Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Dersine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Dersine Yönelik Tutum Ölçeği (TÖAD), üniversite düzeyindeki öğrencilerin Ölçme ve Değerlendirme dersine karşı geliştirdikleri tutumları belirlemek amacıyla Metin Yaşar (2014) tarafından geliştirilmiştir. Ölçek, 20 maddeden ve üç alt boyuttan oluşan geliştirme türünde bir araçtır. Yapılan psikometrik çalışmalar, aracın yüksek düzeyde yapı geçerliliğine ve iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Bu Tutum Ölçeği, öğrencilerin derse yönelik olumlu veya olumsuz yaklaşımlarını, derse atfettikleri önemi ve bilişsel yeterlik algılarını ölçmektedir. Ölçeğin güvenirlik analizinde genel Cronbach Alfa katsayısı 0.94 olarak hesaplanmıştır. Geçerlik çalışmaları, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde ölçme ve değerlendirme, Tutum Ölçeği, psikometri, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, yapı geçerliliği, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Metin Yaşar

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının veya ilgili bölümlerdeki öğrencilerin lisans düzeyinde aldıkları Ölçme ve Değerlendirme dersine yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu araç, öğrencilerin derse olan yaklaşımlarını, dersin gerekliliğine dair inançlarını ve bu derste kendilerini ne kadar yetkin hissettiklerini belirlemeye olanak tanır.

Elde edilen veriler, eğitim fakültelerinde ilgili dersin öğretim süreçlerini iyileştirmek, öğrencilerin derse karşı geliştirdikleri olumsuz tutumları tespit ederek müdahale stratejileri geliştirmek ve öğretim elemanlarına geri bildirim sağlamak için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin Ölçme ve Değerlendirme dersine yönelik genel tutumunu ölçmek üzere tasarlanmıştır ve üç temel alt boyutta incelenmektedir:

• Olumsuz Yaklaşım: Öğrencinin derse yönelik olumsuz duygusal tepkilerini, kaygı düzeyini ve kaçınma eğilimlerini ifade eder (11 madde).
• Önem: Öğrencinin dersin mesleki kariyeri ve kişisel gelişimi için taşıdığı faydaya ve gerekliliğe dair inancını ölçer (5 madde).
• Bilişsel Yeterlik: Öğrencinin derste başarılı olma potansiyeline ve konuyu anlama yeteneğine dair öznel algısını yansıtır (4 madde).

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, veri toplama aracının beklenen yapı geçerliliği özelliklerine sahip olduğunu ve maddelerin teorik olarak öngörülen faktörlere yüksek yükler verdiğini doğrulamıştır.

AFA ile belirlenen üç faktörlü yapının örneklem verileriyle uyumunu test etmek ve yapısal modelin doğruluğunu kanıtlamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu ve ölçek yapısının istatistiksel olarak doğrulandığını göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, psikometrik açıdan mükemmel kabul edilebilecek düzeyde yüksek bulunmuştur. 20 maddelik tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0.94’tür. Bu değer, ölçek maddelerinin tutumu ölçme konusunda yüksek bir homojenliğe sahip olduğunu belirtir.

Alt boyutlara ilişkin güvenirlik katsayıları da yüksek düzeydedir: Faktör 1 (Olumsuz Yaklaşım) için 0.93, Faktör 2 (Önem) için 0.88 ve Faktör 3 (Bilişsel Yeterlik) için 0.84 olarak hesaplanmıştır. Bu katsayılar, alt boyutların her birinin kendi içinde güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, madde havuzunun faktör yapısını belirlemek amacıyla döndürme yöntemi olarak Varimax kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonucunda 20 maddelik ölçeğin varyansın önemli bir kısmını açıklayan, birbirinden bağımsız üç faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Bu faktörler, ölçeğin alt boyutları olarak adlandırılmıştır.

Daha sonra, bu üç faktörlü yapının doğruluğunu ve verilerle uyumunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, kuramsal olarak beklenen modelin iyi uyum indeksleri verdiğini ve ölçeğin yapısal geçerliliğinin güçlü olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme

Format: 20 maddeden oluşan, 3 alt boyutlu Tutum Ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Öğretmen adayları)

Age Group: Genç yetişkinlik (Tipik olarak 18-25 yaş arası)

Population Details: Eğitim fakültelerinde veya ilgili bölümlerde Ölçme ve Değerlendirme dersini alan lisans öğrencileri.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır. Katılımcılar maddelere ne ölçüde katıldıklarını (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a) belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, tutum, öğrenci algısı, psikometrik özellikler, Likert ölçeği, faktör analizi, iç tutarlılık.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Metin Yaşar, Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Çalışmanın yayınlandığı tarihteki kurum bilgisi temel alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Metin Yaşar tarafından 2014 yılında geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Metin Yaşar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak referans gösterilmesi ve yazar izninin alınması şarttır.

Kaynaklar

Yaşar, M. (2014). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Dersine Yönelik Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Uluslararası E-Dergi, 4(1), 259-279.

Bu çalışmanın ResearchGate üzerindeki bağlantısı: researchgate.net

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: egitimde-olcme-ve-degerlendirme-dersine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplamda 20 maddeden oluşmakta olup, üç alt boyuta ayrılmıştır:

• Olumsuz Yaklaşım (11 m): Ölçme-değerlendirme dersine yönelik olumsuzluk içeren duygularımın olumlu anlamdaki duygularıma göre daha ağır bastığını hissediyorum.
• Önem (5 m): Ölçme-değerlendirme dersinin bana çok fayda sağlayacağını düşünüyorum.
• Bilişsel Yeterlik (4 m): Ölçme-değerlendirme dersinde başarılı olduğum söylenemez.