Vineland Sosyal-Duygusal Erken Çocukluk Ölçeği

Özet

Vineland Sosyal-Duygusal Erken Çocukluk Ölçeği (VSDEÇÖ), erken çocukluk dönemindeki bireylerin sosyal ve duygusal yeterliliklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, orijinal Vineland adaptif davranış ölçeklerinin bir parçası olup, özellikle sosyal ve duygusal alanlardaki gelişimsel yeterlilikleri hedef alır.

VSDEÇÖ’nün Türkçe uyarlaması 2019 yılında Şehnaz Ceylan ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, Türkiye popülasyonunda sosyal-duygusal gelişim alanında geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı ihtiyacını karşılamak ve uluslararası standartlarda bir enstrümanın Türk kültürüne adaptasyonunu sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Vineland, VSDEÇÖ, Sosyal-Duygusal Gelişim, Erken Çocukluk, Psikometrik Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Şehnaz Ceylan, Ömer Kahraman, Nurgül Kılınç, Pınar Ülker.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, erken çocukluk dönemindeki çocukların sosyal yeterliliklerini, duygusal tepkilerini ve kişilerarası ilişkilerdeki becerilerini standardize edilmiş bir yöntemle ölçmektir. Bu ölçek, çocukların gelişimsel düzeylerinin belirlenmesine ve potansiyel gelişimsel gecikmelerin erken teşhisine yönelik önemli veriler sağlar.

VSDEÇÖ, özellikle çocukların çevreleriyle etkileşim kurma, duygularını anlama ve yönetme yeteneklerini ebeveyn veya birincil bakıcı raporlaması yoluyla değerlendirir. Türkçe uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, ölçeğin kültürel ve dilsel farklılıkları dikkate alarak, Türk örnekleminde orijinal Vineland ölçeğinin psikometrik özelliklerini doğrulamaktır.

Yapı

VSDEÇÖ, çocukların uyumsal davranışlarının temel bir bileşeni olan sosyal-duygusal gelişim yapısını ölçmektedir. Bu yapısal model, genellikle sosyal etkileşim, duygusal düzenleme ve uyum becerileri gibi temel alt alanları içerecek şekilde tasarlanmıştır. Ölçek, çocuğun sosyal ortamlara ne kadar başarılı adapte olduğunu ve duygusal zorluklarla nasıl başa çıktığını belirlemeye odaklanır.

Ölçek maddeleri, çocuğun günlük yaşamda sergilediği tipik davranışları yansıtmak üzere düzenlenmiştir, böylece sadece bilişsel yetenekleri değil, aynı zamanda pratik ve işlevsel sosyal yeterlilikleri de değerlendirme imkanı sunar.

Geçerlik

VSDEÇÖ’nün Türkçe uyarlama çalışması (Ceylan vd., 2019), ölçeğin geçerlik analizlerini detaylı bir şekilde incelemiştir. Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer benzer yapıları ölçen yerleşik ve kabul görmüş ölçeklerle ilişkisi incelenerek ölçüt bağıntılı geçerliği sağlanmıştır. Bu süreç, VSDEÇÖ’nün gerçekten ölçmeyi amaçladığı sosyal ve duygusal yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü teyit etmiştir.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı ve zaman içindeki kararlılığı değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizlerinde yaygın olarak Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır. Çalışmada, VSDEÇÖ’nün alt boyutları ve genel toplam puanı için kabul edilebilir düzeyde veya yüksek iç tutarlılık katsayıları elde edildiği bildirilmiştir.

Ek olarak, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği yönteminin de uygulandığı varsayılmaktadır. Elde edilen güvenirlik değerleri, VSDEÇÖ’nün Türk popülasyonunda tutarlı ölçümler yapabildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültürü bağlamında korunup korunmadığını incelemek üzere Faktör Analizi yöntemleri uygulanmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilmiştir.

DFA sonuçları, VSDEÇÖ’nün sosyal ve duygusal bileşenlerinin ayrık ancak ilişkili alt boyutlar olarak yapılandığını ve bu yapının Türk çocuklarının gelişimsel özelliklerine uygun olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünün uluslararası standartlara uygun olduğunu teyit etmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Genellikle ebeveyn veya bakıcı tarafından doldurulan, gözleme dayalı raporlama formatında bir derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal form)

Population Group: Erken Çocukluk dönemindeki tipik gelişim gösteren bireyler ve gelişimsel risk taşıyan çocuklar.

Age Group: Erken Çocukluk dönemi (Ölçeğin orijinal yapısına bağlı olarak 0-6 yaş aralığı veya erken okul çağı).

Population Details: Türkiye’deki farklı sosyo-ekonomik ve coğrafi bölgelerden seçilen, temsiliyeti yüksek çocuk ve ebeveyn örneklemi üzerinde uyarlama yapılmıştır.

Test Methodology: Standardize edilmiş maddeler üzerinden, gözlem ve ebeveyn görüşmelerine dayanarak çocuğun davranışlarının puanlanması. Puanlama, gelişimsel yaş ve standart puanlar üretmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Vineland, VSDEÇÖ, Adaptasyon, Psikometri, Gelişimsel Değerlendirme, Duygusal Düzenleme, Sosyal Yeterlilik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Şehnaz Ceylan (Karabük Üniversitesi ile ilişkilendirilmiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

Derecelendirme: Ölçekte kullanılan derecelendirme sistemi, genellikle çocuğun belirli bir davranışı ne sıklıkta sergilediğine veya ne düzeyde yetkin olduğuna dayanan standart bir puanlama metodolojisidir.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Şehnaz Ceylan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Telif hakları, orijinal Vineland ölçeğinin yayıncısı ile uyarlama yazarları arasında düzenlenmiştir.

Kaynakça

Ceylan, Ş., Kahraman, Ö., Kılınç, N. ve Ülker, P. (2019). Vineland Sosyal-Duygusal Erken Çocukluk Ölçeği’nin (VSDEÇÖ) Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of History Culture and Art Research, 8(1), 299-319. doi: 10.7596/taksad.v8i1.1901

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: vineland-sosyal-duygusal-erken-cocukluk-olcegi-toad.pdf

Vineland Sosyal-Duygusal Erken Çocukluk Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik kullanım kısıtlamaları nedeniyle bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerinin tam listesi ve derecelendirme kılavuzu için sorumlu yazar Şehnaz Ceylan ile iletişime geçilmesi veya kaynakçada belirtilen bilimsel makalenin incelenmesi tavsiye edilmektedir.