar

Mehmet Kaya

Amaç

Bu anketin temel amacı, üniversite düzeyindeki genç yetişkinlerin eş seçiminde belirledikleri kriterlerin önem derecelerini ölçmektir. Geliştirme çalışması, bu tercihlerin arkasındaki psikolojik mekanizmaları, özellikle de bireyin denetim odağı ile olan ilişkisini ortaya koymayı hedeflemiştir. Ölçek, tercih edilen eşin eğitim düzeyi, sosyal statüsü, ekonomik durumu, ahlaki değerleri ve fiziksel çekiciliği gibi çeşitli boyutları kapsamaktadır.

Anket, araştırmacılara, kültürel ve sosyal faktörlerin etkisi altında şekillenen eş seçimi stratejilerini nicel verilerle analiz etme imkanı sunar. Özellikle gençlerin evlilik öncesi beklentilerini ve bu beklentilerin kişisel özelliklerle nasıl etkileşime girdiğini anlamak için kritik bir araçtır.

Yapı

Eş Seçimi Tercihleri Anketi, adından da anlaşılacağı üzere, potansiyel bir eşte aranan özelliklerin göreli önemini ölçen bir yapıyı temel alır. Geliştirildiği yüksek lisans tezinde, bu tercihler çok boyutlu olarak ele alınmış ve muhtemelen farklı faktörler altında gruplandırılmıştır (örneğin, Sosyal Statü Faktörleri, Ahlaki Faktörler, Fiziksel Faktörler). Ölçek, bireylerin eş seçiminde hangi niteliklere daha fazla ağırlık verdiğini hiyerarşik olarak belirlemesini sağlamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin romantik partner tercihlerinin yapısıdır. Bu yapı, genellikle toplumsal normlar, kişisel deneyimler ve psikolojik eğilimler tarafından modifiye edilen karmaşık bir karar verme sürecini yansıtır. Anket, bu tercihlerin bilinçli ve ifade edilebilir yönlerini hedef almıştır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiştir (“-“). Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen psikometrik bir araç olduğu göz önüne alındığında, geliştirme sürecinde geçerlik çalışmalarının yapılmış olması beklenir. Tipik olarak, bu tür ölçeklerde içerik geçerliği (uzman görüşleri ile madde uygunluğunun değerlendirilmesi) ve yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla maddelerin teorik yapıyı destekleyip desteklemediğinin incelenmesi) yöntemleri kullanılmıştır.

Araştırmanın temel odağı denetim odağı ile ilişkili olduğundan, eş zamanlı geçerlik (concurrent validity) kapsamında, anketten elde edilen tercih puanlarının, bağımsız olarak ölçülen denetim odağı puanları ile teorik olarak beklenen yönde korelasyon gösterip göstermediği incelenmiş olabilir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi de açıkça belirtilmemiştir (“-“). Ölçek geliştirme standartlarına uygun olarak, anketin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirliğinin hesaplanmış olması muhtemeldir. İç tutarlılık, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizlerinin, özellikle üniversite öğrencilerinden oluşan örneklem üzerinde yapıldığı ve kabul edilebilir psikometrik standartları karşıladığı varsayılmaktadır. Gelecekteki araştırmacılar, bu anketin farklı popülasyonlarda kullanılmadan önce güncel güvenirlik analizlerini tekrarlamalıdır.

Faktör Analizi

Orijinal tez çalışmasında (Kaya, 2002), Eş Seçimi Tercihleri Anketinin yapısını belirlemek amacıyla bir faktör analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu analiz, eş seçiminde rol oynayan çok sayıda kriterin daha az sayıda, anlamlı ve altında yatan faktörlere indirgenmesini sağlamıştır. Bu faktörler, öğrencilerin tercihlerini hangi ana boyutlar etrafında gruplandırdığını göstermektedir (örneğin, “Sosyal Güvenlik Arayışı,” “Kişisel Uyum,” veya “Geleneksel Değerler”).

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini destekler ve araştırmacıların eş seçimi tercihlerini daha derinlemesine yorumlamasına olanak tanır. Her bir faktör, eş seçimindeki farklı bir motivasyonel veya değerler setini temsil etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental/Özel Amaçlı Anket)

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme formatı belirtilmemiştir (“-“). Genellikle Likert tipi derecelendirme veya önem sıralaması formatında maddelerden oluşur.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Genç Yetişkinler)

Yaş Grubu: 18-25 yaş aralığı (Tahmini)

Popülasyon Detayları: Cinsiyetleri farklı (erkek ve kadın) üniversite öğrencileri üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim anketi (Self-report questionnaire) yöntemi kullanılmıştır. Katılımcılardan, listelenen eş özelliklerinin kendileri için önem derecesini belirtmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eş Seçim Kriterleri, Romantik İlişkiler, Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Denetim Odağı Ölçeği, Psikolojik Test Geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Mehmet Kaya (2002 yılında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Eş Seçimi Tercihleri Anketi, Mehmet Kaya’nın 2002 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya standart bir ücret tarifesi hakkında bilgi bulunmamaktadır. Akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarın izninin alınması tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal tez çalışmasına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir: tez.yok.gov.tr. Orijinal PDF burada indirilebilir: es-secimi-tercihleri-anketi-toad.pdf.

Kaynaklar

1. Kaya, M. (2002). Cinsiyetleri farklı üniversite öğrencilerinin eş seçimi tercihlerine göre denetim odakları. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Eş Seçimi Tercihleri Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1.Eş olarak seçeceğin kişinin eğitim düzeyi

2 Eş olarak seçeceğin kişinin bakir- bakire olup olmaması