Enneagram Kişilik Ölçeği

Özet

Enneagram Kişilik Ölçeği, Subaş ve Çetin (2017) tarafından geliştirilen ve Enneagram kişilik sisteminin teorik yapısına uygun olarak dokuz temel kişilik tipini ölçmeyi amaçlayan 27 maddelik bir ölçektir. Ölçek, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile psikometrik olarak sınanmış ve yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerlilik değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu araç, bireylerin temel motivasyonlarını, savunma mekanizmalarını ve dünyaya bakış açılarını Enneagram çerçevesinde değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, toplam 27 maddeden oluşmakta olup, her bir Enneagram tipini temsil eden üç maddeyi içermektedir. Yapılan analizler, ölçeğin dokuz faktörlü yapısının tutarlı olduğunu ve Türk kültürüne uyarlanmış güçlü bir psikometrik araç sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Enneagram, Kişilik Ölçeği, Güvenirlik, Geçerlilik, Faktör Analizi, Enneagram Tipleri, Psikoloji, Psikometri.

Yazarlar

Abdurrahman SUBAŞ, M. Çetin.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin Enneagram sistemi tarafından tanımlanan dokuz farklı kişilik tipinden hangisine eğilimli olduğunu tespit etmek ve bu tiplerin psikolojik yapısını güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, Enneagram modelini esas alan, yüksek iç tutarlılığa ve yapısal geçerliliğe sahip, Türkçe bir ölçüm aracı literatüre kazandırmayı hedeflemiştir.

Ölçek, klinik ve danışmanlık ortamlarında kişilik yapısını anlamada, ayrıca akademik araştırmalarda Enneagram teorisinin ampirik olarak incelenmesinde kullanışlı bir araç sağlamaktadır. Ölçek, 4 dereceli Likert tipinde yanıtlanmaktadır.

Yapı

Enneagram Kişilik Ölçeği, teorik olarak dokuz temel kişilik tipini (Enneatypes) ölçmektedir. Bu dokuz tip, bireylerin dünyayı nasıl algıladığını, motivasyonlarının ne olduğunu ve stres altındaki tepkilerini yansıtan farklı bilişsel ve duygusal şablonları temsil eder. Ölçekteki dokuz faktör, Enneagram modelindeki dokuz tip ile birebir örtüşmektedir:

• Tip 1: Mükemmeliyetçi
• Tip 2: Yardımcı
• Tip 3: Başaran
• Tip 4: Özgün
• Tip 5: Gözlemci
• Tip 6: Sorgulayan
• Tip 7: Maceracı
• Tip 8: Reis
• Tip 9: Uzlaşmacı

Geçerlik

Enneagram Kişilik Ölçeği’nin yapı geçerliliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Ölçek maddelerinin ayırdedicilik özelliği ve madde-toplam korelasyonları p< 0.001 düzeyinde anlamlı bulunmuştur, bu da maddelerin ilgili faktörleri temsil etmede başarılı olduğunu göstermektedir.

Ölçek modelinin uyumu, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile sınanmıştır. Elde edilen uyum indeksleri, modelin teorik yapıyı desteklediğini kanıtlamıştır. Bu indeksler şunlardır: p değeri=0,000; χ2/df=1,41; RMSEA=0,045, SRMR=0,028, NFI=0,849; CFI =0,949; GFI=0,875 ve AGFI=0,836. Bu değerler, kabul edilebilir referans aralıkları içinde yer almakta olup, ölçeğin dokuz faktörlü yapısının veriye mükemmel uyum sağladığını ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları üzerinden değerlendirilmiştir. 27 maddelik ölçeğin genel iç tutarlılığı oldukça yüksektir. Elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin tutarlı ölçümler yapabildiğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik katsayıları aşağıdaki gibidir:

• Ölçeğin 27 maddesinin Cronbach’s Alpha değeri: 0,901.
• Guttman güvenirlik katsayısı: 0,915.
• Spearman-Brown katsayısı: 0,91.

Bu yüksek katsayılar (genellikle 0.70 üzeri kabul edilebilirken, 0.90 üzeri mükemmel kabul edilir), ölçeğin güvenilirliğini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini belirlemek amacıyla 27 madde üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin dokuz faktörlü (Enneagram tiplerine karşılık gelen) yapısını güçlü bir şekilde desteklemektedir. Örneklem yeterliliğini gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,844 olarak bulunmuştur, bu da faktör analizi için örneklemin yeterli olduğunu göstermektedir.

AFA sonucunda, dokuz faktör toplam 19,952 faktör yükü almış ve toplam varyansın % 73,899’unu açıklamıştır. Bu açıklanan varyans oranı, psikometrik ölçekler için son derece yüksek ve tatmin edicidir, ölçeğin kuramsal yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Ayrıca, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları da bu dokuz faktörlü yapıyı doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 4 dereceli Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu (Çalışma içeriğine dayanarak varsayılmıştır)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle Yetişkin)

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması Türkiye’de gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel öz-bildirim envanteri. Katılımcılar, kendilerini ne ölçüde tanımladığına göre maddeleri derecelendirirler.

Derecelendirme

Ölçek, 4 noktalı Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanmaktadır. Puanlama şu şekildedir:

• 0: Beni hiç anlatmıyor
• 1: “Bir kısmı” beni anlatıyor
• 2: “Geneli” beni anlatıyor
• 3: “Tamamı” beni anlatıyor

İletişim

Sorumlu yazar Abdurrahman SUBAŞ ile aşağıdaki e-posta adresi aracılığıyla iletişime geçilebilir:

E-posta Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Çalışma 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım ve izin bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine buradan ulaşılabilir: enneagram-kisilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Subaş, A ve Çetin, M. (2017) Enneagram Kişilik Ölçeğinin Geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (11), 160-181.

Makalenin özetine derginin web sitesi üzerinden erişim mümkündür: sobider.com

Enneagram Kişilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, ilgili faktör numaraları, Enneagram tip numaraları ve tip adları aşağıda listelenmiştir:

• M09, M27, M18: F1, Tip 9, Uzlaşmacı;
• M03, M12, M21: F2, Tip 3, Başaran;
• M11, M20, M02: F3, Tip 2, Yardımcı;
• M25, M16, M07: F4, Tip 7, Maceracı;
• M01, M19, M10: F5, Tip 1, Mükemmeliyetçi;
• M22, M13, M04: F6, Tip 4, Özgün;
• M14, M05, M23: F7, Tip 5, Gözlemci;
• M24, M06, M15: F8, Tip 6, Sorgulayan;
• M08, M17, M26: F9, Tip 8, Reis.