Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği

Özet

Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği (ÇBDİÖ), İngilizce orijinali Multidimensional Measure of Emotional Abuse (MMEA) olan psikolojik bir ölçek olup, duygusal istismarın farklı boyutlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması (MMEA-TR), Toplu Demirtaş, Hatipoğlu Sümer ve Murphy (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle üniversite öğrencilerinde görülen duygusal istismar deneyimlerinin sıklığını ve çeşitliliğini belirlemeyi hedeflemiştir. Ölçek, ilişkilerde karşılaşılan psikolojik taciz, aşağılama, izolasyon ve tehdit gibi duygusal istismar davranışlarının çok yönlü doğasını yakalamak için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Duygusal İstismar, Psikolojik Taciz, MMEA-TR, Çok Boyutlu Ölçek, Psikometri, Uyarlama, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

Ezgi Toplu Demirtaş, Zeynep Hatipoğlu Sümer, C. M. Murphy

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçek, bireylerin romantik veya yakın ilişkilerinde maruz kaldıkları duygusal istismar davranışlarının yoğunluğunu ve farklı tezahürlerini bilimsel olarak ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlamasının temel amacı, Türkiye’deki popülasyonun kültürel ve dilsel özelliklerine uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır.

MMEA-TR, klinisyenlere ve araştırmacılara, duygusal istismarın yalnızca tek bir boyutta değil, bir dizi karmaşık davranış kalıbı olarak var olduğunu anlamalarına yardımcı olacak yapısal bir çerçeve sunar. Bu, istismar mağdurlarına yönelik daha hedefli müdahale programlarının geliştirilmesini destekler.

Yapı

Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği, duygusal istismar kavramını tekil bir olay yerine, birden fazla boyutu içeren karmaşık bir yapı olarak ele alır. Bu boyutlar genellikle sözel saldırganlık, sosyal izolasyon, aşağılama, tehdit etme ve kaynakları kısıtlama gibi davranışları içerir. Ölçek, bu davranışların sıklığını ölçerek, istismarın şiddeti hakkında nicel veriler sunar.

Ölçeğin çok boyutlu yapısı, duygusal istismarın gizli ve manipülatif doğasını yansıtır. Araç, mağdurların yaşadığı deneyimlerin çeşitliliğini ayrıştırarak, her bir istismar türünün psikolojik sonuçlarını ayrı ayrı incelemeye olanak tanır. Orijinal MMEA’nın yapısal bileşenlerinin Türkçe popülasyonunda da geçerliliğinin araştırılması, uyarlama çalışmasının temel odak noktası olmuştur.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına yönelik geçerlik çalışmaları, genellikle yapı geçerliğini ve ölçüt bağımlı geçerliği (criterion validity) incelemeyi içerir. Toplu Demirtaş ve arkadaşları (2018) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak temsil etmesi beklenen duygusal istismar yapısını ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için analizler yapılmıştır.

Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı istatistiksel sonuçlar için ana referans makaleye başvurulmalıdır (doi: 10.1891/0886-6708.VV-D-16-00087). Uyarlama çalışması, MMEA-TR’nin Türk kültüründe duygusal istismarı geçerli bir şekilde ölçebileceğini gösteren öncül psikometrik kanıtlar sunmuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ifade eder. MMEA-TR’nin güvenirliği, genellikle iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleriyle incelenmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçekteki tüm maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir.

2018 çalışması, MMEA-TR’nin alt boyutları ve genel ölçek puanı için kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık katsayıları rapor etmiştir. Bu bulgular, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla benzer sonuçlar verebileceğine işaret eder, bu da aracın bilimsel araştırmalarda kullanımını destekleyen önemli bir psikometrik özelliktir.

Faktör Analizi

Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği’nin faktör yapısının incelenmesi, ölçeğin çok boyutlu teorik çerçevesini ampirik olarak doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Uyarlama çalışmasında, Türkçe veri setinde orijinal ölçek yapısının korunup korunmadığını veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeni faktörlerin ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), MMEA’nın çok faktörlü yapısının (örneğin, aşağılama, izolasyon, tehdit) Türk üniversite öğrencisi örnekleminde de uygun model uyumu gösterip göstermediğini test etmek için uygulanır. Bu analizler, MMEA-TR’nin kuramsal yapısının sağlamlığını ve kültürel geçerliğini desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kağıt-kalem testi veya dijital uygulama.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, özellikle yakın ilişkilerde olan bireyler.

Age Group: Üniversite öğrencileri (uyarlama çalışmasının yapıldığı temel grup). Genişletilebilir yetişkin popülasyonu.

Population Details: Uyarlama çalışması, üniversite öğrencileri örnekleminde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin, yakın partnerleri tarafından gerçekleştirilen duygusal istismar davranışlarının sıklığını bildirmeleri esasına dayanır. Derecelendirme, 8’li Likert Ölçeği kullanılarak yapılır (sıklık ölçer).

Anahtar Kelimeler

MMEA, Duygusal Şiddet, İlişki Kalitesi, Çift Terapisi, Likert Ölçeği, Psikolojik Ölçüm, Üniversite Öğrencileri.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir).

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: İletişim için sorumlu yazarın e-posta adresi kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve kopyalanması için yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Sorumlu yazar (Ezgi Toplu Demirtaş) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmelidir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin ücret bilgisi, yazarla doğrudan iletişim kurularak öğrenilmelidir.

Kaynaklar

1. Toplu Demirtaş, E., Hatipoğlu Sümer, Z., & Murphy, C. M. (2018). Turkish version of the Multidimensional Measure of Emotional Abuse (MMEA-TR): Preliminary psychometrics in college students. Violence and Victims, 33(2), 275-295. doi: 10.1891/0886-6708.VV-D-16-00087.
2. Makalenin bilimsel özeti ncbi.nlm.nih.gov adresinde mevcuttur.

[quads id=5]

Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve puanlama yönergeleri için lütfen sorumlu yazar Ezgi Toplu Demirtaş ile iletişime geçiniz veya 2018 tarihli bilimsel makaleye başvurunuz.