Eğitimin İşlevlerini Değerlendirme Ölçeği

Öz

Eğitimin İşlevlerini Değerlendirme Ölçeği (EİDÖ), eğitim kurumlarının toplumsal ve bireysel düzeydeki çeşitli işlevlerine dair bireylerin algılarını ölçmek amacıyla 2015 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, eğitim bilimleri alanında yapılan araştırmalara katkı sağlamak üzere, eğitimin çok boyutlu rollerini sistematik olarak incelemeyi hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması ile desteklenmiştir.

Yapılan analizler, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve iç tutarlılığını doğrulamış, bu da EİDÖ’nün Türkiye bağlamında eğitim işlevleri algısını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebildiğini göstermiştir. Ölçek, özellikle eğitim sosyolojisi ve program değerlendirme çalışmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Eğitimin İşlevleri, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometri, Öğrenci Algısı.

Yazarlar

Serkan Ünsal, Burhan Bağçeci, N. N. Meşe, Fatih Korkmaz

Amaç

Eğitimin İşlevlerini Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin eğitim sistemine yüklediği çeşitli rolleri ve işlevleri (örneğin, sosyalleşme, ekonomik kalkınma, bireysel gelişim) sistematik bir biçimde değerlendirmektir. Bu ölçek, eğitim politikalarının ve uygulamalarının toplumsal beklentilerle ne ölçüde örtüştüğünü belirlemede araştırmacılara kantitatif veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, eğitim sisteminin çıktılarının ve hedeflerinin algılanan önemini ölçerek, eğitim bilimleri alanında teorik ve ampirik çalışmalara zemin hazırlamaktadır. Özellikle dört alt faktör üzerinden eğitimin çok boyutlu işlevlerini kapsamlı olarak incelemektedir.

Yapı

Eğitimin İşlevlerini Değerlendirme Ölçeği, eğitimin işlevlerine yönelik algıları ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin dört farklı faktörden oluştuğunu göstermektedir. Bu faktörler, eğitimin farklı rolleri üzerine yoğunlaşmaktadır.

Bu dört faktörlü yapı, eğitim işlevlerinin sadece tek bir boyutta (örneğin, mesleki hazırlık) değil, aynı zamanda sosyal bütünleşme ve bireysel yetkinlik gibi diğer önemli alanlarda da değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ölçek, bu dört temel yapı etrafında şekillenen maddeler aracılığıyla katılımcıların algılarını derecelendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Ünsal ve arkadaşları (2015) tarafından yapılan analizlerle incelenmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin teorik yapısının verilerle uyumlu olduğunu göstermektedir.

Yapısal eşitlik modellemesi sonucunda elde edilen uyum iyiliği indeksleri şu şekildedir:

• Ki-Kare / Serbestlik Derecesi Oranı (X² / sd): 585.73 / 293 = 1.990. (Bu oranın 3.0’ün altında olması iyi bir uyuma işaret eder.)
• İyilik Uyum İndeksi (GFI): 0.85.
• Düzenlenmiş İyilik Uyum İndeksi (AGFI): 0.81.

Bu indeks değerleri, ölçeğin faktör yapısının kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum sağladığını ve ölçtüğü teorik yapıyı geçerli bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Eğitimin İşlevlerini Değerlendirme Ölçeği’nin iç tutarlılığı ve dolayısıyla güvenirliği, faktör bazında hesaplanan Cronbach Alpha katsayıları ile belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin alt faktörlerinin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktörlere göre hesaplanan Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları şunlardır:

• Birinci Faktör için: 0.905
• İkinci Faktör için: 0.85
• Üçüncü Faktör için: 0.85
• Dördüncü Faktör için: 0.87

Tüm faktörler için 0.80’in üzerinde çıkan bu değerler, ölçeğin iç tutarlılığının mükemmel düzeyde olduğunu ve farklı zamanlarda benzer sonuçlar üretecek kadar kararlı olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maddelerin yapısal uyumunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin dört faktörlü modelinin teorik beklentileri karşılayıp karşılamadığını incelemiştir.

DFA sonuçları (X²/sd=1.990, GFI=0.85, AGFI=0.81), dört faktörlü yapının verilerle iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Bu durum, eğitim işlevlerinin dört ayrı, ancak ilişkili boyutta ele alınabileceği hipotezini desteklemektedir. Ölçek maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiği ve çapraz yüklerin düşük olduğu varsayılmaktadır.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Yeni bir yapı ölçme aracıdır.)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Derecelendirme: 3’lü Likert Tipi Ölçek (1 = Katılmıyorum, 3 = Katılıyorum şeklinde derecelendirilmiştir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Bilimleri Alanında Çalışanlar veya Öğrenciler

Yaş Grubu: Yetişkin (Akademisyenler ve Üniversite Öğrencileri bağlamında değerlendirilmiştir.)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nde yayınlandığı için, uygulamanın Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarındaki akademisyenler ve/veya öğrenciler üzerinde yapıldığı varsayılmaktadır.

Test Metodolojisi: Çok Boyutlu Ölçek Geliştirme Metodolojisi, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Sosyolojisi, Psikometrik Özellikler, Likert Ölçeği, Eğitim Değerlendirmesi, İç Tutarlılık, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serkan Ünsal

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2015 yılında tamamlanmış ve yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide açık erişimle yayımlanmıştır. Kullanım için sorumlu yazar Serkan Ünsal ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ek Kaynak Linki: Dergipark üzerinden makaleye erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: egitimin-islevlerini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Ünsal, S., Bağçeci, B., Meşe, N. N. ve Korkmaz, F. (2015). Eğitimin işlevlerini değerlendirme ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5 (2), 266-286. DOI: http://dx.doi.org/10.17984/adyuebd.26853

Eğitimin İşlevlerini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için ilgili makalenin incelenmesi gerekmektedir (Ünsal vd., 2015).